ფაუერი
 ფაუერი   კულტურა:ალუბალი, ატამი, ბადრიჯანი, ბალი, ბოლოკი, ბროკოლი, გარგარი, გოგრა, გრეიფრუტი, ვაშლი, თეთრთავიანი კომბოსტო, თხილი, იონჯა, ისპანახი, კაკალი, კამა, კარტოფილი, კიტრი, ლიმონი, ლობიო, მანდარინი, მარწყვი, მზესუმზირა, მსხალი, მწვანე ხახვი, ნესვი, ნიახური, ნიორი, ნუში, ოხრახუში, პომიდორი, პრასი, რეჰანი, რუკოლა, საზამთრო, სალათა, სიმინდი, სოიო, სოკო, სტაფილო, ტკბილი წიწაკა, ფორთოხალი, ქერი, ქინძი, ქლიავი, ყაბაყი, ყვავილოვანი კომბოსტო, ყურძენი, შაქრის ჭარხალი, შვრია, ჩინური კომბოსტო, წითელთავიანი კომბოსტო, ჭარხალი, ჭვავი, ხახვი, ხორბალი მოქმედი ნივთიერება:მრავალჯაჭვიანი პოლისაქარიდები პრეპარატული ფორმა:სითხე მწარმოებელი:შპს სანათურ საქართველო    ფაუერი – მულტიფუნქციონალური ნატურალური ადიუვანტი, შექმნილია იმისათვის, რომ დაიცვას და გაახანგრძლივოს სასუქების,ფუნგიციდებისა და პესტიციდების მოქმქდქბის ვადა და აამაღლოს ეფექტურობა. მოქმედების მექანიზმი:   ფაუერი  წარმოადგენს შესანიშნავ, ნატურალურ მიმწებებელ ნივთიერებას. მისი წყალობით, პრეპარატების დიდი რაოდენობა რჩება მცენარეზე შესხურების დროს, სამუშაო ხსნარი ერთგვაროვნად  ნაწილდება ნებისმიერი ტიპის (ცვილით დაფარული ან შებუსული) მცენარის ზედაპირზე. აღწევს ფორებსა და ვიწრო განშტოებებში. ის გამორიცხავს პრეპარატების ჩამორეცხვას მცენარის ზედაპირიდან მორწყვის და წვიმის შემთხვევაშიც კი.  არბილებს მცენარის ცვილოვან კუტიკულას ეს ეხმარება სისტემურ, კონტაქტურ პრეპარატებსა და ფოთლიდან გამოკვების საშუალებებს მარტივად შეაღწიონ მცენარის ქსოვილებში. გამოყენების რეკომენდებული ნორმები  გამოყენების ნორმაა 100- 200 მლ/ჰა. პრეპარატის მახასიათებლები:    1. აუმჯობესებს სამუშაო ხსნარის მიკრობას უნიკალური ადჰეზიური და რეოლოგიური თვისებების წყალობით.  თანაბრად ანაწილებს სამუშაო ხსნარს ფოთლის ზედაპირზე. პესტიციდის დატანების დროს ძირითადი „სატრანსპორტო“ საშუალება არის წყალი, რომელიც დადებით ტემპერატურაზე და ქარიან ამინდში აქტიურად ორთქლდება და მცენარეზე ტოვებს პესტიციდების მშრალ ნაკვალევს. ეს ნარჩენები ცუდად შთაინთქმება მცენარეთა, მავნებელთა და დაავადებების გამომწვევთა მიერ. პრეპარატის გამოყენება საშუალებას იძლევა, გახანგრძლივდეს პესტიციდებისა და კვების ელემენტების ეფექტიანი ზემოქმედების პერიოდი, გაუმჯობესდეს მცენარეში მათი გავრცელების თანაბრობა. ამცირებს ქარის მიერ წვეთების გადაფერთხვისა და ნალექებით სამუშაო ხსნარის ჩამორეცხვის ალბათობას, აუმჯობესებს მცენარეთა დაცვის საშუალებებისა და კვების ელემენტების შეტანის პირობებს, რაც იძლევა სამუშაო ხსნარში წყლის რაოდენობის შემცირების საშუალებას პრეპარატთა მოქმედების ეფექტის დაკარგვის გარეშე. მცენარეებზე თხელი მატარებელი აპკის ჩამოყალიბება თავიდან აგვაცილებს ფოთლებიდან წვიმის მიერ სამუშაო ხსნარის ჩამორეცხვას. ეს საშუალებას იძლევა, მცენარეთა დაცვის საშუალებებისა და კვების ელემენტების შეტანის სამუშაოები ჩატარდეს პროგნოზირებული ნალექების წინაც კი.    იძლევა მცენარეთა დაცვის ქიმიური და ბიოლოგიური საშუალებების გამოყენების შემცირების შესაძლებლობას, იგი საშუალებას გვაძლევს, 20-30%-ით შემცირდეს პესტიციდების ხარჯვის ნორმები, ხოლო პესტიციდებით მცენარეთა დამუშავების ჯერადობა შემცირდეს ორზე მეტჯერ.     ეკოლოგიურად უსაფრთხოა. ესაა პრეპარატი ბიოლოგიური წარმოშობის მაღალეფექტიანი ნაერთების ბაზაზე, რომლებიც სრულად იშლება ნიადაგის სხვადასხვა ტიპების ბუნებრივი მიკრობული კომპლექსების მიერ 60-90 დღის განმავლობაში. არ აბინძურებს გარემოს. შესაძლებელია ერთობლივი გამოყენება ბიოლოგიური და ქიმიური დაცვის პრეპარატებთან ერთად. თავსებადობა სხვა პრეპარატებთან:  თავსებადია ავზურ ნაზავებში ყველა ფუნგიციდთან, ინსექტიციდთან, ჰერბიციდთან, ზრდის რეგულატორებთან და ფოთლოვანი კვების საშუალებებთან. უცნობი პრეპარატის შემთხვევაში რეკომენდებულია მცირე რაოდენობის შემოწმება შუშის ჭურჭელში სტაბილურობაზე. ტოქსიკურობა:  მისი წარმოება ხდება ნატურალური კომპონენტებისაგან, ამიტომაც უსაფრთხოა ცხოველური ორგანიზმებისათვის, არ არღვევს მცენარეთა ფიზიოლოგიას.  უსაფრთხოების წესები:  პრეპარატთან მუშაობისას აუცილებელია დაიცვათ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული “პესტიციდების შენახვასთან, ტრანსპორტირებასთან და გამოყენებასთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ზომები სოფლის მეურნეობაში”. პრეპარატთან მუშაობისას არ შეიძლება ჭამა, სმა, მოწევა და საღეჭი რეზინის ღეჭვა. აუცილებელია დამცავი ტანსაცმლის, სათვალის, ხელთათმანებისა და რესპირატორის გამოყენება. პრეპარატის ტრანსპორტირებისას იხელმძღვანელეთ პესტიციდების ტრანსპორტირების ჩვეულებრივი წესით.  შენახვის პირობები:  შეინახეთ პრეპარატი ბავშვებისათვის მიუწვდომელ ადგილზე. დახურულ ქარხნულ შეფუთვაში, გრილ მშრალ, კარგად განიავებად ადგილზე, საცხოვრებელი გარემოსაგან, ფურაჟისა და კვების პროდუქტებისაგან შორს, მოარიდეთ მზის პირდაპირ სხივებს. შეინახეთ პრეპარატი, მშრალ, ბნელ ადგილზე. არავითარ შემთხვევაში არ გამოიყენოთ პრეპარატის ცარიელი ტარა ნებისმიერი სხვა საჭიროებისთვის.  პრეპარატი ინახება 2  წელი, შესაბამისი წესების დაცვით.  პირველადი დახმარება:  შესუნთქვისას: დაზარალებული გაიყვანეთ სუფთა ჰაერზე. დახმარებისთვის მიმართეთ ექიმს. კანზე მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ ჩამოიბანეთ სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თვალში მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ გამოიბანეთ თვალები და ქუთუთოები სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თუ გაღიზიანება გაგრძელდა, მიმართეთ ექიმს. გადაყლაპვისას: თუ ადამიანი უგონო მდგომარეობაშია არ გადააყლაპოთ არაფერი. მიმართეთ ექიმს და აჩვენეთ ეტიკეტი. სპეციალური ანტიდოტი არ არსებობს.  მყიდველთა საყურადღებოდ:  მწარმოებელი იძლევა გარანტიას, რომ პრეპარატი შეესაბამება იმ ქიმიურ შემადგენლობას, რომელიც მითითებულია პრეპარატის ტარაზე, თუ იგი ინახება მჭიდროდ თავდახურულ ქარხნულ შეფუთვაში. მწარმოებელი არ იღებს პასუხიმგებლობას პრეპარატის არასწორი გამოყენებითა თუ შენახვით გამოწვეულ პირდაპირ და არაპირდაპირ ზარალზე. მწარმოებელი არ იღებს ვალდებულებას პრეპარატის არამიზნობრივი გამოყენების შედეგებზე და მყიდველის მიერ სხვა გამოხატულ ან ნაგულისხმევ ვალდებულებებზე გარდა ზემოთ აღნიშნულისა.

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
აცეტიკი
 აცეტიკი აცეტიკი ორგანული სასუქი-ინდუქტორი ფუნგიციდური მოქმედებით. ვაზი - ჭრაქი, ბაქტერიული კიბო; ხეხილი - ხეხილის ბაქტერიული დაწვა, ატმის ფოთლის სიხუჭუჭე, ქეცი; ბოსტნეული - ჭრაქი, ბაქტერიოზი, ფიტოფტორიოზი, ქეცი, ალტერნარიოზი, ანთრაქნოზი; ბაღჩეული - ჭრაქი, ბაქტერიოზი; კენკროვანი, დეკორატიული მცენარეები - ფოთლების ლაქიანობა; ციტრუსი - ციტრუსის ბაქტერიული კიბო, ანთრაქნოზი, ალტერნარიოზი. შეიცავს ორგანულ მჟავას და სპეციალურად მომზადებულ მცენარეულ ექსტრაქტს. ეფექტი გამოწვეულია მჯავამმოლეკულებით, რომელიც ინაქტივირებს  სოკოვან სპორებს,მოქმედებენ სოკოების შესაბამის ფერმენტებზე, ხელს უშლის მათში ქიტინის(გარსის) წარმოქმნას.ეფექტურია   თუ იგი პროფილაქტიკურად გამოიყენება. აცეტიკი მუშაობს დაბალ ტემპერატურაზეც. მაღალი ეფექტურობის მისაღწევად აცეტიკი  უნდა იქნას გამოყენებული სოკოების    საწინააღმდეგოდ ალსულფ-თან,  პიროქს-იდთან,ლეცი-სთან,გოგირდთან  ერთად.აცეტიკი აგრეთვე ეფექტურია ფაროსანების,ბუგრებისა და სხვა მავნებელი მწერწბის  წინააღმდეგ როგორც რეპელლენტი და ინსექტიციდი.არ შეიძლება მისი გამოყენება პოტას-ისთან, გლას-ისთან, სპილენძის პრეპარატებთან ერთად. აცეტიკი არ ტოვებს ნარჩენებს მცენარეში და აბსოლუტურად არატოქსიკურია, რაც საშუალებას იძლევა  მოვიხმაროთ მოსავლის აღებამდე ცოტა ხნით ადრეც. დოზირება 1.4 მლ/1ლ წყალზე

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
ენერჯი
ენერჯი   კულტურა:ალუბალი, ატამი, ბადრიჯანი, ბალი, ბოლოკი, ბროკოლი, გარგარი, გოგრა, გრეიფრუტი, ვაშლი, თეთრთავიანი კომბოსტო, თხილი, იონჯა, ისპანახი, კაკალი, კამა, კარტოფილი, კიტრი, ლიმონი, ლობიო, მანდარინი, მარწყვი, მზესუმზირა, მსხალი, მწვანე ხახვი, ნესვი, ნიახური, ნიორი, ნუში, ოხრახუში, პომიდორი, პრასი, რეჰანი, რუკოლა, საზამთრო, სალათა, სიმინდი, სოიო, სოკო, სტაფილო, ტკბილი წიწაკა, ფორთოხალი, ქერი, ქინძი, ქლიავი, ყაბაყი, ყვავილოვანი კომბოსტო, ყურძენი, შაქრის ჭარხალი, შვრია, ჩინური კომბოსტო, წითელთავიანი კომბოსტო, ჭარხალი, ჭვავი, ხახვი, ხორბალი მოქმედი ნივთიერება: უმაღლესი მცენარეების  ექსტრაქტი პრეპარატული ფორმა:სითხე მწარმოებელი:“შპს სანათური ორგანიკ“ საქართველო   ენერჯი – თხევადი სასუქი შედგება ბიომოლეკულებს,ბიოპოლიმერებს, კარბოჰიდრატებს, კოფაკტორებსა და უმაღლესი მცენარეების  ექსტრაქტებისაგან, რომლებიც  ხელს უწყობს მდედრობითი სექსუალიზაციის ყვავილების ჩამოყალიბებას და დიდი რაოდენობით გამონასკვების მიღებას; მოქმედების მექანიზმი:    ბოლო წლებში კლიმატის ცვლილება, გარემოს დაბინძურება გვაიძულებს ახლებურად გადავჭრათ მცენარეული კულტურების მაღალი მოსავლების მიღების პრობლემა. ნორმალურ პირობებში ყვავილის მტვრის მარცვლები, რომლებიც წარმოიქმნა მტვრიანების სამტვერეებში, ხვდება ბუტკოს დინგზე, წარმოიქმნება გამზრდელი ნივთიერებები და საბოლოოდ იწყება ნაყოფწარმოქმნის პროცესი.   არახელსაყრელი ამინდის გამო ირღვევა ნაყოფწარმოქმნის პროცესი. ჰაერის 10%-ზე დაბალი ფარდობითი ტენიანობისას ძალზე შრება დინგი და ყვავილის მტვერი, ჰაერის მაღალი ტენიანობისას (70%-ზე მაღალი) ყვავილის მტვერი მძიმდება, ყველა ეს ფაქტორი მნიშვნელოვნად აძნელებს განაყოფიერების პროცესს, ხოლო განაყოფიერების დროს შეიმჩნევა ნასკვების სუსტი ზრდა.  დაბალი (15°С-ზე დაბალი) და მაღალი (30°С-ზე მაღალი) ტემპერატურები იწვევს ყვავილის მტვრის სტერილიზაციას. არახელსაყრელი ამინდისას კენკროვან ბუჩქებზე და ხეებზე, ასევე ტომატზე, კიტრზე, ყაბაყზე და სხვა ბოსტნეულ კულტურებზე ნასკვები შეიძლება საერთოდ არ განვითარდეს, ოპტიმალური პირობების შექმნის შემთხვევაშიც კი, რომლებიც უზრუნველყოფს კარგი მოსავლის მიღებას. ნაყოფწარმოქმნა არსასურველი პირობებისას შეიძლება დავასტიმულიროთ ბუნებრივი წარმოშობის ნივთიერებებით (გამზრდელი ნივთიერებებით). ამ ნივთიერებების საფუძველზე შემუშავებული იქნა ნაყოფწარმოქმნის სტიმულატორი „ენერჯი“.  პრეპარატი შექმნილია ცალკეული კულტურების ნაყოფწარმოქმნის თავისებურებათა გათვალისწინებით და მათი მოთხოვნილებით მოქმედი ნივთიერების კონცენტრაციაზე. პრეპარატის შემადგენლობაში შედის კომპონენტები, რომლებიც კვებავს ნაყოფის ზრდად ქსოვილებს და აძლიერებს სტიმულატორების ეფექტს. ნაყოფწარმოქმნის სტიმულატორების მოქმედების შედეგად ძალიან აქტივირდება ნივთიერებათა ცვლა, მცირდება ყვავილებისა და ნორჩი ნასკვების ჩამოყრა, გაუნაყოფიერებელი ნასკვებიც კი იწყებს ინტენსიურ ზრდას, წარმოქმნის ე.წ. პართენოკარპულ (უთესლო) ნაყოფებს. ასეთი ნაყოფები თესლიანისაგან გამოირჩევა დიდი ზომით, ხორციანობით და გაუმჯობესებული ხარისხით.   ტომატი, წიწაკა, კიტრი, ყაბაყი და გოგრა,ვაზი ვაშლი, და სხვა, პრეპარატის საშუალებით, თვით არახელსაყრელ პირობებშიც კი უკეთესად ნასკვავენ ნაყოფს, რომლებიც უფრო სწრაფად იზრდება და მწიფდება, ამით უზრუნველყოფილია ადრეული და დიდი მოსავლის მიღება. პრეპარატით დამუშავების შემდეგ კომბოსტოს უჩნდება მკვრივი, მსხვილი და არაგახლეჩადი თავი. კარბიჰიდრატები   არიან ბუნებრივი მახელატირებელი აგენტები. აღნიშნული  პოლისაქარიდებს  არსებობა  ენრჯი-ს შემადგენლობაში ზრდის დამუშავებული მცენარეების რეზისტენტობას სტრესების მიმართ, მათ მაღალი ანტისტრესული მახასიეთებელი გააჩნიათ ყინვის,სიცხისა და მლაშე ნიადაგის პირობებში.ისინი ასტიმულირებენ ფოტოსინთეზურ პროცესების აქტივაციას.ისინი მცენარეული  დაშლის პროდუქტებია, რომლებიც მცენარეს ზრდის პროცესში უზოგავენ განვითარებისათვის საჭირო  ენერგიას. ამასთან  მათ აქვთ განსაკუთრებული ბიოაქტიური მახასიათებლებიც. კერძოდ,  ისინი კარგი ხელატები არიან და ეხმარებიან მცენარეს მინერალების ათვისებაში. აძლიერებენ ქლოროფილის სინთეზის, დამტვერვისა და განაყოფერიების პროცესებს. ეხმარებიან მცენარეს აბიოტიკური და ბიოტიკური, ჰერბიციდული სტრესების გადალახვაში.  აჩქარებენ ჰორმონების წარმოქმნას და გამოდიან, როგორც ზრდის სტიმულატორები. მცენარეში არეგულირებენ წყლის ცვლისა და  მცენარის ბაგეების გაღების პროცესს. ფიტოჰორმონები ცნობილია რომ არიან მეტად მძლავრი იარაღი მემცენარის ხელში, და მათი ჭარბი დოზირება, აგრეთვე ზემოქმედება სისტემის მიღმა იწვევს სავალალო შედეგს - მცენარე შეწყვეტს ზრდას ან იღუპება, ეს მოვლენა განსაკუთრებით ხშირია სინთეზური გზით მიღებული ფიტოჰორმონების გამოყენების შემთხვევაში,რომლებსაც ბაზარზე არსებული ჰორმონული პრეპარატების ურავლესობა შეიცავს. სწორედ ამიტომ სანათურის ხაზის  პრეპარატები  წარმოადგენს ნატურალური წყაროებიდან მიღებულ ზრდის ჰორმონთა დაბალანსებულ ნაკრებს, სულაც არა მაქსიმალური კონცენტრაციით,მათი გამოყენება ორჯერად, სამჯერად დოზის გადაჭარბების შემთხვევაშიც კი უხიფათოა.  მცენარეთა განვითარების ყოველი კრიტიკული ფაზისათვის ყველა მცენარე გამოიმუშავებს ზრდის საკუთარ რეგულატორებს, როგორიცაა ციტოკინინი, გიბერელინი, აუქსინი და ა.შ. თუმცა სტრესის პირობებში (გვალვა, სიცხე, ქარი, სუსხი, ფიტოტოქსიკურობა) საკუთარი ჰორმონების გამომუშავება მკვეთრად იკლებს. ეს იწვევს მცენარის დასუსტებას, ხდის მას უფრო მგრძნობიარეს დაავადებებისა და მავნებლების ზემოქმედებისადმი.სანათურის ხაზის  პრეპარატები  ეფექტიანია მათში ჩამოთვლილი ჰორმონების მაღალი კონცენტრაციისა და ბუნებრივი ბალანსის დაცვის ხარჯზე. განვიხილოთ სანათურის ხაზის  სასუქებში შემავალი ფიტოჰორმონების   ძირითადი  ფუნქციები. ციტოკინინები. უჯრედული გაყოფის პროცესს ბიოლოგიაში ეწოდება ციტოკინეზი, აქედან მოდის ნაერთთა ამ ჯგუფის სახელწოდება - ციტოკინინები. ამჟამად ციტოკინინები აღმოჩენილია მიკროორგანიზმებში, წყალმცენარეებში, გვიმრებში, ხავსებში და ძალიან ბევრ უმაღლეს მცენარეში. თუმცა მათი შემცველობა მცენარეთა უმეტესობის ქსოვილებში ძალიან დაბალია.  ციტოკინინების მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი რაოდენობები აღმოჩენილია  მერისტემულ ქსოვილებში. არსებობს მკაფიო დამოკიდებულება ზრდის ინტენსივობასა და ორგანოებში ციტოკინინის შემცველობას შორის. მცენარეებში ციტოკინინების სინთეზის ცენტრად ითვლება ფესვთა წვერების მერისტემა. ეს ნივთიერებები აღმოაჩინეს მცენარეთა ქსილემის წვენში, რამაც საშუალება მისცა, ევარაუდათ ციტოკინინების გადაადგილების შესაძლებლობა ქსილემის ჭურჭლებით მცენარეთა მზარდ ნაწილებთან: განვითარებად კვირტებთან, თესლებთან, ნაყოფებთან, კვანძთაშორისებთან და ქორფა ფოთლებთან. ამჟამად სინთეზირებულია ციტოკინინური აქტივობის მქონე ნაერთთა დიდი რაოდენობა. ძირითადად ეს არის ადენინის წარმოებულები. ციტოკინინები მონაწილეობს უმაღლეს მცენარეებში ფიზიოლოგიური პროცესების რეგულირებაში, ამასთან, სხვა ფიტოჰორმონებივით, გააჩნიათ მრავალფუნქციური მოქმედება. თუმცა ყველაზე ტიპიური ეფექტი ციტოკინინების გამოყენებისაგან არის უჯრედების გაყოფის სტიმულირება. საინტერესოა, რომ ეს პროცესი არ ინდუცირდება მხოლოდ ციტოკინინით ან აუქსინით: მხოლოდ ამ ჰორმონების განსაზღვრული შეხამება იწვევს უჯრედების აქტიურ გაყოფას.  ციტოკინინები აგრეთვე გავლენას ახდენს გენერაციული ორგანოების ჩაყრა-განვითარებაზე. ამ ჰორმონებით დამუშავებისას ჩქარდება ბევრი მცენარის აყვავება, ამასთან ამ პროცესებში ციტოკინინები მოქმედებს გიბერელინებთან ერთობლივად. ციტოკინინები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ყვავილის სქესის ჩამოყალიბებაში. ისინი ხელს უწყობს დედალი ყვავილების ჩაყრას კიტრზე, ისპანახზე, სიმინდზე, კანაფზე.  ეს ნივთიერებები ხელს უწყობს ხის კულტურათა მთვლემარე კვირტების, ზოგიერთი მცენარეების ბოლქვებისა და თესლების მოსვენების შეწყვეტას. სწორედ ამ თვისებას ემყარება ციტოკინინების გამოყენება ხანგრძლივად შენახული თესლის გაღივებადობის გასაზრდელად.  ციტოკინინები მონაწილეობს უკვე ზრდადასრულებული ორგანოების ნივთიერებათა ცვლის რეგულირებაში. მაგალითად, კინეტინი აბრკოლებს დაბერებისა და დაშლის პროცესებს.  გარემოს არახელსაყრელი ფაქტორები - გვალვა, დატბორვა, დაბალი ტემპერატურები, დამლაშიანება - მკვეთრად ანელებს ციტოკინინების მიწოდებას წვენთან ერთად მიწისზედა ორგანოებში. შედეგად ყლორტები ანელებს ზრდას, ფოთლები სწრაფად ბერდება. სტრესულ მდგომარეობაში მყოფი მცენარეების დამუშავება ციტოკინინშემცველი პრეპარატებით საგრძნობლად აუმჯობესებს მათ მდგომარეობას, ხოლო დატბორვის შემთხვევაში - სრულად აღმოფხვრის არახელსაყრელ შედეგებს.  ციტოკინინები შეიძლება გამოიყენებოდეს მცენარეთა უფრო დაბუჩქული ფორმების მისაღებად, დაბერების შესაფერხებლად, გარემოს არახელსაყრელი ფაქტორებისადმი მცენარეთა მედეგობის გასაზრდელად, სქესის გამოხატულობის გადასაწევად მდედრული მიმართულებით. ციტოკინინების ერთ-ერთი დამაინტრიგებელი თვისება არის მათი უნარი, შეანელონ ფოთლების დაბერების ნორმალური პროცესი. თუ ფოთოლს მოვაცილებთ მცენარეს (ჩარგვის გარეშე), ის ჩვეულებრივ ძალიან სწრაფად ბერდება, რაც გამოიხატება მისი გაყვითლებითა და ცილის დაკარგვით. თუმცა, თუ ასეთ ფოთოლზე დავატანთ ერთ წვეთ ციტოკინინს, მასზე დარჩება აქტიური ქსოვილის მწვანე კუნძული, რომელიც გარშემორტყმულია სიყვითლით. კოფაქტორები-ს  ერთ-ერთი ფუნქცია არის წყლის მიმართ უჯრედული მემბრანების განვლადობის გაზრდა, ფოტოსინთეზის პროცესის გააქტიურება, მცენარეების დახმარება ტოქსინების ზემოქმედებისაგან გათავისუფლებაში, ჩამოყალიბებული აბიოტიკური თუ ბიოტიკური სტრესების დაძლევაში.    პრეპარატ სანათური სი-ს გამოყენების რეკომენდებული ნორმები     კულტურის დასახელება თესლის თესვისწინა დამუშავება მცენარეთა დასხურება გამოყენების ნორმები დამუშავების პერიოდი საშემოდგომო ხორბალი, საგაზაფხულო ხორბალი, შვრია            0,2-0,4 ლ/ჰა  მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება პარკოსნები                0,2-0,4 ლ/ჰა       მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება სიმინდი                0,2-0,4 ლ/ჰა        მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება მზესუმზირა             0,2-0,4 ლ/ჰა     მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ჭარხალი: სუფრის, შაქრის, საკვები              0,2-0,4 ლ/ჰა   მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება რაფსი            0,2-0,4 ლ/ჰა         მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ბოსტნეული            0,2-0,4 ლ/ჰა    მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ვაზი, კენკროვანი კულტურები            0,2-0,4 ლ/ჰა   ვეგეტაციის განმავლობაში ხეხილი            0,2-0,4 ლ/ჰა   ვეგეტაციის განმავლობაში პრეპარატის მახასიათებლები: ზრდის მცენარეში გამონასკვების რაოდენობას; ასტიმულირებს  აქტიურ ზრდის პროცესს; ზრდის ბუჩქოვნობას; უმატებს ქლოროფილის გამომუშავებას; -ზრდის მცენარეთა მდგრადობას არახელსაყრელი კლიმატური პირობებისადმი; თავსებადობა სხვა პრეპარატებთან:  თავსებადია ავზურ ნაზავებში ყველა ფუნგიციდთან, ინსექტიციდთან, ჰერბიციდთან, ზრდის რეგულატორებთან და ფოთლოვანი კვების საშუალებებთან. უცნობი პრეპარატის შემთხვევაში რეკომენდებულია მცირე რაოდენობის შემოწმება შუშის ჭურჭელში სტაბილურობაზე. ტოქსიკურობა:  მისი წარმოება ხდება ნატურალური კომპონენტებისაგან, ამიტომაც უსაფრთხოა ცხოველური ორგანიზმებისათვის, არ არღვევს მცენარეთა ფიზიოლოგიას.  უსაფრთხოების წესები:  პრეპარატთან მუშაობისას აუცილებელია დაიცვათ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული “პესტიციდების შენახვასთან, ტრანსპორტირებასთან და გამოყენებასთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ზომები სოფლის მეურნეობაში”. პრეპარატთან მუშაობისას არ შეიძლება ჭამა, სმა, მოწევა და საღეჭი რეზინის ღეჭვა. აუცილებელია დამცავი ტანსაცმლის, სათვალის, ხელთათმანებისა და რესპირატორის გამოყენება. პრეპარატის ტრანსპორტირებისას იხელმძღვანელეთ პესტიციდების ტრანსპორტირების ჩვეულებრივი წესით.  შენახვის პირობები:  შეინახეთ პრეპარატი ბავშვებისათვის მიუწვდომელ ადგილზე. დახურულ ქარხნულ შეფუთვაში, გრილ მშრალ, კარგად განიავებად ადგილზე, საცხოვრებელი გარემოსაგან, ფურაჟისა და კვების პროდუქტებისაგან შორს, მოარიდეთ მზის პირდაპირ სხივებს. შეინახეთ პრეპარატი, მშრალ, ბნელ ადგილზე. არავითარ შემთხვევაში არ გამოიყენოთ პრეპარატის ცარიელი ტარა ნებისმიერი სხვა საჭიროებისთვის.  პრეპარატი ინახება 2  წელი, შესაბამისი წესების დაცვით.  პირველადი დახმარება:  შესუნთქვისას: დაზარალებული გაიყვანეთ სუფთა ჰაერზე. დახმარებისთვის მიმართეთ ექიმს. კანზე მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ ჩამოიბანეთ სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თვალში მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ გამოიბანეთ თვალები და ქუთუთოები სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თუ გაღიზიანება გაგრძელდა, მიმართეთ ექიმს. გადაყლაპვისას: თუ ადამიანი უგონო მდგომარეობაშია არ გადააყლაპოთ არაფერი. მიმართეთ ექიმს და აჩვენეთ ეტიკეტი. სპეციალური ანტიდოტი არ არსებობს.  მყიდველთა საყურადღებოდ:  მწარმოებელი იძლევა გარანტიას, რომ პრეპარატი შეესაბამება იმ ქიმიურ შემადგენლობას, რომელიც მითითებულია პრეპარატის ტარაზე, თუ იგი ინახება მჭიდროდ თავდახურულ ქარხნულ შეფუთვაში. მწარმოებელი არ იღებს პასუხიმგებლობას პრეპარატის არასწორი გამოყენებითა თუ შენახვით გამოწვეულ პირდაპირ და არაპირდაპირ ზარალზე. მწარმოებელი არ იღებს ვალდებულებას პრეპარატის არამიზნობრივი გამოყენების შედეგებზე და მყიდველის მიერ სხვა გამოხატულ ან ნაგულისხმევ ვალდებულებებზე გარდა ზემოთ აღნიშნულისა.

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
ტრიგლიცე
ტრიგლიცე     ტრიგლიცე ორგანული სასუქი-ინდუქტორი ინსექტიციდური მოქმედებით. ვაზი - ყურძნის ჭია, ტკიპა; ხეხილი - ბუგრები, წითელი ტკიპა, ფსილა, ნაყოფჭამია; ბოსტნეული - რწყილი, ტკიპა, თეთრი პეპელა, კოლორადოს ხოჭო, მავთულა ჭია, ჩრჩილი; ციტრუსი - ბუგრი, წითელი ტკიპა; კენკროვანი, საფურაჟე და დეკორატიული მცენარეები - ბუგრები. შედგება ცხიმოვანი მჟავეებისაგან,მას  მოქმედების კონტაქტური რეჟიმი აქვს. იგი შეხებისას ახდენს მავნებლის  კანის,ქიტინის დაზიანებას, მასში ბიოქიმიური პროცესების დარღვევას, სუნთქვის  შეფერხებას,  რაც იწვევს მწერების სრულ განადგურებას.  არ არსებობს საშიშროება, რომ  მის მიმართ ჩამოყალიბდეს შეგუადობა  ხშირი გამოყენების შემთხვევაშიც  კი.ეფექტურია   თუ იგი პროფილაქტიკურად გამოიყენება.   მუშაობს დაბალ ტემპერატურაზეც. მაღალი ეფექტურობის მისაღწევად იგი  უნდა იქნას გამოყენებული მავნე მწერების    საწინააღმდეგოდ სოაპთან  ერთად.   არ ტოვებს ნარჩენებს მცენარეში და აბსოლუტურად არატოქსიკურია, რაც საშუალებას იძლევა  მოვიხმაროთ მოსავლის აღებამდე ცოტა ხნით ადრეც. დოზირება 5 მლ/1ლ  

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
სი
 სი   კულტურა:ალუბალი, ატამი, ბადრიჯანი, ბალი, ბოლოკი, ბროკოლი, გარგარი, გოგრა, გრეიფრუტი, ვაშლი, თეთრთავიანი კომბოსტო, თხილი, იონჯა, ისპანახი, კაკალი, კამა, კარტოფილი, კიტრი, ლიმონი, ლობიო, მანდარინი, მარწყვი, მზესუმზირა, მსხალი, მწვანე ხახვი, ნესვი, ნიახური, ნიორი, ნუში, ოხრახუში, პომიდორი, პრასი, რეჰანი, რუკოლა, საზამთრო, სალათა, სიმინდი, სოიო, სოკო, სტაფილო, ტკბილი წიწაკა, ფორთოხალი, ქერი, ქინძი, ქლიავი, ყაბაყი, ყვავილოვანი კომბოსტო, ყურძენი, შაქრის ჭარხალი, შვრია, ჩინური კომბოსტო, წითელთავიანი კომბოსტო, ჭარხალი, ჭვავი, ხახვი, ხორბალი მოქმედი ნივთიერება:სილიციუმი, უმაღლესი მცენარეების ექსტრაქტი. პრეპარატული ფორმა:სითხე მწარმოებელი:“შპს სანათური ორგანიკ“ საქართველო  სი – თხევადი სასუქი  სილიციუმის,ქიტოზანის,ბეტაინის, იმუნიტეტის ინდუქციისა და აქტივაციის თვისების მქონე მცენარეული ექსტრაქტების  საფუძველზე. აქვს მცენარეების დაავადებებისაგან და მავნებლებისაგან დაცვის უნარი. მოქმედების მექანიზმი:  თანამედროვე ეტაპზე დაავადებებისაგან მცენარეთა დაცვის  საშუალებები შეიძლება დაიყოს ორ არათანაბარ ჯგუფად. ძირითად ჯგუფს შეადგენენ კლასიკური ბიოციდური მოქმედების ფუნგიციდები, რომელთა გამოყენების დროსაც დაავადებათა გამომწვევები ისპობა. მეორე არის დაავადებისადმი მდგრადობის ინდუქტორები(აქტივატორები), რომელთა მოქმედება ხორციელდება დაავადებისაგან დაცვის რეაქციათა გაძლიერებისა და პათოგენის ლოკალიზების გზით (ფუნგისტატიკური მოქმედება).  ავადობაგამძლეობისინდუქტორები შეიძლება დავახასიათოთ როგორც ნაერთები, რომლებიც მცენარეშიაინდუცირებს(ააქტიურებს) სასიგნალო გზებს, რაც იწვევს გენების, დაცვის რეაქციების აქტივაციას და  სოკოვანი, ბაქტერიული და ვირუსული დაავადებების გამომწვევების მიმართ მდგრადობის ჩამოყალიბებას. ეს მდგრადობა ვლინდება დაავადების პროცესში პათოგენის ლოკალიზაციაში, მცენარეებში მისი შემდგომი შეჭრის, გავრცელებისა და გამრავლების ბლოკირებაში.  ეს ნაერთები მცენარეებში აინდუცირებს(ააქტიურებს) სხვადასხვა ბიოქიმიურ რეაქციებს, მათ შორის ბუნებრივი ინდუცირებული მდგრადობის სასიგნალო კასკადებს, და სპეციფიკურ სასიგნალო გზებსა და დაცვის რექციებს, ამგვარი მოქმედების მქონე ნაერთებიელისიტორებად იწოდებიან. კონსტიტუციური ბარიერების გადამლახავი პათოგენებისაგან თავის დასაცავად მცენარეები იყენებენ რეაქციებს, რომლებიც მოქმედებს მხოლოდ დასენიანების საპასუხოდ. მდგრადობის ინდუცირებული ბუნება მცენარეებს საშუალებას აძლევს, შეამცირონ ენერგეტიკული ხარჯები პათოგენებისაგან დასაცავად და დაიზოგონ ენერგია ზრდა-განვითარებისა და თესლების წარმოქმნისათვის. ის წარმოიშვა ხანგრძლივი კოევოლუციის პროცესში და საფუძვლად უდევს მცენარის მიერ პათოგენის „ცნობა“, სიგნალის გენერაცია და გადაცემა მისგან დაცვის გენებისა და რეაქციების გასააქტიურებლად. მცენარე „ცნობს“ და განასხვავებს მის ზედაპირზე მდებარე მავნებლების ერთობლიობას მისთვის დამახასიათებელი მოლეკულური სტრუქტურების მიხედვით. ამ მოლეკულების (ელისიტორების) ურთიერთქმედება (რეცეფცია) მცენარეთა კომპლემენტარულ ცილოვან რეცეპტორებთან იწვევს მათში სასიგნალო სისტემებისა და დაავადებებისადმი ბუნებრივი მდგრადობის სხვადასხვა ტიპების დამცავი რეაქციების ინდუქციას. ესენი არის სახეობრივი, საბაზო, რასა-ჯიშ-სპეციფიკური, სისტემური შეძენილი და რიზობაქტერიების მიერ ინდუცირებული სისტემური მდგრადობა.  ინდუცირებული მდგრადობა ეფექტიანია, რადგანაც მცენარეებს იცავს დიდი რაოდენობით პოტენციური პათოგენებისაგან. პოტენციური პათოგენებისადმი მცენარეთა მდგრადობის ფენოტიპური მარკერები არის ლიგნიფიკაციის გაძლიერება, უჯრედული კედლების გასქელება, აგრეთვე, ზოგჯერ, ლოკალური ნეკროზები, რაც ტიპიურია ზემგრძნობელობის რეაქციისათვის.  არასპეციფიკური ელისიტორების -ქიტინის, ქიტოზანის, სხვადასხვა პოლისაქარიდების საფუძველზე შექმნილია ეფექტური პრეპარატები, რომლებიც პრაქტიკულად გამოყენება მცენარეთა დაცვაში. პრეპარატები ბუნებრივი არასპეციფიკური ელისიტორების საფუძველზე არატოქსიკურია ადამიანისათვის და უსაფრთხოა გარემოსათვის.არ გააჩნია პირდაპირი ბიოციდური მოქმედება პათოგენურ მიკროორგანიზმებზე, მაგრამ მცენარეებში ინდუცირებს სისტემურ მდგრადობას ვირუსების, ბაქტერიებისა და სოკოებისადმი სიგნალის გადაცემის  გზის გააქტივების გზით, რაც ზრდის მცენარეთა მდგრადობას როგორც ბიოტროფული, ისე ნეკროტროფული პათოგენებისადმი. ზრდის  მცენარეთა მდგრადობას კიტრის მოზაიკის ვირუსისადმი, ტომატისა - ბაქტერიოზებისადმი, კიტრისა - ანტრაქნოზისა და ფოთლის კუთხოვანა ბაქტერიული ლაქიანობისადმი და სხვა.  სისტემური შეძენილი მდგრადობის ინდუქცია თუ ინდუცირებული სისტემური მდგრადობა თუნდაც რომ ვერ გახდეს დაავადებებისაგან მცენარეთა დაცვის ერთადერთი ხერხი, მკვლევარებს მიაჩნიათ, რომ ის მოახდენს ინტეგრირებას მცენარეთა დაცვის სისტემებში. განსაკუთრებულ ინტერესს ამ კუთხით წარმოადგენს პრეპარატები, რომლებიც მცენარეებში იწვევს ინდუცირებს მდგრადობას როგორც დაავადებებისადმი, ისე ფიზიოლოგიური სტრესებისადმი.   სი ინდუცირებს ზემგრძნობელობის რეაქციას ბევრ მცენარეში. პრეპარატი ეფექტიანად იცავს ხორბლის, ბრინჯის, ციტრუსების, ბამბის, წიწაკის, კიტრის,ხილისა და ყურძნის მცენარეებს სოკოვანი, ვირუსული და ბაქტერიული დაავადებებისაგან, ავლენს მრავალმხრივ დადებით ზემოქმედებას მცენარეებზე. მდგრადობის სრული განვითარება ჩვეულებრივ დგება პრეპარატის გამოყენებიდან 3-5 დღეში და გრძელდება რამდენიმე კვირას ან მთელი სეზონის განმავლობაშიც კი, ფიტოტოქსიკური არ არის და სწრაფად იშლება გარემოში, არ აბინძურებს ნიადაგს.   სილიციუმის, როგორც იმ ელემენტისადმი ინტერესი, რომელიც ნახშირბადთან ერთად აყალიბებს ნიადაგის ნაყოფიერებას და წარმოადგენს პესტიციდების ეკოლოგიურად სუფთა ალტერნატივას, აშკარაა. ბოლო 10-15 წელიწადში გაძლიერებული ლტოლვა ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქტებისაკენ გვაიძულებს გავააქტიუროთ იმ ბუნებრივი მასალების ძიება, რომლებიც დააკმაყოფილებდა როგორც ფერმერს (კვების პროდუქტების მწარმოებელს), ასევე მომხმარებელს. რისთვის სჭირდება მცენარეს ისეთი ელემენტი, როგორიცაა სილიციუმი? ჩვენმა,  და საზღვარგარეთელი კოლეგების კვლევებმა გვიჩვენა, რომ მცენარეში სილიციუმის ძირითადი ფუნქცია არის გარეგანი არასასურველი ფაქტორებისაგან - დაბინძურების, დაავადებების, მავნებელი მწერების, მოყინვების, წყლისა და მკვებავი ელემენტების ნაკლებობისაგან და სხვ. ბუნებრივი დაცვის ჩამოყალიბება და ხელშეწყობა. მკვლევარებმა იაპონიიდან და კანადიდან დაამტკიცეს, რომ სილიციუმის ეს ფუნქცია ჩადებულია გენეტიკურ დონეზე. ის ფერმერული მეურნეობები, რომლებიც აქტიურად იყენებენ სილიციუმის სასუქებსა და სილიციუმის შემცველ ნიადაგის მელიორანტებს, ამცირებენ პესტიციდების შეტანის დოზებს 50-70%-ით. გარდა ამისა, სილიციუმის აქტიური ფორმები ხელს უწყობს მცენარეთა ფესვების სისტემის ჩამოყალიბებას, აჩქარებს ყვავილწარმოქმნას, ზრდის შაქრისა და ვიტამინების რაოდენობას მცენარეთა ნაყოფებში. მართლაც ნიადაგი შეიცავს 33%-მდე სილიციუმს, მაგრამ ის არის მცენარეთათვის მიუწვდომელ მდგომარეობაში. ამიტომ ჩნდება სილიციუმის დეფიციტი. მცენარეები უბრალოდ ვერ იღებენ მას საჭირო რაოდენობით. მით უმეტეს, რომ სილიციუმი განსაზღვრავს ნიადაგის ნაყოფიერებას. უსტრუქტურო მტვრის მსგავსი ნიადაგი არის ზუსტი ნიშანი იმისა, რომ მასში ცოტაა სილიციუმი.   სილიციუმი მნიშვნელოვან როლს თამაშობს მცენარეთა მდგრადობაში ჩაწოლის, გვალვის, ყინვის მიმართ, ხელს უწყობს ფესვებისა და ფოთლების სწრაფ ზრდას. სილიციუმის ათვისებადი ნაერთების არსებობა ამცირებს მცენარეთა მოთხოვნილებას ფოსფორზე. სილიციუმის მისაწვდომობა ასევე იზრდება ფოსფორის, აზოტის, კალიუმის, ნატრიუმისა და რკინის არსებობისას.   ბევრ ქვეყანაში ნიადაგში შეაქვთ სილიციუმის პრეპარატები. ფინეთში კი საერთოდ რეკომენდებული არ არის უსილიციუმო სასუქების გამოყენება. ამ ელემენტის დიდი რაოდენობა გამოიტანება ნიადაგიდან მოსავალთან ერთად, მისი შევსება სილიციუმიანი სასუქების გარეშე ძალზე ძნელია. ჩვენს მიერ წარმოებული „სი“ სილიციუმის შემცველი ბისტიმულატორია,რომლის მეშვეობითაც წარმატებით იჭრება ყველა ის საკითხი რაზედაც ზევით იყო მოხსენებული. პრეპარატი გამოირჩევა მოხმარების დაბალი დოზებით,რაც მასში ბალასტური ნივთიერებების არ არსებობაზე მიუთითებს.დაწვრილებითი ინფორმაცია პრეპარატის გვერდზე.   პრეპარატ სანათური სი-ს გამოყენების რეკომენდებული ნორმები     კულტურის დასახელება თესლის თესვისწინა დამუშავება მცენარეთა დასხურება გამოყენების ნორმები დამუშავების პერიოდი საშემოდგომო ხორბალი, საგაზაფხულო ხორბალი, შვრია            0,2-0,4 ლ/ჰა  მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება პარკოსნები                0,2-0,4 ლ/ჰა       მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება სიმინდი                0,2-0,4 ლ/ჰა        მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება მზესუმზირა             0,2-0,4 ლ/ჰა     მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ჭარხალი: სუფრის, შაქრის, საკვები              0,2-0,4 ლ/ჰა   მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება რაფსი            0,2-0,4 ლ/ჰა         მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ბოსტნეული            0,2-0,4 ლ/ჰა    მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ვაზი, კენკროვანი კულტურები            0,2-0,4 ლ/ჰა   ვეგეტაციის განმავლობაში ხეხილი            0,2-0,4 ლ/ჰა   ვეგეტაციის განმავლობაში   პრეპარატის მახასიათებლები: აძლიერებს მცენარის  უჯრედების სიმტკიცეს; -ზრდის მცენარეთა მდგრადობას ბაქტერიული დაავადებებისა და არახელსაყრელი კლიმატური პირობებისადმი; თავსებადობა სხვა პრეპარატებთან:  თავსებადია ავზურ ნაზავებში ყველა ფუნგიციდთან, ინსექტიციდთან, ჰერბიციდთან, ზრდის რეგულატორებთან და ფოთლოვანი კვების საშუალებებთან. უცნობი პრეპარატის შემთხვევაში რეკომენდებულია მცირე რაოდენობის შემოწმება შუშის ჭურჭელში სტაბილურობაზე. ტოქსიკურობა:  მისი წარმოება ხდება ნატურალური კომპონენტებისაგან, ამიტომაც უსაფრთხოა ცხოველური ორგანიზმებისათვის, არ არღვევს მცენარეთა ფიზიოლოგიას.  უსაფრთხოების წესები:  პრეპარატთან მუშაობისას აუცილებელია დაიცვათ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული “პესტიციდების შენახვასთან, ტრანსპორტირებასთან და გამოყენებასთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ზომები სოფლის მეურნეობაში”. პრეპარატთან მუშაობისას არ შეიძლება ჭამა, სმა, მოწევა და საღეჭი რეზინის ღეჭვა. აუცილებელია დამცავი ტანსაცმლის, სათვალის, ხელთათმანებისა და რესპირატორის გამოყენება. პრეპარატის ტრანსპორტირებისას იხელმძღვანელეთ პესტიციდების ტრანსპორტირების ჩვეულებრივი წესით.  შენახვის პირობები:  შეინახეთ პრეპარატი ბავშვებისათვის მიუწვდომელ ადგილზე. დახურულ ქარხნულ შეფუთვაში, გრილ მშრალ, კარგად განიავებად ადგილზე, საცხოვრებელი გარემოსაგან, ფურაჟისა და კვების პროდუქტებისაგან შორს, მოარიდეთ მზის პირდაპირ სხივებს. შეინახეთ პრეპარატი, მშრალ, ბნელ ადგილზე. არავითარ შემთხვევაში არ გამოიყენოთ პრეპარატის ცარიელი ტარა ნებისმიერი სხვა საჭიროებისთვის.  პრეპარატი ინახება 2  წელი, შესაბამისი წესების დაცვით.  პირველადი დახმარება:  შესუნთქვისას: დაზარალებული გაიყვანეთ სუფთა ჰაერზე. დახმარებისთვის მიმართეთ ექიმს. კანზე მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ ჩამოიბანეთ სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თვალში მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ გამოიბანეთ თვალები და ქუთუთოები სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თუ გაღიზიანება გაგრძელდა, მიმართეთ ექიმს. გადაყლაპვისას: თუ ადამიანი უგონო მდგომარეობაშია არ გადააყლაპოთ არაფერი. მიმართეთ ექიმს და აჩვენეთ ეტიკეტი. სპეციალური ანტიდოტი არ არსებობს.  მყიდველთა საყურადღებოდ:  მწარმოებელი იძლევა გარანტიას, რომ პრეპარატი შეესაბამება იმ ქიმიურ შემადგენლობას, რომელიც მითითებულია პრეპარატის ტარაზე, თუ იგი ინახება მჭიდროდ თავდახურულ ქარხნულ შეფუთვაში. მწარმოებელი არ იღებს პასუხიმგებლობას პრეპარატის არასწორი გამოყენებითა თუ შენახვით გამოწვეულ პირდაპირ და არაპირდაპირ ზარალზე. მწარმოებელი არ იღებს ვალდებულებას პრეპარატის არამიზნობრივი გამოყენების შედეგებზე და მყიდველის მიერ სხვა გამოხატულ ან ნაგულისხმევ ვალდებულებებზე გარდა ზემოთ აღნიშნულისა.

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
სუაპი
სუაპი   სუაპი ორგანული სასუქი-ინდუქტორი კონტაქტური ინსექტიციდური და კონტაკტური ფუნგიციდური მოქმედებით. ვაზი - ყურძნის ჭია, ტკიპა; ხეხილი - ბუგრები, წითელი ტკიპა, ფსილა, ნაყოფჭამია; ბოსტნეული - რწყილი, ტკიპა, თეთრი პეპელა, კოლორადოს ხოჭო, მავთულა ჭია, ჩრჩილი; ციტრუსი - ბუგრი, წითელი ტკიპა; კენკროვანი, საფურაჟე და დეკორატიული მცენარეები - ბუგრები. შედგება უმაღლესი ცხიმოვანი მჟავეების ხსნადი მარილებისგან, მავნებლებზე მოქმებებს სასუნთქი გზების დახშობისა  და კანის გარსის დაზიანების გზით.  სოკოებსაც ებრძვის   კანის,ქიტინის დაზიანების გზით, აღწევს მასში ბიოქიმიური პროცესების დარღვევას, მიცელის ზრდის შეფერხებას,  რაც იწვევს მგრძნობიარე სოკოების სპორების და მიცელიის სრულ განადგურებას.  არ არსებობს საშიშროება, რომ  მის მიმართ ჩამოყალიბდეს შეგუადობა  ხშირი გამოყენების შემთხვევაშიც  კი.ეფექტურია   თუ იგი პროფილაქტიკურად გამოიყენება.   მუშაობს დაბალ ტემპერატურაზეც. მაღალი ეფექტურობის მისაღწევად იგი  უნდა იქნას გამოყენებული სოკოების    საწინააღმდეგოდ გლას-ისთან,  პიროქს-იდთან, ,პოტას-ისთან და სპილენძთან  ერთად.არ შეიძლება მისი გამოყენება ალსულფ-თან, აცეტიკ-თან, გოგირდთან  ერთად.   არ ტოვებს ნარჩენებს მცენარეში და აბსოლუტურად არატოქსიკურია, რაც საშუალებას იძლევა  მოვიხმაროთ მოსავლის აღებამდე ცოტა ხნით ადრეც. დოზირება 2,5 მლ/1ლ

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
დეუ
 დეუ   კულტურა:ალუბალი, ატამი, ბადრიჯანი, ბალი, ბოლოკი, ბროკოლი, გარგარი, გოგრა, გრეიფრუტი, ვაშლი, თეთრთავიანი კომბოსტო, თხილი, იონჯა, ისპანახი, კაკალი, კამა, კარტოფილი, კიტრი, ლიმონი, ლობიო, მანდარინი, მარწყვი, მზესუმზირა, მსხალი, მწვანე ხახვი, ნესვი, ნიახური, ნიორი, ნუში, ოხრახუში, პომიდორი, პრასი, რეჰანი, რუკოლა, საზამთრო, სალათა, სიმინდი, სოიო, სოკო, სტაფილო, ტკბილი წიწაკა, ფორთოხალი, ქერი, ქინძი, ქლიავი, ყაბაყი, ყვავილოვანი კომბოსტო, ყურძენი, შაქრის ჭარხალი, შვრია, ჩინური კომბოსტო, წითელთავიანი კომბოსტო, ჭარხალი, ჭვავი, ხახვი, ხორბალი მოქმედი ნივთიერება: პოლისაქარიდული ბიოპოლიმერი,სილიციუმი. პრეპარატული ფორმა:სითხე მწარმოებელი:შპს სანათურ ორგანიკ საქართველო დეუ – ნატურალური ანტიტრანსპირანტი , შექმნილია იმისათვის, რომ დაიცვას მცენარე მაღალი ტემპერატურისა და გვალვის პირობებში, აგრეთვე გადარგვის შემდგომი სტრესის ასაცილებლად. მოქმედების მექანიზმი:  პოლისაქარიდული ბიოპოლიმერით მცენარეთა დამუშავების შემდეგ ბუნებრივი ბიოპოლიმერი წარმოქმნის თხელ გამჭვირვალე ფენას დამუშავებულ ზედაპირზე. ეს ფენა აფსკის მაგვარია და ამცირებს მცენარეთა მიერ ტენის კარგვას, ამასთანავე არ ხურავს ბაგეებს და ხელს არ უშლის მცენარეთა ნორმალურ სუნთქვას.ბიოპოლიმერის მიერ წარმოქმნილი დამცავი ფენა აგრეთვე წარმოადგენს ულტრაიისფერ „ფარს“, რომელიც მცენარეს იცავს მზის ინტენსიური გამოსხივებით გამოწვეული შესაძლო დაზიანებებისაგან. სილიციუმს აქვს უნარი, შეამციროს ტრანსპირაცია და შეცვალოს მცენარის ფოთლების დახრის კუთხე, რაც უზრუნველყოფს ტენის აორთქლების ნაკლებ დონეს და ზრდის მცენარის ანტიოქსიდანტური დაცვის შესაძლებლობებს.  ცნობილია, რომ მცენარეში არსებული სილიციუმის 20-30% შეიძლება მონაწილეობდეს წყლის შიდა რეზერვის შენარჩუნების პროცესში, და ეს არის ერთ-ერთი მექანიზმი, რომელიც მცენარეებს აძლევს წყლის მწვავე ნაკლებობის პირობებში გადარჩენის საშუალებას. პრეპარატ დეუ გამოყენების რეკომენდებული ნორმები     კულტურის დასახელება თესლის თესვისწინა დამუშავება მცენარეთა დასხურება გამოყენების ნორმები დამუშავების პერიოდი საშემოდგომო ხორბალი, საგაზაფხულო ხორბალი, შვრია   0,1-0,15 ლ/ჰა წყალი 200 ლ-მდე მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება პარკოსნები   0,1-0,15 ლ/ჰა, წყალი 200 ლ-მდე მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება სიმინდი    0,1-0,15 ლ/ჰა, წყალი 200 ლ-მდე მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება მზესუმზირა    0,1-0,15 ლ/ჰა, წყალი 200 ლ-მდე მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ჭარხალი: სუფრის, შაქრის, საკვები     0,1-0,2 ლ/ჰა, წყალი 300 ლ-მდე მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება რაფსი (პარკების დაცვა დახეთქვისაგან)   1,0-1,2 ლ/ჰა, წყალი 200 ლ-მდე   პარკების დამწიფების ფაზა ბოსტნეული   100 მლ/ჰა 2-4 ფოთლის ფაზა ვაზი, კენკროვანი კულტურები   0,1-0,2 ლ პრეპარატი 300 ლ წყალში /ჰა ვეგეტაციის განმავლობაში ხეხილი   0,1-0,4 ლ პრეპარატი 600 ლ წყალში /ჰა ვეგეტაციის განმავლობაში   პრეპარატის მახასიათებლები:  ნატურალური  ანტიტრანსპირანტი. „ დეუ“ ზრდის ბოსტნეულის ჩითილების, ყვავილების, ნერგების გადარჩენადობას, მოსავლის რაოდენობასა და ხარისხს, ეხმარება მშრალი ქარებისა და გვალვის გადატანაში, ნაყოფს იცავს დასკდომისა და მზით დამწვრობისაგან. საშუალებას იძლევა, შენარჩუნდეს კენკრის, ხილისა და ბოსტნეულის სასაქონლო სახე ტრანსპორტირებისა და შენახვისას, საგრძნობლად ამცირებს ტენის იმ დანაკარგებს, რომლებსაც თავად მცენარეები ვერ აკონტროლებენ, და ამგვარად მათ უნარჩუნებს ტენის ფიზიოლოგიურ დონეს, აძლიერებს მცენარეთა ზრდას და მათ იცავს ვეგეტაციის სტრესულ პერიოდში. „ დეუ“-ს წარმოქმნილი ფენა არ იგრძნობა შეხებით, გემოთი და შეუძლებელია მისი მოცილება მცენარეთა ზედაპირიდან - სისქე შეადგენს რამდენიმე მოლეკულას. „ დეუ“-თი დამუშავებული კენკრა, ხილი და ბოსტნეული საკვებად შეიძლება გამოვიყენოთ მეორე დღესვე, ვინაიდან ის 100%-ით შედგება ნატურალური კომპონენტებისაგან. „ დეუ“ აგრეთვე არის „ულტრაიისფერი ფარი“ - ეს თვისება საშუალებას აძლევს, მცენარეები და ნაყოფი დაიცვას მზით დამწვრობისაგან.   უპირატესობები:   „ დეუ“-თი დამუშავებული ჩითილებისა და ნერგების ჩინებული გახარებადობა გადარგვისას - იძლევა მცენარეთა ზრდის მაღალ პოტენციალს; მოსავლის რაოდენობრივ და ხარისხობრივ მაჩვენებელთა ზრდა; არ მოითხოვს შესატანად სპეციალურ ტექნიკას; უსაფრთხოა ადამიანებისა და გარემოსათვის (ტოქსიკურობის IV კლასი); კენკრის, ხილის, ბოსტნეულის უფრო ადრეული დამწიფება, გემოვნებითი თვისებების გაუმჯობესება; ნაყოფის დაცვა დასკდომისა და მზით დამწვრობისაგან; აღებული მოსავლის გაუმჯობესებული ტრანსპორტაბელობა და შენახვის ვადები.    „ დეუ“-თი დამუშავება გადარგვამდე ან მის შემდეგ მცენარეებს მისცემს ტენის დაკარგვის მნიშვნელოვნად შემცირების საშუალებას, სანამ ფესვთა სისტემა არ ამოქმედდება და არ აღდგება წვრილი ფესვები. ამგვარი დამუშავება მცენარეებს საშუალებას აძლევს, გაცილებით უფრო სწრაფად აღდგეს და გააგრძელოს განვითარება, რაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ბალახოვან მცენარეთა შემთხვევაში მეტი მოსავლის მისაღებად. ნერგების შემთხვევაში „ დეუ“-თი დამუშავება საშუალებას იძლევა, სანერგეებში მივიღოთ უფრო სწრაფად და უფრო განვითარებული მცენარეები ანდა უფრო სწრაფად მივიყვანოთ ხეები მსხმოიარობამდე ბაღის „რემონტისას“. „სანათური დეუ“-თი დამუშავებულ მცენარეებს გადარგვისას აქვთ მეტი პოტენციალი მთელი სავეგეტაციო სეზონის განმავლობაში. ზრდაგადაცილებული ჩითილების შემთხვევაშიც კი, რომლებიც უკვე ყვავის, „ დეუ“ იძლევა შესანიშნავ ეფექტს და მცენარეებს საშუალებას აძლევს, არ დაკარგონ ტურგორი და არ გადატყდნენ. იმ პირობებში, როდესაც ამინდის ფაქტორები არ იძლევა ღია გრუნტში ჩითილების დროულად ჩარგვის საშუალებას, „ დეუ“-ს გამოყენება არის გახარებადობის მაღალი ხარისხის უზრუნველყოფის ჩინებული მეთოდი. წვეთოვანი მორწყვა არ არის პანაცეა, როდესაც მცენარე ვერ შთანთქავს ტენს გადარგვის შემდეგ ანდა მას ხარჯავს ძალიან ბევრს და ვერ აკონტროლებს ამ პროცესს. „ დეუ“ მოქმედებს სწორედ ტენის უკონტროლო კარგვის მიზეზებზე. მეტად მაღალი ტემპერატურისა და ჰაერის დაბალი ტენიანობის პირობებში მცენარეები კარგავენ იმდენ ტენს, რომ მორწყვა ამ პრობლემას ვერ წყვეტს. როდესაც მცენარე დაკარგავს განსაზღვრული რაოდენობით წყალს, ის იძულებულია დახუროს ბაგეები, რაც იწვევს არა მხოლოდ ტენის აორთქლების შემცირებას, არამედ აირთა ცვლის ინტენსივობის შემცირებასაც, რაც თავის მხრივ ნეგატიურად აისახება ფოტოსინთეზის სიჩქარეზე და მოსავლის ჩამოყალიბებაზე. „ დეუ“ მცენარეებს საშუალებას აძლევს, ბაგეები ღია ჰქონდეთ ძალიან ცხელ პირობებშიც კი. „ დეუ“-ს დიდი პლუსი არის ის, რომ მისი აფსკი არის ულტრაიისფერი ფარი, რომელიც ფილტრავს ულტრაიისფერს, მცენარესა და ნაყოფს იცავს მზით დამწვრობისაგან, იცავს მცენარეთა ეპიდერმისს.იმის წყალობით, რომ „ დეუ“ ამცირებს ტენის დანაკარგს, მცენარეებს აქვს მეტი პოტენციალი უკეთესი ხარისხის მეტი მოსავლის ჩამოსაყალიბებლად. ვინაიდან „ დეუ“-ს აფსკი ამცირებს ულტრაიისფერი გამოსხივების ინტენსივობას, ეს ნაყოფს საშუალებას აძლევს, მიიღოს უფრო ინტენსიური შეფერილობა. „ დეუ“-თი დამუშავებულ ნაყოფს აქვს უკეთესი გემო და უფრო წვნიანია. „ დეუ“-ს ზემოქმედებით ნაყოფი მწიფდება რამდენიმე დღით ადრე, რაც საშუალებას იძლევა, ბაზარზე გავიდეთ კონკურენტებზე ადრე, ხოლო ადრეულ მოსავალს ყიდულობენ უფრო მაღალ ფასად.  დეუ“-თი დამუშავებული ტექნიკური ყურძნის მარცვლებს აქვს უფრო ინტენსიური „რუჯი“, რაც მოწმობს შაქრის უფრო მაღალ შემცველობას. ღვინომასალა გამოდის უფრო მაღალი ხარისხისა და საბოლოო პროდუქტს აქვს უფრო მაღალი სადეგუსტაციო შეფასება. „ დეუ“-თი დამუშავებული ნაყოფის კანი ხდება უფრო მტკიცე, რაც საგრძნობლად აუმჯობესებს მის ტრანსპორტაბელურობას. „„ დეუ“ აფსკის წყალობით ნაყოფი უფრო დიდხანს ინახება და ინარჩუნებს თავის სასაქონლო კონდიციას. წონის დანაკარგი „ დეუ“-თი დამუშავებული ნაყოფის შენახვისას გაცილებით დაბალია. თუ დამუშავებისას დავტოვებთ მცირე ნაწილს საკონტროლოდ, განსხვავება ჩანს შეუიარაღებელი თვალით. ესაა პრეპარატი ბიოლოგიური წარმოშობის მაღალეფექტიანი ნაერთების ბაზაზე, რომლებიც სრულად იშლება ნიადაგის სხვადასხვა ტიპების ბუნებრივი მიკრობული კომპლექსების მიერ 50-70 დღის განმავლობაში. არ აბინძურებს გარემოს. შესაძლებელია ერთობლივი გამოყენება ბიოლოგიური და ქიმიური დაცვის პრეპარატებთან ერთად. თავსებადობა სხვა პრეპარატებთან:  თავსებადია ავზურ ნაზავებში ყველა ფუნგიციდთან, ინსექტიციდთან, ჰერბიციდთან, ზრდის რეგულატორებთან და ფოთლოვანი კვების საშუალებებთან. უცნობი პრეპარატის შემთხვევაში რეკომენდებულია მცირე რაოდენობის შემოწმება შუშის ჭურჭელში სტაბილურობაზე. ტოქსიკურობა:  მისი წარმოება ხდება ნატურალური კომპონენტებისაგან, ამიტომაც უსაფრთხოა ცხოველური ორგანიზმებისათვის, არ არღვევს მცენარეთა ფიზიოლოგიას.  უსაფრთხოების წესები:  პრეპარატთან მუშაობისას აუცილებელია დაიცვათ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული “პესტიციდების შენახვასთან, ტრანსპორტირებასთან და გამოყენებასთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ზომები სოფლის მეურნეობაში”. პრეპარატთან მუშაობისას არ შეიძლება ჭამა, სმა, მოწევა და საღეჭი რეზინის ღეჭვა. აუცილებელია დამცავი ტანსაცმლის, სათვალის, ხელთათმანებისა და რესპირატორის გამოყენება. პრეპარატის ტრანსპორტირებისას იხელმძღვანელეთ პესტიციდების ტრანსპორტირების ჩვეულებრივი წესით.  შენახვის პირობები:  შეინახეთ პრეპარატი ბავშვებისათვის მიუწვდომელ ადგილზე. დახურულ ქარხნულ შეფუთვაში, გრილ მშრალ, კარგად განიავებად ადგილზე, საცხოვრებელი გარემოსაგან, ფურაჟისა და კვების პროდუქტებისაგან შორს, მოარიდეთ მზის პირდაპირ სხივებს. შეინახეთ პრეპარატი, მშრალ, ბნელ ადგილზე. არავითარ შემთხვევაში არ გამოიყენოთ პრეპარატის ცარიელი ტარა ნებისმიერი სხვა საჭიროებისთვის.  პრეპარატი ინახება 2  წელი, შესაბამისი წესების დაცვით.  პირველადი დახმარება:  შესუნთქვისას: დაზარალებული გაიყვანეთ სუფთა ჰაერზე. დახმარებისთვის მიმართეთ ექიმს. კანზე მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ ჩამოიბანეთ სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თვალში მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ გამოიბანეთ თვალები და ქუთუთოები სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თუ გაღიზიანება გაგრძელდა, მიმართეთ ექიმს. გადაყლაპვისას: თუ ადამიანი უგონო მდგომარეობაშია არ გადააყლაპოთ არაფერი. მიმართეთ ექიმს და აჩვენეთ ეტიკეტი. სპეციალური ანტიდოტი არ არსებობს.  მყიდველთა საყურადღებოდ:  მწარმოებელი იძლევა გარანტიას, რომ პრეპარატი შეესაბამება იმ ქიმიურ შემადგენლობას, რომელიც მითითებულია პრეპარატის ტარაზე, თუ იგი ინახება მჭიდროდ თავდახურულ ქარხნულ შეფუთვაში. მწარმოებელი არ იღებს პასუხიმგებლობას პრეპარატის არასწორი გამოყენებითა თუ შენახვით გამოწვეულ პირდაპირ და არაპირდაპირ ზარალზე. მწარმოებელი არ იღებს ვალდებულებას პრეპარატის არამიზნობრივი გამოყენების შედეგებზე და მყიდველის მიერ სხვა გამოხატულ ან ნაგულისხმევ ვალდებულებებზე გარდა ზემოთ აღნიშნულისა.

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
ალსულფი
ალსულფი      ალსულფი ორგანული სასუქი-ინდუქტორი ფუნგიციდური მოქმედებით, შეიცავს ალუმინის მარილებს და სპეციალურად მომზადებულ მცენარეულ ექსტრაქტს.უპირატესობები:ეფექტურია სოკოვანი დაავადებების და ბაქტერიოზის საწინააღმდეგოდ. ვაზი - ჭრაქი,სიდამპლე; ხეხილი - შავი ლაქიანობა,ქეცი,სიხუჭუჭე; ბოსტნეული -  ფიტოფტორა, სიდამპლე; ციტრუსი - ლიმონის ნერგების ფიტოფტოროზი, ნაყოფის ნაცრისფერი სიდამპლე; კენკროვანი და დეკორატიული მცენარეები - ნაცრისფერი სიდამპლე; საფურაჟე მცენარეები - ფუზარიოზი.   მოქმედების მექანიზმი: ალუმინის იონები იწვევს, სოკოვანი უჯრედების დაზიანებას, ახორციელება მათი ფერმენტების მოქმედების ინჰიბირებას, სუნთქვის პროცესების ჩაშლას და  არაპეციფიკური ცილის დენატურაციას, რაც ჯამში იწვევს სპორების და სოკოების ზრდის შეწყვეტას.ქმნის ფოთლის ზედაპირზე ალუმინის სულფატის და სამკურნალო მცენარეების დამცავ ფენას, რაც ხელს უშლის პათოგენების შეღწევას მცენარეში განკუთვნილია პროფილაქტიკური მკურნალობაისათვის, რეკომენდებულია გამოყენებული იქნას  პათოგენური სპორების გამრევლებამდე. მკურნალობებს შორის ინტერვალი 8-14 დღეა, რაც დამოკიდებულია ამინდის პირობებზე და დაავადებების მიერ მცენარეების დაზიანების ხარისხზე. ასტიმულირებს  და  იწვევს სოკოვანი და ბაქტერიული შეტევებისადმი მცენარის წინააღმდეგობის გაზრდას.ალსულფი  მუშაობს დაბალ ტემპერატურაზე. ეფექტურობის გაზრდის მიზნით ალსულფი  უნდა იქნას გამოყენებული სოკოების   საწინააღმდეგოდ აცეტიკთან,პიროქს-ისთან,ლეცი-სთან,გოგირდთან ერთად. არ შეიძლება მისი გამოყენება პოტას-ისთან,გალას-ისთან და შაბიამანთან ერთად. ალსულფი არ ტოვებს ნარჩენებს მცენარეში და აბსოლუტურად არატოქსიკურია, რაც საშუალებას იძლევა  მოვიხმაროთ მოსავლის აღებამდე ცოტა ხნით ადრეც. არ დაასხათ ალსულფი  ყვავილობის პერიოდში ან ყვავილობის ბოლოს. გარდა ამისა, ის არ უნდა მოვიხმაროთ ძალიან მაღალი ტემპერატურის დროს  და მზის პირდაპირ შუქზე.  დოზირება 2.5გრ/1ლ წყალზე

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
ბიო
  ბიო   კულტურა:ალუბალი, ატამი, ბადრიჯანი, ბალი, ბოლოკი, ბროკოლი, გარგარი, გოგრა, გრეიფრუტი, ვაშლი, თეთრთავიანი კომბოსტო, თხილი, იონჯა, ისპანახი, კაკალი, კამა, კარტოფილი, კიტრი, ლიმონი, ლობიო, მანდარინი, მარწყვი, მზესუმზირა, მსხალი, მწვანე ხახვი, ნესვი, ნიახური, ნიორი, ნუში, ოხრახუში, პომიდორი, პრასი, რეჰანი, რუკოლა, საზამთრო, სალათა, სიმინდი, სოიო, სოკო, სტაფილო, ტკბილი წიწაკა, ფორთოხალი, ქერი, ქინძი, ქლიავი, ყაბაყი, ყვავილოვანი კომბოსტო, ყურძენი, შაქრის ჭარხალი, შვრია, ჩინური კომბოსტო, წითელთავიანი კომბოსტო, ჭარხალი, ჭვავი, ხახვი, ხორბალი მოქმედი ნივთიერება: უმაღლესი მცენარეების  ექსტრაქტი პრეპარატული ფორმა:სითხე მწარმოებელი:“შპს სანათური ორგანიკ“ საქართველო  ბიო -თხევადი სასუქი შედგება უმაღლესი მცენარეების  ექსტრაქტებისაგან, რომლებიც უხვად შეიცავენ თესლის გაღვივადობისა და მცენარის ფესვთა სისტემის   მასტიმულირებელ      ბიომოლეკულებს,ბიოპოლიმერებს, კარბოჰიდრატებს, კოფაკტორებს.  მოქმედების მექანიზმი:  ბევრი მცენარისათვის ფესვების წარმოქმნის სტიმულირება ძალზე ძნელია, ხანდახან კი შეუძლებელია ფესვწარმოქმნის სტიმულატორების გარეშე. ეს ნივთიერებები ასტიმულირებს სანამყენე კალამზე ფესვების წარმოქმნას, ხელს უწყობს უფრო ძლიერი ფესვთა სისტემის განვითარებას და მცენარის დარგვისას აუმჯობესებს შეგუებადობას. ასევე რეკომენდებულია მათი გამოყენება მცენარის რეანიმაციისათვის, რომელმაც დაკარგა ფესვთა სისტემის ნაწილი. ფესვწარმოქმნის სტიმულატორები წარმოადგენს ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებებს (ფიტოჰორმონები), რომლებიც სინთეზირდება ყველა მცენარის მიერ.  მაგალითად, ინდოლილ-3-ძმარმჟავა და ნაფტილძმარმჟავა. დაფესვიანებისათვის იყენებენ მცენარეული ნედლეულის ექსტრაქტებს. ეს პრეპარატები ბუნებრივი ბიორეგულატორებია, ახდენს კომპლექსურ მასტიმულირებელ ზემოქმედებას და ამაღლებს მცენარეთა იმუნიტეტს.  მცენარეებიდან გამოყოფილი ეს ნივთიერებები შედის პრეპარატ „ ბიოს“ შემადგენლობაში.  „ ბიო“-ს შემადგენლობაში, ფიტოჰორმონების გარდა, შედის ვიტამინები და სხვა დამხმარე ნივთიერებები, რომლებიც აძლიერებს მთავარი მოქმედი ნივთიერების ეფექტურობას.   სანამყენე კალმის,ჩითილების,ნერგების,თესლის დამუშავების ერთერთი ყველაზე გავრცელებული მეთოდია პრეპარატის წყალხსნარში ჩალბობა  დოზა 5მლ 1 ლიტრ წყალში. კარგ შედეგს იძლევა ფერტიგაცია ახლად გადარგულ მცენარებზე. თუ რეკომენდებულია მცენარის მხოლოდ მშრალი მეთოდით გამრავლება, წინასწარი ჩალბობის გარეშე, მაშინ აუცილებელია ფუნჯის საშუალებით სანამყენე კალმის ქვედა ნაწილზე პრეპარატის მიფრქვევა. გარდა ამისა, შეიძლება დამოუკიდებლად დავამზადოთ გასაზრდელი პუდრი პრეპარატების წყალხსნარების საფუძველზე. ამისათვის აუცილებელია ფესვწარმომქმნელი ხსნარი შევურიოთ აქტივირებულ ნახშირს ან ტალკს, ხოლო შემდეგ გავაშროთ მიღებული ნარევი. სანამყენე კალამს  ამოავლებენ დამზადებულ პუდრში უშუალოდ გრუნტში დარგვის წინ. პრეპარატის გამოყენება რეკომენდირებულია ნერგებისა და ჩითილების გადარგვის წინ და  გადარგვის შემდგომ დოზით 1მლ 1 ლიტრ წყალზე.    ბიო  არის  ენერგეტიკული ნაკრები მცენარის ზრდის გასაძლიერებლად და მოსავლიანობის მოსამატებლად. გამოიყენება თესლისა და მცენარეთა ფესვგარე დამუშავებისათვის, აგრეთვე ფერტიგაციაში. პოლისაქარიდები    არიან ბუნებრივი მახელატირებელი აგენტები, რაც მცენარეში აძლიერებს მინერალური ნივთიერებების ათვისების პროცესს. მათ მაღალი ანტისტრესული მახასიეთებელი გააჩნიათ ყინვის,სიცხისა და მლაშე ნიადაგის პირობებში.ისინი ასტიმულირებენ ფესვწარმოქმნას.  ბეტაინი. ბეტაინის ერთ-ერთი ფუნქცია არის წყლის მიმართ უჯრედული მემბრანების განვლადობის გაზრდა, ფოტოსინთეზის პროცესის გააქტიურება, მცენარეების დახმარება ტოქსინების ზემოქმედებისაგან გათავისუფლებაში, ჩამოყალიბებული აბიოტიკური თუ ბიოტიკური სტრესების დაძლევაში.    აუქსინები: ჩვენი ასწლეულის 20-30-იან წლებში დადგინდა მცენარეებში ზრდის ჰორმონების: ინდოლილ-3-ძმარმჟავისა და მისი წარმოებულების არსებობა. მათ მისცეს საერთო სახელწოდება „აუქსინი“. ინდოლილ-3-ძმარმჟავას ასევე ხშირად უწოდებენ ჰეტეროაუქსინს. მაშ ასე, აუქსინები აღმოჩენილი იქნა მცენარეთა ზრდის შესწავლისას, თუმცა მათი ფუნქციები გაცილებით მეტია. ისინი არის უჯრედთა გაყოფის, ზრდის, დიფერენცირების პროცესების მონაწილეები. ამასთან განსაკუთრებით აქტიურ გავლენას ახდენს ფესვწარმოქმნაზე და თესლის გაღიებაზე.  ხისა და ბუჩქის ჯიშების გადარგვა მცენარეებისათვის არის საგრძნობი სტრესი. ეს განპირობებულია იმით, რომ ფესვების მნიშვნელოვანი ნაწილი ნერგის ამოთხრისას წყდება, განსაკუთრებით ზიანდება მათი შემწოვი დაბოლოებები. მცენარეთა შეგუებადობა ახალ ადგილზე დამოკიდებულია ფესვთა სისტემის აღდგენის სისწრაფეზე. სტრესული სიტუაციის მოხსნა შესაძლებელია , კერძოდ აუქსინშემცველი პრეპარატების გამოყენებისას. ახალ ადგილზე ამგვარი წესით დამუშავებული ხეების გახარება გაცილებით მაღალია.    პრეპარატ  ბიო გამოყენების რეკომენდებული ნორმები      კულტურის დასახელება თესლის თესვისწინა დამუშავება მცენარეთა დასხურება გამოყენების ნორმები დამუშავების პერიოდი საშემოდგომო ხორბალი, საგაზაფხულო ხორბალი, შვრია 0,3-0,5 ლ/ტ წყალი 10 ლ-მდე          2მლ/1ლ წყალში თესლისა და მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება პარკოსნები 0,5-1,0 ლ/ტ წყალი 10 ლ-მდე          2მლ/1ლ წყალში თესლისა და მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება სიმინდი 0,5-1,0 ლ/ტ   წყალი 10 ლ-მდე           2მლ/1ლ წყალში     თესლისა და მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება მზესუმზირა 0,1-0,15 ლ/ტ წყალი 15 ლ-მდე           2მლ/1ლ წყალში   თესლისა და მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ჭარხალი: სუფრის, შაქრის, საკვები   1-1,5  ლ/ტ წყალი 10 ლ-მდე   2მლ/1ლ წყალში თესლისა და მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება რაფსი  0,4-0,5 ლ/ტ 2მლ/1ლ წყალში       პარკების დამწიფების ფაზა ბოსტნეული 10 მლ/კგ 2მლ/1ლ წყალში 2-4 ფოთლის ფაზა ვაზი, კენკროვანი კულტურები   2მლ/1ლ წყალში ვეგეტაციის განმავლობაში ხეხილი   2მლ/1ლ წყალში ვეგეტაციის განმავლობაში   პრეპარატის მახასიათებლები: ზრდის თესლის გაღვივების ენერგიას; ასტიმულირებს ფესვთა სისტემის აქტიურ ზრდას; აკაჟებს ფესვთა სისტემას; თავსებადობა სხვა პრეპარატებთან:  თავსებადია ავზურ ნაზავებში ყველა ფუნგიციდთან, ინსექტიციდთან, ჰერბიციდთან, ზრდის რეგულატორებთან და ფოთლოვანი კვების საშუალებებთან. უცნობი პრეპარატის შემთხვევაში რეკომენდებულია მცირე რაოდენობის შემოწმება შუშის ჭურჭელში სტაბილურობაზე. ტოქსიკურობა:  მისი წარმოება ხდება ნატურალური კომპონენტებისაგან, ამიტომაც უსაფრთხოა ცხოველური ორგანიზმებისათვის, არ არღვევს მცენარეთა ფიზიოლოგიას.  უსაფრთხოების წესები:  პრეპარატთან მუშაობისას აუცილებელია დაიცვათ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული “პესტიციდების შენახვასთან, ტრანსპორტირებასთან და გამოყენებასთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ზომები სოფლის მეურნეობაში”. პრეპარატთან მუშაობისას არ შეიძლება ჭამა, სმა, მოწევა და საღეჭი რეზინის ღეჭვა. აუცილებელია დამცავი ტანსაცმლის, სათვალის, ხელთათმანებისა და რესპირატორის გამოყენება. პრეპარატის ტრანსპორტირებისას იხელმძღვანელეთ პესტიციდების ტრანსპორტირების ჩვეულებრივი წესით.  შენახვის პირობები:  შეინახეთ პრეპარატი ბავშვებისათვის მიუწვდომელ ადგილზე. დახურულ ქარხნულ შეფუთვაში, გრილ მშრალ, კარგად განიავებად ადგილზე, საცხოვრებელი გარემოსაგან, ფურაჟისა და კვების პროდუქტებისაგან შორს, მოარიდეთ მზის პირდაპირ სხივებს. შეინახეთ პრეპარატი, მშრალ, ბნელ ადგილზე. არავითარ შემთხვევაში არ გამოიყენოთ პრეპარატის ცარიელი ტარა ნებისმიერი სხვა საჭიროებისთვის.  პრეპარატი ინახება 2  წელი, შესაბამისი წესების დაცვით.  პირველადი დახმარება:  შესუნთქვისას: დაზარალებული გაიყვანეთ სუფთა ჰაერზე. დახმარებისთვის მიმართეთ ექიმს. კანზე მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ ჩამოიბანეთ სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თვალში მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ გამოიბანეთ თვალები და ქუთუთოები სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თუ გაღიზიანება გაგრძელდა, მიმართეთ ექიმს. გადაყლაპვისას: თუ ადამიანი უგონო მდგომარეობაშია არ გადააყლაპოთ არაფერი. მიმართეთ ექიმს და აჩვენეთ ეტიკეტი. სპეციალური ანტიდოტი არ არსებობს.  მყიდველთა საყურადღებოდ:  მწარმოებელი იძლევა გარანტიას, რომ პრეპარატი შეესაბამება იმ ქიმიურ შემადგენლობას, რომელიც მითითებულია პრეპარატის ტარაზე, თუ იგი ინახება მჭიდროდ თავდახურულ ქარხნულ შეფუთვაში. მწარმოებელი არ იღებს პასუხიმგებლობას პრეპარატის არასწორი გამოყენებითა თუ შენახვით გამოწვეულ პირდაპირ და არაპირდაპირ ზარალზე. მწარმოებელი არ იღებს ვალდებულებას პრეპარატის არამიზნობრივი გამოყენების შედეგებზე და მყიდველის მიერ სხვა გამოხატულ ან ნაგულისხმევ ვალდებულებებზე გარდა ზემოთ აღნიშნულისა.

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
გლასი
გლასი გლასი ორგანული სასუქი-ინდუქტორი ფუნგიციდური მოქმედებით. ვაზი -  ვაზის დამბლა ანუ ესკა, არმელარიოზი, ფესვის სიდამპლე, ვაზის შავი ლაქიანობა, ყურძნის შავი სიდამპლე; ხეხილი - გომოზი, არმელარიოზი, ფესვის სიდამპლე; ბოსტნეული -  მშრალი სიდამპლე, ფიტოფტოროზი, სველი სიდამპლე, კარტოფილის შავი ქეცი. ციტრუსი - გომოზი, ფესვის სიდამპლე, არმილარიოზი. კენკროვანი, საფურაჟე და დეკორატიული მცენარეები - ფესვების სიდამპლე, ფუზარიოზი. შეიცავს თხევად  სილიციუმს და მცენარეულ ექსტრაქტებს. იგი გაშრობის შემდგომ თხელი დამცავი ფენით ფარავს მცენარის  ზედაპირს, მაღალი Ph-ის წყალობით  ანადგურებს სოკოების სპორებს და ჰიფებს , სოკოებზე მოქმედებენ უშუალოდ, ერევა სოკოვან უჯრედებში მიმდინარე ბიოქიმიურ რეაქციებში  და  ბლოკავს ფერმენტებს, რომლებიც ამ რეაქციებს აკონტროლებენ. .  ამკვრივებს კუტიკულს სილიციუმის  ეპიდერმული უჯრედის კედელში სილიციუმის შეყვანის გზით. ეს კიდევ უფრო ართულებს პათოგენების შეღწევას მცენარის ქსოვილში. ამის შედეგად ნაყოფი და ფოთლები ნაკლებად მგრძნობიარეა დაავადებების მიმართ და მნიშვნელოვნად მცირდება მოსავლის გაფუჭების რისკი.გლას-ის აქვს  მავნებელ მწერების მიმართ ინსექტიციდური და რეპელლენტური ეფექტურობა. გლასი არ ტოვებს ნარჩენებს მცენარეში და აბსოლუტურად არატოქსიკურია, რაც საშუალებას იძლევა  მოვიხმაროთ მოსავლის აღებამდე ცოტა ხნით ადრე.   არ დაასხათ გლასი  ყვავილობის პერიოდში ან ყვავილობის ბოლოს. გარდა ამისა, ის არ უნდა მოვიხმაროთ ძალიან მაღალი ტემპერატურის დროს  და მზის პირდაპირ შუქზე.  გამოიყენება პოტას-ის, პიროქს-ის ,სოაპ-ის ,ლეცი-სთან ერთად. არ გამოიყენება ალსულფ-თან, აცეტიკ-თან გოგირდთან და შაბიამანთან  ერთად. დოზირება 2.0 მლ/1ლ წყალზე

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
კოლორინგი
კოლორინგი   კულტურა:ალუბალი, ატამი, ბადრიჯანი, ბალი, ბოლოკი, ბროკოლი, გარგარი, გოგრა, გრეიფრუტი, ვაშლი, თეთრთავიანი კომბოსტო, თხილი, იონჯა, ისპანახი, კაკალი, კამა, კარტოფილი, კიტრი, ლიმონი, ლობიო, მანდარინი, მარწყვი, მზესუმზირა, მსხალი, მწვანე ხახვი, ნესვი, ნიახური, ნიორი, ნუში, ოხრახუში, პომიდორი, პრასი, რეჰანი, რუკოლა, საზამთრო, სალათა, სიმინდი, სოიო, სოკო, სტაფილო, ტკბილი წიწაკა, ფორთოხალი, ქერი, ქინძი, ქლიავი, ყაბაყი, ყვავილოვანი კომბოსტო, ყურძენი, შაქრის ჭარხალი, შვრია, ჩინური კომბოსტო, წითელთავიანი კომბოსტო, ჭარხალი, ჭვავი, ხახვი, ხორბალი მოქმედი ნივთიერება: უმაღლესი მცენარეების  ექსტრაქტი პრეპარატული ფორმა:სითხე მწარმოებელი:“შპს სანათური ორგანიკ“ საქართველო     კოლორინგი – თხევადი სასუქი შედგება ბიოპოლიმერების, კარბოჰიდრატების,  და უმაღლესი მცენარეების  ექსტრაქტებისაგან, რომლებიც  ხელს უწყობს ნაყოფის ხარისხობრივი პარამეტრების,(გემო,ფერი,ზომა) გაუმჯობესებას ნაყოფის ნაადრევი ცვენის შეჩერებას, ადრეული ყვავილობის გადაწევას; მოქმედების მექანიზმი:         ბიომოლეკულები:     ნაყოფის ზომის გაზრდის, შეფერილობისა და გემოვნური თვისებების გაუმჯობესების ბიოსტიმულატორი „კოლორინგი“ არ შეიცავს სინთეტიკურ ჰორმონებს. ზრდის ნაყოფის ზომას უჯრედების დაყოფის სტიმულირების ხარჯზე, ხელს უწყობს უფრო ადრეული პროდუქციის მიღებას, ამაღლებს მცენარის უნარს უფრო ადრეულ ასაკში მოგვცეს ნაყოფი, ზრდის პროდუქციის საგემოვნო თვისებებს, ათანაბრებს ნაყოფთა ზომას, ნაყოფს ხდის ერთნაირად მსხვილს. ინოვაციური პრეპარატი მზადდება მცენარეული ნადლეულისაგან და შედგება: ნუკლეოტიდებისაგან და სხვა ბიოაქტიურ კარბოჰიდრატებისაგან რომლებიც ასტიმულირებს უჯრედების დაყოფას, ააქტიურებს ყველაზე მნიშვნელოვან მეტაბოლურ რეაქციებს და ამით საშუალებას აძლევს უჯრედს უფრო ადვილად გადაიტანოს სხვადასხვა სახის სტრესები;  საკმაოდ ხშირად მოსავლიანობის გაზრდის მიზნით ზრდიან შედარებით იაფფასიანი აზოტოვანი სასუქების შეტანის ნორმებს (კალიუმიან და ფოსფორიან სასუქებთან შედარებით), რაც იწვევს უჯრედების ზომის და არა მათი რაოდენობის ზრდას. ამასთან იზრდება მათი დაწყლიანება, უჯრედების კედლები თხელდება, რაც იწვევს საგემოვნო თვისებების დაკარგვას, იმუნიტეტის დაქვეითებას, ნაყოფის შენახვადობისა და ტრანსპორტაბელურობის გაუარესებას.  პრეპარატი „კოლორინგ“-თი დამუშავებები საშუალებას გვაძლევს გავზარდოთ ნაყოფის ზომები ბუნებრივად ისე, რომ არ შევამციროთ საგემოვნო  და ტექნოლოგიური თვისებები. პრეპარატი ასტიმულირებს უჯრედების დაყოფის სიჩქარის ზრდას, ახალი უჯრედების გაჩენას ნასკვის წარმოქმნის შემდგომ და ნაყოფის აქტიური ზრდის პერიოდში, რაც იწვევს უჯრედების რაოდენობისა  და შესაბამისად ნაყოფის ზომის ზრდას. მიზეზები, რის გამოც არ წითლდება ტომატი ან წიწაკა,  არ მწიფდება ყურძენი ან ვაშლი, საკმარისად ბევრია და ყველა შემთხვევაში ინდივიდუალურია. პრაქტიკაში ეს შეიძლება იყოს ჯიშის ან ჰიბრიდის თავისებურებები, კლიმატური ფაქტორები, გადაჭარბებული აზოტოვანი კვება დაბალანსებული აზოტ-ფოსფორ-კალიუმიანი კვების მაგივრად. სტიმულატორი „კოლორინგის“-ს განმასხვავებელი თავისებურებებია: შეფერილობის გაძლიერება  (ნაყოფისა და ყვავილის); შენახვადობისა და ტრანსპორტაბელურობის გაზრდა; ნაყოფში შაქრის კონცენტრაციის ზრდა (Brix);  ნაყოფის ქსოვილთა სტრუქტურის გამყარება; მშრალი ნივთიერებებისა და C ვიტამინის შემცველობის ზრდა; უფრო ადრეული მოსავლის მიღება. პრეპარატში შემავალი ნივთიერებები ააქტიურებს პიგმენტების, ხსნადი შაქრებისა და პექტინების ბიოსინთეზს. სტრესულ სიტუაციებში (დაბალი ტემპერატურები, გვალვა, მაღალი ტენიანობა) პრეპარატით დამუშავება ხელს უწყობს პროდუქციის ხარისხობრივი მაჩვენებლების შენარჩუნებას.  გამოიყენება ნაყოფის გაზრდის დასკვნით სტადიაზე .   რატომ ცვივა  ნაყოფი ხიდან - ბევრი მებაღისათვის მტკივნეული საკითხია. ამ ბუნებრივ მოვლენას აქვს ბევრი საფუძველი.  ადრეული ცვენის მიზეზებია: კალიუმის ნაკლებობა. ამ ელემენტის მიმართ ეს ხე ძალზე მგძნობიარეა. სწორედ ამიტომ აუცილებელია მის კალიუმიანი პრეპარატებით კვება. ეს ქმედება არა მარტო დაგვეხმარება ადრეული ცვენის თავიდან აცილებაში, არამედ საშუალებას მოგვცემს უკეთესად გადავიტანოთ ზამთარი. ყვავილების არასაკმარისი დამტვერვა. ეს არის მნიშვნელოვანი მომენტი, რომელმაც ძალზე ხშირად შეიძლება გამოიწვიოს დაუმწიფებელი ვაშლის ცვენა. რა უნდა ვქნათ? ბაღის გაშენებისას უნდა გვახსოვდეს, რომ ვაშლი არის ჯვარედინადდამტვერვადი კულტურა და მისი კარგი ზრდისათვის აუცილებელია მეზობლების დამტვერვა. ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ ვაშლს სტუმრობდეს ისეთი სასარგებლო მწერები, როგორიცა პეპელა, კელა, ფუტკარი და სხვა. ისინი იკვებებიან ნექტარით და პარალელურად მცენარისათვის მოაქვთ სარგებლობა. ამიტომ ბაღის შესხურებისას  უნდა ფრთხილად მოვეპყროთ მის პროდუქტიულ ბინადართ.ამასთან ყვავილობის ფაზაში შეგვიძლია გამოვიყენოთ გამონასკვის მასტიმულირებელი პრეპარატი „ სი“.   ხის ასაკი. ზრდის პროცესები ნელდება და ხეს უბრალოდ აღარ შეუძლია ყველა წარმოქმნილი ნაყოფის გამოკვება. სწორედ ამიტომ ვაშლი ცვივა ხეებიდან და ვერ მწიფდება სასურველ მდგომარეობამდე. ასეთ პრობლემას რომ არ შევეჩეხოთ, აუცილებელია სწორად მოვუაროთ და გავსხლათ ტოტები.  წყლის ნაკლებობა ან სიჭარბე. მცირედი რწყვისას უწყლოდ პირველ რიგში რჩება ნაყოფი. ხე მიზნმიმართულად უწყვეტს მათ კვებას, რათა გამოკვებოს ფოთლები. ერთადერთი, რისი საშუალებაც რჩება ვაშლის ხეს, რათა გადარჩეს, ზედმეტი ნაყოფის ჩამოყრაა. ზედმეტი ტენის არსებობისას, ზიანდება ფესვები, ისინი განიცდიან ჟანგბადის ნაკლებობას და არ შეუძლიათ აუცილებელი ნივთიერებებით მომარაგება.   მსხვილი ნაყოფი. ხდება, რომ ნაყოფების დამწიფება მიმდინარეობს არათანაბრად, ანუ 50%-მა დააგროვა წონა და ცვივა, ხოლო დანარჩენები ტოტებზე რჩება ჯერ კიდევ პატარა და მოუმწიფებელი. ეს ნიშნავს, რომ ხეს არ ყოფნის ძალები გამოკვებოს ყველა წარმოქმნილი ნაყოფი. ასეთ შემთხვევაში შეგვიძლია გამოვიყენოთ ზრდის მასტიმულირებელი პრეპარატები.   არასწორი მოვლა. ძალზე ხშირად გამოუცდელი მებაღეები ხის მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით გაძლიერებულად ხმარობენ სასუქს, თუმცა ეს ქმედება ძალზე უარყოფითად მოქმედებს მცენარის ცხოველქმედებაზე. მაგალითად, აზოტოვანი სასუქების სიჭარბე აძლიერებს ზრდას, მაგრამ ანელებს ყვავილის კვირტების ჩამოყალიბებას. როგორც შედეგი, ხეს მოგვიანებით გამოაქვს ნაყოფი და ირღვევა ვეგეტაციის მთელი პროცესი.    რატომ ცვივა ვაშლი და მსხალი ივნისა და ივლისში? ივნისში ეს მოვლენა მიუთითებს იმას, რომ  ხე ემზადება ვეგეტაციის პერიოდისათვის და ყრის ზედმეტ ნაყოფს, რომელთა ნორმალურად გამოკვებაც მას უბრალოდ არ შეუძლია.  ამგვარად ის იმსუბუქებს საქმეს და ათავისუფლებს ზროს ზედმეტი დატვირთვისაგან.  ძირნაყარი ნაყოფი ცუდად ინახება,  აქვს არასასაქონლო შესახედაობა. ზოგჯერ ამ მიზეზით იკარგება მოსავლის დიდი ნაწილი. ამ პერიოდში ვარჯის დამუშავება აუქსინის შემცველი პრეპარატით, საგრძნობლად ამცირებს დანაკარგს. “კოლორინგი“ მცენარუული ნედლეულიდან გამოყოფილი აუქსინების დიდი შემადგენლობით გამოირჩევა და ახასიეთებს ნაყოფის ნაადრევად ცვენის შეჩერები უნარი.სასუქის შემადგენლობაშია კარბოჰიდრატების მდიდარი შემადგენლობა რაც მცენარეს ამ დროს დამატებითი ენერგიის წყაროდ ევლინება. აუქსინის ფიტოჰორმონები : აუქსინებს იყენებენ ბაყოფწარმოქმნის სასტიმულაციოდ და უთესლო ნაყოფის მისაღებად. ყველაზე ხშირად მას ამ მიზნით იყენებენ პამიდვრის, კიტრის, ბადრიჯნისა და ზოგიერთი სხვა კულტურების მოყვანისას სათბურებში, თუმცა შესაძლებელია ამ მეთოდის გამოყენება ღია გრუნტის პირობებშიც, განსაკუთრებით ამინდის არახელსაყრელ პირობებში.  ბევრ ხეხილს (პირველ რიგში ვაშლისა და მსხლის ხეენს) ეწყება ნაყოფის ნაადრევი ცვენა. ძირნაყარი ნაყოფი ცუდად ინახება,  აქვს არასასაქონლო შესახედაობა. ზოგჯერ ამ მიზეზით იკარგება მოსავლის დიდი ნაწილი. ამ პერიოდში ვარჯის დამუშავება აუქსინშემცველი პრეპარატით საგრძნობლად ამცირებს დანაკარგს. პრეპარატის მოქმედება ნარჩუნდება დამუშავების დღიდან 2 კვირის განმავლობაში. მცენარეთა დამუშავება სანათური ბიო-თი   აგრეთვე ასუსტებს სუსხის უარყოფით გავლენას დასამწიფებელ მოსავალზე.  ჩვენი ქვეყნის ტერიტორიის დიდ ნაწილზე პერიოდულად იჩენს თავს გაზაფხულის სუსხი, რაც ბაღებს აყენებს მნიშვნელოვან ზარალს. იმისათვის, რომ არ მოხდეს აყვავებული ხეხილის დაზიანება სუსხის მიერ, უტარებენ შებოლვას, იყენებენ ლოკალურ გათბობას. მაგრამ ბრძოლის ეს მეთოდები ყოველთვის არ არის ეფექტიანი. კოლორინგი შეიძლება გამოდგეს ასეთ სიტუაციებშიც. ხეების შესხურება   პრეპარატით    შემოდგომაზე ყლორტების ზრდის დასრულებისა და სანაყოფე კვირტების ჩაყრის პერიოდში აფერხებს შემდეგი წლის გაზაფხულზე ყვავილობის პერიოდის დადგომას ვაშლისა და მსხლის ხეებისათვის 5-7 დღით, გარგარისა და ატმისათვის - 10 დღით. ამასთან ეს ხერხი აჩქარებს ნაყოფის დამწიფებას რამდენიმე დღით დამუშავების წელში.  პრეპარატ კოლორინგ-ის გამოყენების რეკომენდებული ნორმები     კულტურის დასახელება თესლის თესვისწინა დამუშავება მცენარეთა დასხურება გამოყენების ნორმები დამუშავების პერიოდი საშემოდგომო ხორბალი, საგაზაფხულო ხორბალი, შვრია            0,2-0,4 ლ/ჰა  მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება პარკოსნები                0,2-0,4 ლ/ჰა       მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება სიმინდი                0,2-0,4 ლ/ჰა        მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება მზესუმზირა             0,2-0,4 ლ/ჰა     მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ჭარხალი: სუფრის, შაქრის, საკვები              0,2-0,4 ლ/ჰა   მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება რაფსი            0,2-0,4 ლ/ჰა         მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ბოსტნეული            0,2-0,4 ლ/ჰა    მოვეგეტატირე მცენარეთა დამუშავება ვაზი, კენკროვანი კულტურები            0,2-0,4 ლ/ჰა   ვეგეტაციის განმავლობაში ხეხილი            0,2-0,4 ლ/ჰა   ვეგეტაციის განმავლობაში პრეპარატის მახასიათებლები: ზრდის მცენარეში შაქრიანობას; ასტიმულირებს  ნაყოფის შეფერილობის პროცესს; ზრდის ნაყოფის სიმკვრივეს; უმატებს  ნაყოფის ზომას; -ზრდის მოსავლის შენახვადობას; თავსებადობა სხვა პრეპარატებთან:  თავსებადია ავზურ ნაზავებში ყველა ფუნგიციდთან, ინსექტიციდთან, ჰერბიციდთან, ზრდის რეგულატორებთან და ფოთლოვანი კვების საშუალებებთან. უცნობი პრეპარატის შემთხვევაში რეკომენდებულია მცირე რაოდენობის შემოწმება შუშის ჭურჭელში სტაბილურობაზე. ტოქსიკურობა:  მისი წარმოება ხდება ნატურალური კომპონენტებისაგან, ამიტომაც უსაფრთხოა ცხოველური ორგანიზმებისათვის, არ არღვევს მცენარეთა ფიზიოლოგიას.  უსაფრთხოების წესები:  პრეპარატთან მუშაობისას აუცილებელია დაიცვათ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული “პესტიციდების შენახვასთან, ტრანსპორტირებასთან და გამოყენებასთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ზომები სოფლის მეურნეობაში”. პრეპარატთან მუშაობისას არ შეიძლება ჭამა, სმა, მოწევა და საღეჭი რეზინის ღეჭვა. აუცილებელია დამცავი ტანსაცმლის, სათვალის, ხელთათმანებისა და რესპირატორის გამოყენება. პრეპარატის ტრანსპორტირებისას იხელმძღვანელეთ პესტიციდების ტრანსპორტირების ჩვეულებრივი წესით.  შენახვის პირობები:  შეინახეთ პრეპარატი ბავშვებისათვის მიუწვდომელ ადგილზე. დახურულ ქარხნულ შეფუთვაში, გრილ მშრალ, კარგად განიავებად ადგილზე, საცხოვრებელი გარემოსაგან, ფურაჟისა და კვების პროდუქტებისაგან შორს, მოარიდეთ მზის პირდაპირ სხივებს. შეინახეთ პრეპარატი, მშრალ, ბნელ ადგილზე. არავითარ შემთხვევაში არ გამოიყენოთ პრეპარატის ცარიელი ტარა ნებისმიერი სხვა საჭიროებისთვის.  პრეპარატი ინახება 2  წელი, შესაბამისი წესების დაცვით.  პირველადი დახმარება:  შესუნთქვისას: დაზარალებული გაიყვანეთ სუფთა ჰაერზე. დახმარებისთვის მიმართეთ ექიმს. კანზე მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ ჩამოიბანეთ სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თვალში მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ გამოიბანეთ თვალები და ქუთუთოები სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თუ გაღიზიანება გაგრძელდა, მიმართეთ ექიმს. გადაყლაპვისას: თუ ადამიანი უგონო მდგომარეობაშია არ გადააყლაპოთ არაფერი. მიმართეთ ექიმს და აჩვენეთ ეტიკეტი. სპეციალური ანტიდოტი არ არსებობს.  მყიდველთა საყურადღებოდ:  მწარმოებელი იძლევა გარანტიას, რომ პრეპარატი შეესაბამება იმ ქიმიურ შემადგენლობას, რომელიც მითითებულია პრეპარატის ტარაზე, თუ იგი ინახება მჭიდროდ თავდახურულ ქარხნულ შეფუთვაში. მწარმოებელი არ იღებს პასუხიმგებლობას პრეპარატის არასწორი გამოყენებითა თუ შენახვით გამოწვეულ პირდაპირ და არაპირდაპირ ზარალზე. მწარმოებელი არ იღებს ვალდებულებას პრეპარატის არამიზნობრივი გამოყენების შედეგებზე და მყიდველის მიერ სხვა გამოხატულ ან ნაგულისხმევ ვალდებულებებზე გარდა ზემოთ აღნიშნულისა.

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
როოტ
როოტ   კულტურა:ალუბალი, ატამი, ბადრიჯანი, ბალი, ბოლოკი, ბროკოლი, გარგარი, გოგრა, გრეიფრუტი, ვაშლი, თეთრთავიანი კომბოსტო, თხილი, იონჯა, ისპანახი, კაკალი, კამა, კარტოფილი, კიტრი, ლიმონი, ლობიო, მანდარინი, მარწყვი, მზესუმზირა, მსხალი, მწვანე ხახვი, ნესვი, ნიახური, ნიორი, ნუში, ოხრახუში, პომიდორი, პრასი, რეჰანი, რუკოლა, საზამთრო, სალათა, სიმინდი, სოიო, სოკო, სტაფილო, ტკბილი წიწაკა, ფორთოხალი, ქერი, ქინძი, ქლიავი, ყაბაყი, ყვავილოვანი კომბოსტო, ყურძენი, შაქრის ჭარხალი, შვრია, ჩინური კომბოსტო, წითელთავიანი კომბოსტო, ჭარხალი, ჭვავი, ხახვი, ხორბალი მოქმედი ნივთიერება: ტორფისა და უმაღლესი მცენარეების  ექსტრაქტი პრეპარატული ფორმა:სითხე მწარმოებელი:“შპს სანათური ორგანიკ“ საქართველო როოტი -თხევადი სასუქი შედგება ჰუმინური მჟავეებისა და  უმაღლესი მცენარეების  ექსტრაქტებისაგან, რომლებიც უხვად შეიცავენ ნიადაგის გამაჯანსაღებელ,ნაყოფიერების ასამაღლებელ ნივთიერებებს და მცენარის ფესვთა სისტემის   მასტიმულირებელ      ბიომოლეკულებს.  მოქმედების მექანიზმი:  ჰუმინური მჟავეები პირველ რიგში აუმჯობესებს ნიადაგების ფიზიკურ თვისებებს, ზრდის მსუბუქი ნიადაგების ტენიანობის უნარს და მძიმე ნიადაგების გამტარიანობას, აუმჯობესებს მათ სტრუქტურას და ამცირებს ნიადაგის სიმკვრივეს. ეს, თავის მხრივ, ხელს უწყობს ჰუმუსის დაგროვებას და ნიადაგის ბიოლოგიურ მახასიათებლების ცვლილებას. ნიადაგში ყოფნისას ნესტიანი ნივთიერებები აძლიერებენ ნიადაგის მიკროორგანიზმების სასიცოცხლო მოქმედებას. უფრო მეტიც, მიკრობიოლოგიური აქტივობის ზრდა შეინიშნება როგორც სასუქების გამოყენების პირველ წელს, ასევე შემდეგში.   მიკროორგანიზმების რაოდენობის მატებასთან ერთად, ნიადაგის საკვები ნივთიერებების, კერძოდ აზოტისა და ფოსფორის, მობილურობა იზრდება. ისინი იქცევა მცენარეებისათვის მისაწვდომ ფორმაში და უკეთესად შეიწოვება. უმინური სასუქები, როდესაც მინერალურ და ორგანულ სასუქებთან ერთად იყენებენ, აძლიერებს მათ ეფექტურობას. ამ შემთხვევაში, ტრადიციული სასუქების დოზა შეიძლება შემცირდეს მესამედით. ჰუმინურმა მჟავებმა და მათმა მარილებმა შეიძლება გაზარდოს მცენარეების ზრდა და განვითარება.  ჩითილებისა და ნერგების გადარჩენის მაჩვენებელი და ფესვთასისტემა ასევე გაუმჯობესებულია ჰუმანტების გამოყენების დროს, მცენარეებში მძლავრი ფესვები წარმოიქმნება. ზრდასრული მცენარეები, ჰუმინური სასუქის გამოყენების შემდეგ, უფრო სწრაფად იზრდებიან, ყვავის ადრეულ პერიოდში და ზრდის პროდუქტიულობას. ამავდროულად, ნაყოფის ზომა იზრდება და ნაყოფის ხარისხი უმჯობესდება, ხოლო სიმწიფის დრო მცირდება. მაგალითად, C ვიტამინების რაოდენობა იზრდება ხილში, ხოლო ბოსტნეულში ნიტრატების შემცველობა მცირდება.    ჰუმინური ნივთიერებების ერთ-ერთი შესანიშნავი თვისებაა მისი დადებითი გავლენა მცენარეებზე, რომლებიც კლიმატურად მძიმე პირობებშია: გვალვის დროს,  ყინვების დროს, ნიადაგში აზოტის ან პესტიციდების ჭარბი რაოდენობის, ჟანგბადის შიმშილის დროს და სხვადასხვა დაავადებების პირობებში. ისინი ეხმარებიან მცენარეებს გაუმკლავდნენ სტრესულ პირობებში და არბილებენ ფაქტორების გავლენას.   პრეპარატ როოტის გამოყენების რეკომენდებული ნორმები   vegetaciis dros fesvidan  gamokveba xorcieldeba eqvsjeradad, 2-3 namdvil foTols fazaSi da Semdgom yovel 15 dReSi.  xarjvis normaa 5 l/ha, ან 1 მლ   1ლ წყალზე   პრეპარატის მახასიათებლები: ასტიმულირებს ფესვთა სისტემის აქტიურ ზრდას; აკაჟებს ფესვთა სისტემას; ხელს უწყობს ნაყოფიერების ამაღლებას; თავსებადობა სხვა პრეპარატებთან:  თავსებადია ავზურ ნაზავებში ყველა ფუნგიციდთან, ინსექტიციდთან, ჰერბიციდთან, ზრდის რეგულატორებთან და ფოთლოვანი კვების საშუალებებთან. უცნობი პრეპარატის შემთხვევაში რეკომენდებულია მცირე რაოდენობის შემოწმება შუშის ჭურჭელში სტაბილურობაზე. ტოქსიკურობა:  მისი წარმოება ხდება ნატურალური კომპონენტებისაგან, ამიტომაც უსაფრთხოა ცხოველური ორგანიზმებისათვის, არ არღვევს მცენარეთა ფიზიოლოგიას.  უსაფრთხოების წესები:  პრეპარატთან მუშაობისას აუცილებელია დაიცვათ საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული “პესტიციდების შენახვასთან, ტრანსპორტირებასთან და გამოყენებასთან დაკავშირებული უსაფრთხოების ზომები სოფლის მეურნეობაში”. პრეპარატთან მუშაობისას არ შეიძლება ჭამა, სმა, მოწევა და საღეჭი რეზინის ღეჭვა. აუცილებელია დამცავი ტანსაცმლის, სათვალის, ხელთათმანებისა და რესპირატორის გამოყენება. პრეპარატის ტრანსპორტირებისას იხელმძღვანელეთ პესტიციდების ტრანსპორტირების ჩვეულებრივი წესით.  შენახვის პირობები:  შეინახეთ პრეპარატი ბავშვებისათვის მიუწვდომელ ადგილზე. დახურულ ქარხნულ შეფუთვაში, გრილ მშრალ, კარგად განიავებად ადგილზე, საცხოვრებელი გარემოსაგან, ფურაჟისა და კვების პროდუქტებისაგან შორს, მოარიდეთ მზის პირდაპირ სხივებს. შეინახეთ პრეპარატი, მშრალ, ბნელ ადგილზე. არავითარ შემთხვევაში არ გამოიყენოთ პრეპარატის ცარიელი ტარა ნებისმიერი სხვა საჭიროებისთვის.  პრეპარატი ინახება 2  წელი, შესაბამისი წესების დაცვით.  პირველადი დახმარება:  შესუნთქვისას: დაზარალებული გაიყვანეთ სუფთა ჰაერზე. დახმარებისთვის მიმართეთ ექიმს. კანზე მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ ჩამოიბანეთ სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თვალში მოხვედრისას: დაუყოვნებლივ გამოიბანეთ თვალები და ქუთუთოები სუფთა წყლის დიდი რაოდენობით. თუ გაღიზიანება გაგრძელდა, მიმართეთ ექიმს. გადაყლაპვისას: თუ ადამიანი უგონო მდგომარეობაშია არ გადააყლაპოთ არაფერი. მიმართეთ ექიმს და აჩვენეთ ეტიკეტი. სპეციალური ანტიდოტი არ არსებობს.  მყიდველთა საყურადღებოდ:  მწარმოებელი იძლევა გარანტიას, რომ პრეპარატი შეესაბამება იმ ქიმიურ შემადგენლობას, რომელიც მითითებულია პრეპარატის ტარაზე, თუ იგი ინახება მჭიდროდ თავდახურულ ქარხნულ შეფუთვაში. მწარმოებელი არ იღებს პასუხიმგებლობას პრეპარატის არასწორი გამოყენებითა თუ შენახვით გამოწვეულ პირდაპირ და არაპირდაპირ ზარალზე. მწარმოებელი არ იღებს ვალდებულებას პრეპარატის არამიზნობრივი გამოყენების შედეგებზე და მყიდველის მიერ სხვა გამოხატულ ან ნაგულისხმევ ვალდებულებებზე გარდა ზემოთ აღნიშნულისა.    

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
პოტასი
  პოტასი   პოტასი ორგანული სასუქი- ინდუქტორი ფუნგიციდური მოქმედებით. ვაზი, ხეხილი, ბაღჩეული კულტურები, კენკროვანი, საფურაჟე და დეკორატიული მცენარეები - ნაცარი; პარკოსანი კულტურები, დეკორატიული და კენკროვანი მცენარეები - ჟანგა; საფურაჟე მცენარეები - ჟანგა, გუდაფშუტა; ბოსტნეული კულტურები  -  კარტოფილის ყვითელი ანუ მკრთალი ლაქიანობა, ჟანგა; ციტრუსი - ციტრუსოვანთა ფსოროზისი. შედგება კალიუმის ანტიბაქტერიული მარილებისა და სამკურნალო მცენარეებისაგან.მას მოქმედების რამდენიმე რეჟიმი აქვს. იგი ახდენს მიცელის ტექსტურის ზრდის შეფერხებას, რამდენიმე ბუნებრივი ფაქტორის ურთიერთქმედების მეშვეობით,  pH-ისა და ოსმოსური წნევით. მაღალი ph-ის წყალობით იგი აფერხებს სოკოვანი სპორების სიცოცხლისუნარიანობას. ამავდროულად პოტას– სი  ახდენს მიკრობული ტექსტურის გაუწყლოებას და ცილის სინთეზის დარღვევას, რაც იწვევს მგრძნობიარე სოკოების სპორების და მიცელიის სრულ განადგურებას. ვინაიდან პოტას– სი მუშაობს მრავალგანზომილებით, არ არსებობს საშიშროება, რომ  მის მიმართ ჩამოყალიბდეს შეგუადობა  ხშირი გამოყენების შემთხვევაშიც  კი.ეფექტურია   თუ იგი პროფილაქტიკურად გამოიყენება. პოტას– სი   მუშაობს დაბალ ტემპერატურაზეც. მაღალი ეფექტურობის მისაღწევად იგი  უნდა იქნას გამოყენებული სოკოების    საწინააღმდეგოდ გლას-ისთან,  პიროქს-იდთან,ლეცი-სთან, და სპილენძთან  ერთად.არ შეიძლება მისი გამოყენება ალსულფ-თან და აცეტიკ-თან, გოგირდთან ერთად. პოტას– სი   არ ტოვებს ნარჩენებს მცენარეში და აბსოლუტურად არატოქსიკურია, რაც საშუალებას იძლევა  მოვიხმაროთ მოსავლის აღებამდე ცოტა ხნით ადრეც. დოზირება 3.0 გრ/1ლ წყალზე    

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
პიროქსი
 პიროქსი   პიროქსი ორგანული სასუქი-კონტაქტური ფუნგიციდური  მოქმედებით. ვაზი - ჭრაქი, ნაცარი, ბაქტერიული კიბო; ხეხილი - ხეხილის ბაქტერიული დაწვა, ატმის ფოთლის სიხუჭუჭე, ქეცი,ჟანგა; ბოსტნეული - ჭრაქი, ბაქტერიოზი, ფიტოფტორიოზი, ქეცი, ალტერნარიოზი, ანთრაქნოზი; ბაღჩეული - ჭრაქი, ბაქტერიოზი; კენკროვანი, დეკორატიული მცენარეები - ფოთლების ლაქიანობა; ციტრუსი - ციტრუსის ბაქტერიული კიბო, ანთრაქნოზი, ალტერნარიოზი. იგი მოქმედებს სოკოებსა და მიკრობებზე მასში შემავალი წყალბადის ზეჟანგის მეშვეობით და მომენტალირად ჟანგავს მათ. იგი ახდენს მიცელის ტექსტურის ზრდის შეფერხებას. მაღალი დამჟანგველი თვისების  წყალობით იგი დიდი ხნით აფერხებს სოკოვანი სპორების სიცოცხლისუნარიანობას. ამავდროულად პიროქსი  ახდენს მიკრობული ტექსტურის გაუწყლოებას, რაც იწვევს მგრძნობიარე სოკოების სპორების და მიცელიის სრულ განადგურებას. ვინაიდან პიროქს– ის   მუშაობს მიკრობების უჯრედების დაჟანგვის პრინციპით, არ არსებობს საშიშროება, რომ  მის მიმართ ჩამოყალიბდეს შეგუადობა  ხშირი გამოყენების შემთხვევაშიც  კი. იგი  ეფექტურია   თუ  პროფილაქტიკურად გამოიყენება.პიროქს– ი     მუშაობს დაბალ ტემპერატურაზეც. მაღალი ეფექტურობის მისაღწევად იგი  შეიძლება იქნას გამოყენებული სოკოების    საწინააღმდეგოდ გლას-ისთან,  ალსულფ-თან,ლეცი-სთან,აცეტიკ-თან ,გოგირდთან და სპილენძთან  ერთად. პიროქს– ის    არ ტოვებს ნარჩენებს მცენარეში და აბსოლუტურად არატოქსიკურია, რაც საშუალებას იძლევა  მოვიხმაროთ მოსავლის აღებამდე ცოტა ხნით ადრეც. დოზირება 3.0 მლ/1ლ წყალზე

სტატიის ავტორი:

2020-04-09

სრულად ნახვა
 
ნიადაგის ხსნარის რეაქცია
ნიადაგის ხსნარის რეაქცია   ნიადაგის ხსნარის რეაქცია ნიადაგის ნაყოფიერებისა და გაკულტურების ხარისხში ძალიან მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია. ის განისაზღვრება ხსნარში არსებული წყალბადისა და ჰიდროქსილის იონების კონცენტრაციით, ე.ი. ნიადაგის მჟავიანობა და საერთოდ, რეაქცია გამოიხატება H-იონების სხვადასხვა კონცენტრაციით და მისი შეფარდებით OH-იონებთან. ძლიერ მჟავეა ის ნიადაგი, რომლის pH 4-4.5-ზე ნაკლებია. სუსტი მჟავეა, როცა pH 5.5-6.8 -ის ფარგლებში იცვლება. ახასიათებს სუსტ ეწერ, ტყის ყომრალ ნიადაგებს. Nნიადაგის ფიზიკურ-ქიმიური და ბიოლოგიური თავისებურებე­ბისათვის ყველაზე უკეთესია ნეიტრალური და ოდნავ ტუტე რეაქცია pH 6,8-7,5. მცენარის ზრდა-განვითარების პირობები საუკეთესოა მაშინ, როდესაც ნიადაგში მიმდინარეობს არც მხოლოდ აერობული და არც მხოლოდ ანაერობული პროცესები. მჟავე ნიადაგებზე იზრდება მინდვრის შვიტა, მრავალძარღვა, ჩვეულებრივი ღიღილო, დედოფლის თითა, ბოსტნის ია,  თავცეცხლა, ომბალო, ნიახური, ყანის ბაია, მინდვრის გვირილა და სხვა. სუსტ მჟავე და ნეიტრალურ ნიადაგებზე იზრდება ვირისტერფა, იაჟუჟუნა, სამკურნალო გვირილა, მხოხავი ჟანგა, ხვართქლა, ბაღის ნარი და სხვა. ხელსაყრელი ნიადაგობრივი პირობების შექმნისათვის აუცილებელია მეურნემ იცოდეს თავისი ნიადაგის ქიმიური შედგენილობა. ხელსაყრელი pH-ის მნიშვნელობა სხვადასხვა მცენარისათვის სხვადასხვაა. მაგ. პრასი, ოხრახუში, სტაფილო, საფოთლე ჭარხალი (წითელი ფხალი) pH=6–7,5;  ყვავილოვანი კომბოსტო, ხახვი, წითელი ჭარხალი pH=6,5–7,5;   სატაცური, ნიახური pH=6,3–7,5;  ბარდა, კიტრი, ბრიუსელის კომბოსტო pH-7,3;  ისპანახი, ბოლოკი, კეჟერა ფხალი, ლობიო pH=6–7,5; პამიდორი pH=5,5–7.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
მდელოების გამოყენება და საკვების ხარისხი
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan   “organuli soflis meurneoba”         mdeloebis gamoyeneba da sakvebis xarisxi         balaxebis ganviTarebis stadiebi da sakvebi simwife optimaluri saZovari simwife (rotaciuli ZovebisaTvis) miiRweva aReroianebis fazes bolos, nazardis simaRle 150-200 mm. am fazaSi sakvebi masa aRwevs energiis did koncentracias, am dros danakargebi (mouZovebeli ubnebi) sakmaod mcirea. Semdeg xdeba sakvebis xarisxis mkveTri gauareseba, rasac iwvevs Reroebis swrafi zrda-gauxeSeba. nazardis gamoyenebis xerxi balaxovani nazardebis gamoyenebis bunebrivi xerxia moTibva, Zoveba an am ori xerxis monacvleoba. gazafxulze mdelos nazardebis drouli moZova iwvevs sarevela da ruderaluri saxeobebis daTrgunvas. aseve mdelos droebiTi (erT- an orwliani) moZova xels uwyobs marcvlovanTa xarisxiani ylortovani saxeobebisa da TeTri samyuras  gavrcelebas, zrdis nazardis xarisxs. saZovris nazardebis monacvleobiT moTinva da moZova amcirebs kordis dazianebas msxvilfexa rqosani pirutyvis mier da zrdis mcenareTa gamZleobas, xels uwyobs ra sakveb nivTierebaTa maragis Seqmnas. sakvebi balaxebisa da sakvebis xarisxis mniSvneloba balaxeuli sakvebis Semadgenlobas aqvs didi mniSvneloba imisaTvis, Tu ramdenad aTvisebadia sakvebi da ramdenad sasargebloa is cxovelebisaTvis. 1. azotSemcveli nivTierebebi _ maTi raodenoba sakvebSi Seadgens 40 g-dan (Cala) 300 g-mde (norCi samyurasebrni 1 kg mSral nivTierebaze. sakvebSi azotSemcvel nivTierebaTa mTavar wils Seadgens cilebi. 2. boWkovani masa Sedgeba ZiriTadad ujreduli garsebisagan (celuloza, hemiceluloza, lignini, peqtinebi). mcoxnel cxovelebs SeuZliaT boWkovani masis nawilobriv moneleba faSvis mikrofloris wyalobiT. am procesebSi did rols TamaSoben celulolizuri baqteriebi. faSvisa da saWmlis momnelebeli traqtis swori motorikisaTvis saWiroa, rom uxeSi boWkovani masis wili sakvebis mSral nivTierebaSi Seadgendes aranakleb 18-20%-isa. 3. sakvebSi energiis Sefaseba. am miznisTvis amJamad iyeneben erTeulebs: neto laqtaciis energia (nle), an neto gamokvebis energia. msxvilfexa rqosani pirutyvis Tavze savaraudo saSualo-dRiuri 0,8 kg-iani namatisas iyeneben nle-s erTeulebs. nle-s mniSvneloba meryeobs da Seadgens 3,5 mj (marcvlovanTa Cala), 5,5 mj (xarisxiani Tiva), 6,5 mj (saZovris norCi nazardi), 8,8 mj (simindis marcvali). 4. mineraluri nivTierebebi _ sakvebSi yvelaze xSirad ganisazRvreba Ca, Mg, P da K Semcveloba, nakleb xSirad _ Na, kidev ufro iSviaTad _ mikroelementTa Semcveloba. mineraluri elementebis Semcveloba sakvebSi arsebiTad damokidebulia sakvebSi kvebis elementebis Semcvelobasa da xelmisawvdomobaze. 5. vitaminebi da provitaminebi _ sakvebi masa pirvel rigSi aris A da D provitaminebis wyaro. yvelaze didi mniSvneloba aqvs beta-karotins, romelsac Seicavs yvelaze xSirad samyurasebrni da mTlianobaSi qorfa sakvebi. D vitamini warmoiqmneba cxovelTa kanSi ultraiisferi sxivebiT dasxivebis Semdeg. sakvebSi is aRiniSneba mdeloze saWiro kondiciamde gamomSral TivaSi.   bunebrivi antinutriciuli da toqsikuri nivTierebebi sakvebSi balaxovan nazardebSi gvxvdeba mcenareebi, romlebic Seicavs cxovelebisTvis mavne, zogjer ki momwamvlel nivTierebebs, auaresebs sakvebis xarisxs. esenia nitratebi (Tumca mcire doziT aferxebs erbomJavuri baqteriebis ganviTarebas, romlebic xels uSlis normalur dasilosebas), cianogenuri glukozidebi (cxovelTa faSvSi gamoyofen metad Sxamian cianmJavas), alkaloidebi (Waobis Svita Seicavs Sxamian eqvisetins, mowamvlas iwvevs erTjeradad 200g Svitas miReba), fitoesTrogenebi (arRveven hormonalur procesebs, aRiniSneba samyurasebrebSi, koindarSi, babuawveraSi), fenoluri nivTierebebi (mTrimlavi nivTierebebi, lignini, fenolmJavebi aferxebs sakveb nivTierebaTa aTvisebas), mJaunmJava (qmnis uxsnad kalciumis oqsalats, riTac organizms akldeba kalciumi), silikatebi (aqveiTebs sakvebis miRebasa da aTvisebas), Seberilobis gamomwvevi nivTierebebi (Seberilobisas faSvSi grovdeba didi moculobiT airebi, cxoveli SeiZleba swrafad daiRupos mogudviT, romelic gamowveulia filtvebsa da gulze gaberili faSvis zewoliT. Seberilobas uxSiresad iwvevs qorfa samyurasebri balaxebi). saZovrebi da sakvebis xarisxi mSrali nivTierebis ufro dabali xarisxi mdeloebTan SedarebiT anazRaurdeba sakveb nivTierebaTa momatebuli koncentraciiT saZovris sakvebSi. maSasadame, mecxoveleobis produqcia farTobis erTeulidan uTanabrdeba, zogjer ki aRemateba mosaTibi nazardebis produqcias.   11.3. uxeSi sakvebis konservacia da Senaxva xarisxiani dakonservebuli sakvebis warmoeba mniSvnelovania mcoxneli cxovelebis Senaxvisas. rogorc cxovelTa saZovrebze Senaxvisas, ise mwvane sakvebiT kvebisas uzrunvelyofili unda iyos Tivisa da silosis maragi weliwadSi 180-200 dRis samyofad mainc. amis garda, Sesaqmnelia rezervebi 20% moculobiT gvalvis, dabali mosavlis an xangrZlivi wvimebis SemTxvevisaTvis. 11.3.1. Tivis warmoebis mniSvneloba da principebi Tiva dadebiTad moqmedebs mcoxnel cxovelTa faSvis motorikaze da xels uwyobs saWmlis monelebaze araxelsayreli zemoqmedebis ganeitralebas. Tivis xarisxi damokidebulia pirvel rigSi meteorologiur pirobebze Srobis dros (haeris temperatura da tenianoba, qari, naleqebi), sakveb kulturaTa saxesa da nazardis botanikur Semadgenlobaze (sarevelebiT dabinZureba), aRebis droze, moTibvaTa Tanmimdevrobaze, aRebis teqnologiaze (teqnikis saimedooba, Tibvisadmi momzadeba, amobrunebaTa ricxvi, daqucmaceba) da Senaxvis wesze (saTiveebi, zvinebi, droebiTi fardulebi). Srobis procesSi wylis Semcveloba sakvebSi mcirdeba 80-85%-dan 15%-mde da qvemoT, anu iseT donemde, romelzec SeiZleba Tivis xangrZlivad Senaxva mikroorganizmebiT dauzianeblad. sakveb nivTierebaTa danakargebis Sesamcireblad mcenareebi unda gavaSroT rac SeiZleba ufro swrafad. 1 m3 Tavisuflad dadebuli mdelos Tiva iwonis 70-90 kg, xolo dapresili Tiva (sakvebi kulturis saxisa da presis tipis mixedviT) _ 120-140 kg/m3.   11.3.2. silosis warmoebis mniSvneloba da principebi sakvebis dakonservebisas dasilosebis gziT xdeba rZemJavis gamomuSaveba, romelic warmoiqmneba rZemJava duRilis baqteriebis (Streptococcus, Lactobacillus da sxv.) cxovelqmedebis Sedegad wyalSi xsnadi Saqrebisagan haerTan kontaqtis gareSe. rZemJava duRilis baqteriebi sasilose sakvebis ares amJaveben pH 4,0-4,5-mde (mSrali nivTierebis Semcvelobis mixedviT), ris Sedegadac Tavidan agvacileben mavne mikroorganizmebis umetesobis ganviTarebas. TivasTan SedarebiT silosis warmoeba ufro momgebiania, radganac sakveb nivTierebaTa erTeuli ufro iafi jdeba da amasTan dasilosebis gziT miiReba sakveb nivTierebaTa ufro maRali Semcvelobis mqone produqti.   gamoyeneba da sakvebis xarisxi balaxebis ganviTarebis stadiebi da sakvebi simwife optimaluri saZovari simwife (rotaciuli ZovebisaTvis) miiRweva aReroianebis fazes bolos, nazardis simaRle 150-200 mm. am fazaSi sakvebi masa aRwevs energiis did koncentracias, am dros danakargebi (mouZovebeli ubnebi) sakmaod mcirea. Semdeg xdeba sakvebis xarisxis mkveTri gauareseba, rasac iwvevs Reroebis swrafi zrda-gauxeSeba. nazardis gamoyenebis xerxi balaxovani nazardebis gamoyenebis bunebrivi xerxia moTibva, Zoveba an am ori xerxis monacvleoba. gazafxulze mdelos nazardebis drouli moZova iwvevs sarevela da ruderaluri saxeobebis daTrgunvas. aseve mdelos droebiTi (erT- an orwliani) moZova xels uwyobs marcvlovanTa xarisxiani ylortovani saxeobebisa da TeTri samyuras  gavrcelebas, zrdis nazardis xarisxs. saZovris nazardebis monacvleobiT moTinva da moZova amcirebs kordis dazianebas msxvilfexa rqosani pirutyvis mier da zrdis mcenareTa gamZleobas, xels uwyobs ra sakveb nivTierebaTa maragis Seqmnas. sakvebi balaxebisa da sakvebis xarisxis mniSvneloba balaxeuli sakvebis Semadgenlobas aqvs didi mniSvneloba imisaTvis, Tu ramdenad aTvisebadia sakvebi da ramdenad sasargebloa is cxovelebisaTvis. 6. azotSemcveli nivTierebebi _ maTi raodenoba sakvebSi Seadgens 40 g-dan (Cala) 300 g-mde (norCi samyurasebrni 1 kg mSral nivTierebaze. sakvebSi azotSemcvel nivTierebaTa mTavar wils Seadgens cilebi. 7. boWkovani masa Sedgeba ZiriTadad ujreduli garsebisagan (celuloza, hemiceluloza, lignini, peqtinebi). mcoxnel cxovelebs SeuZliaT boWkovani masis nawilobriv moneleba faSvis mikrofloris wyalobiT. am procesebSi did rols TamaSoben celulolizuri baqteriebi. faSvisa da saWmlis momnelebeli traqtis swori motorikisaTvis saWiroa, rom uxeSi boWkovani masis wili sakvebis mSral nivTierebaSi Seadgendes aranakleb 18-20%-isa. 8. sakvebSi energiis Sefaseba. am miznisTvis amJamad iyeneben erTeulebs: neto laqtaciis energia (nle), an neto gamokvebis energia. msxvilfexa rqosani pirutyvis Tavze savaraudo saSualo-dRiuri 0,8 kg-iani namatisas iyeneben nle-s erTeulebs. nle-s mniSvneloba meryeobs da Seadgens 3,5 mj (marcvlovanTa Cala), 5,5 mj (xarisxiani Tiva), 6,5 mj (saZovris norCi nazardi), 8,8 mj (simindis marcvali). 9. mineraluri nivTierebebi _ sakvebSi yvelaze xSirad ganisazRvreba Ca, Mg, P da K Semcveloba, nakleb xSirad _ Na, kidev ufro iSviaTad _ mikroelementTa Semcveloba. mineraluri elementebis Semcveloba sakvebSi arsebiTad damokidebulia sakvebSi kvebis elementebis Semcvelobasa da xelmisawvdomobaze. 10. vitaminebi da provitaminebi _ sakvebi masa pirvel rigSi aris A da D provitaminebis wyaro. yvelaze didi mniSvneloba aqvs beta-karotins, romelsac Seicavs yvelaze xSirad samyurasebrni da mTlianobaSi qorfa sakvebi. D vitamini warmoiqmneba cxovelTa kanSi ultraiisferi sxivebiT dasxivebis Semdeg. sakvebSi is aRiniSneba mdeloze saWiro kondiciamde gamomSral TivaSi.   bunebrivi antinutriciuli da toqsikuri nivTierebebi sakvebSi balaxovan nazardebSi gvxvdeba mcenareebi, romlebic Seicavs cxovelebisTvis mavne, zogjer ki momwamvlel nivTierebebs, auaresebs sakvebis xarisxs. esenia nitratebi (Tumca mcire doziT aferxebs erbomJavuri baqteriebis ganviTarebas, romlebic xels uSlis normalur dasilosebas), cianogenuri glukozidebi (cxovelTa faSvSi gamoyofen metad Sxamian cianmJavas), alkaloidebi (Waobis Svita Seicavs Sxamian eqvisetins, mowamvlas iwvevs erTjeradad 200g Svitas miReba), fitoesTrogenebi (arRveven hormonalur procesebs, aRiniSneba samyurasebrebSi, koindarSi, babuawveraSi), fenoluri nivTierebebi (mTrimlavi nivTierebebi, lignini, fenolmJavebi aferxebs sakveb nivTierebaTa aTvisebas), mJaunmJava (qmnis uxsnad kalciumis oqsalats, riTac organizms akldeba kalciumi), silikatebi (aqveiTebs sakvebis miRebasa da aTvisebas), Seberilobis gamomwvevi nivTierebebi (Seberilobisas faSvSi grovdeba didi moculobiT airebi, cxoveli SeiZleba swrafad daiRupos mogudviT, romelic gamowveulia filtvebsa da gulze gaberili faSvis zewoliT. Seberilobas uxSiresad iwvevs qorfa samyurasebri balaxebi). saZovrebi da sakvebis xarisxi mSrali nivTierebis ufro dabali xarisxi mdeloebTan SedarebiT anazRaurdeba sakveb nivTierebaTa momatebuli koncentraciiT saZovris sakvebSi. maSasadame, mecxoveleobis produqcia farTobis erTeulidan uTanabrdeba, zogjer ki aRemateba mosaTibi nazardebis produqcias.   11.3. uxeSi sakvebis konservacia da Senaxva xarisxiani dakonservebuli sakvebis warmoeba mniSvnelovania mcoxneli cxovelebis Senaxvisas. rogorc cxovelTa saZovrebze Senaxvisas, ise mwvane sakvebiT kvebisas uzrunvelyofili unda iyos Tivisa da silosis maragi weliwadSi 180-200 dRis samyofad mainc. amis garda, Sesaqmnelia rezervebi 20% moculobiT gvalvis, dabali mosavlis an xangrZlivi wvimebis SemTxvevisaTvis. 11.3.1. Tivis warmoebis mniSvneloba da principebi Tiva dadebiTad moqmedebs mcoxnel cxovelTa faSvis motorikaze da xels uwyobs saWmlis monelebaze araxelsayreli zemoqmedebis ganeitralebas. Tivis xarisxi damokidebulia pirvel rigSi meteorologiur pirobebze Srobis dros (haeris temperatura da tenianoba, qari, naleqebi), sakveb kulturaTa saxesa da nazardis botanikur Semadgenlobaze (sarevelebiT dabinZureba), aRebis droze, moTibvaTa Tanmimdevrobaze, aRebis teqnologiaze (teqnikis saimedooba, Tibvisadmi momzadeba, amobrunebaTa ricxvi, daqucmaceba) da Senaxvis wesze (saTiveebi, zvinebi, droebiTi fardulebi). Srobis procesSi wylis Semcveloba sakvebSi mcirdeba 80-85%-dan 15%-mde da qvemoT, anu iseT donemde, romelzec SeiZleba Tivis xangrZlivad Senaxva mikroorganizmebiT dauzianeblad. sakveb nivTierebaTa danakargebis Sesamcireblad mcenareebi unda gavaSroT rac SeiZleba ufro swrafad. 1 m3 Tavisuflad dadebuli mdelos Tiva iwonis 70-90 kg, xolo dapresili Tiva (sakvebi kulturis saxisa da presis tipis mixedviT) _ 120-140 kg/m3.   11.3.2. silosis warmoebis mniSvneloba da principebi sakvebis dakonservebisas dasilosebis gziT xdeba rZemJavis gamomuSaveba, romelic warmoiqmneba rZemJava duRilis baqteriebis (Streptococcus, Lactobacillus da sxv.) cxovelqmedebis Sedegad wyalSi xsnadi Saqrebisagan haerTan kontaqtis gareSe. rZemJava duRilis baqteriebi sasilose sakvebis ares amJaveben pH 4,0-4,5-mde (mSrali nivTierebis Semcvelobis mixedviT), ris Sedegadac Tavidan agvacileben mavne mikroorganizmebis umetesobis ganviTarebas. TivasTan SedarebiT silosis warmoeba ufro momgebiania, radganac sakveb nivTierebaTa erTeuli ufro iafi jdeba da amasTan dasilosebis gziT miiReba sakveb nivTierebaTa ufro maRali Semcvelobis mqone produqti.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
სხვაობათა და ჯიშთა შერჩევა ორგანულ მიწათმოქმედებაში
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”     saxeobaTa da jiSTa SerCeva organul miwaTmoqmedebaSi   Oorganul miwaTmoqmedebaSi daSvebulia yvela saxeobis kulturis moyvana.Ppirvel wesad maTi saxeobebis da jiSebis SerCevisas unda iqces maTi Sesaferisoba da Semguebloba garemo pirobebTan. aqedan gamomdinare, SesaZlebelia konkretuli daskvnebis gamotana mosavlianobis da uaryofiTi faqtorebis neitralizaciis Sesaxeb. unda vicodeT monacemebi atmosferuli da temperaturuli pirobebis, niadagsafaris tipis da siRrmis, niadagis reaqciis, sakvebi nivTierebis maragebis da sxvaTa Sesaxeb. saWiroa vicodeT monacemebi Tavad kulturebis Sesaxebac. magaliTad: simwife, zrdis siCqare, mdgradoba avadobaTa da mavnebelTa mimarT, konkurentunarianoba sarevelaTa mimarT da sxv. Teslbrunvisadmi miZRvnili Tavidan naTlad Cans, rom memcenareobaSi yvelaze stabilur kulturebs warmoadgens samyurebi, samyura-marcvlovnebi da mudmivi nairbalaxovnebi. amitomac organul miwaTmoqmedebaze gadasvlisas problemebi maTTan naklebad Cndeba, vidre meurneobis konversiis dros, rodesac saqme gvaqvs Sromatevad savaWro kulturebTan. sakvebi produqtebis mosavali am dros 10%-mdec ki mcirdeba, Tumca organuli miwaTmoqmedebis mTeli simZlavriT amoqmedebisas es maCvenebeli swrafad imatebs da male aWarbebs winamorbed mniSvnelobebs.  yvelaze Sromatevad process warmoadgens konversiaSi savaWro kulturebis, magaliTad Saqris Warxlis da rafsis CarTva. marcvleulTa Soris yvelaze naklebmomTxovni arian Wvavi da fetvi. isini yvelaze moqnilebi da amdenad, yvelaze martivad adaptirebadni arian ekologiur meurneobebTan. ufro momTxovnia Tritikale da saSemodgomo qeri, xolo yvelaze momTxovni xorbali da sagazafxulo qeria. seleqciis Tanamedrove etapze kulturul mcenareTa jiSebis nawili gamoirCeva maRali medegobiT avadobebis da mavneblebis mimarT. saxeobis Tu jiSis medegoba sarevelaTa mimarT miiRweva swrafi zrdiT, damokidebulia foTlebis formasa da sidideze da agreTve mocemuli mcenaris alelopaTur funqciaze. ukiduresad mniSvnelovania medegoba stresuli faqtorebis mimarT _ gvalva, Warbi tenianoba, eqstremaluri temperaturebi, niadagis damlaSeba da sxv. Zveli da aborigenuli jiSebi Cveulebriv gamoirCevian specifikuri nivTierebebis gazrdili SemcvelobiT, gansazRvruli xarisxis parametrebiT, ufro dabali mosavlianobiT da uaryofiTi reaqciiT sasuqebis Setanis zrdaze. Tanamedrove pirobebSi isini arasakmarisad mdgradi arian mavneblebis da avadmyofobebis mimarT. maTi moyvana rekomendebulia specifikuri kontraqtebis farglebSi sawarmo-gadamamuSavelebTan saTanado kompensaciiT, rogorc dabali mosavlianobis mqone arastandartuli produqciisa. mosaSeneblad yvelaze xSirad irCeven Cveulebriv jiSebs garemo pirobebTan detaluri Sefasebis safuZvelze.   5.4 seleqcia da meTesleoba organul miwaTmoqmedebisas   saseleqcio samuSaoebis daxvewa-ganviTarebasTan dakavSirebiT nel-nela matulobs Tavad jiSis mniSvneloba moweuli mosavlis raodenobasa da xarisxisaTvis. Tu es maCvenebeli 1948 wels 5%-s ar aRemateboda, dRes ukve 30%-s aWarbebs. jiSSi Cven moviazrebT mcenareTa nakrebs erTgvarovani morfologiuri niSnebiT, erTi da imave citologiuri, fiziologiuri, biologiuri da ekonomikuri TvisebebiT, romliTac igi gansxvavdeba mocemuli saxeobis kulturis sxva jiSisgan. dResdReisobiT, jiSebi SesaZloa davyoT sam kategoriad: 1. Tanamedrove jiSebi _ jiSebi, romlebic maqsimalurad egueba memcenareobis produqciis warmoebis teqnologiebs (xelmisawvdomi sakvebi nivTierebebis sakmarisi odenoba, daqveiTebuli konkurentunarianoba sarevelebTan, pesticidebis gamoyenebis aucilebloba da sxv.). maTgan zogierTs SeuZlia mogvces mosavali gaormagebuli raodenobiT. 2. Zveli da aborigenuli jiSebi _ mindvris kulturebis genofondi,  kargad Seguebuli garemosTan,  romelic xSirad specifikuria da ar gamoirCeva kargi niadagur-klimaturi pirobebiT. isini iZlevian ufro cota, magram samagierod maRalxarisxovan da amasTan erTad, stabilur mosavals. 3. organuli miwaTmoqmedebisTvis gamoyvanili jiSebi _ es axali mimarTulebaa seleqciaSi. jiSi ganicdis seleqcias organuli miwaTmoqmedebis specifikuri pirobebis gaTvaliswinebiT imgvarad, rom maqimalur dauaxlovdes mocemuli saxeobis ideotips (idealur jiSs). Eekologiuri seleqciis ZiriTadi principi mdgomareobs imaSi, rom mocemuli SerCeva xorcieldeba uSualod organuli miwaTmoqmedebis pirobebSi. didi mniSvneloba eniWeba mcenareebis bunebriv aRwarmoebas, rac ganisazRvreba maTi sicocxlisunarianobiT. zustad mudmivad gamoyenebuli jiSis bunebrivi kvlavwarmoebis unari uzrunvelyofs seleqciuri masalis ganviTarebas drois da garemo pirobebis cvalebadobis mixedviT. seleqcia xorcieldeba seleqcionerebis, fermerebis, vaWrebis, gadamamuSavebeli organizaciebis, momxmareblebis urTierT-TanamSromlobiT. TiToeuli dainteresebuli mxare seleqciaSi debs Tavis codnas da moTxovnilebas. seleqcionerebis samuSao mimarTulia sasurveli ideotipis miRebisken organul miwaTmoqmedebaSi miRebuli meTodebis gamoyenebiT.   seleqciis meTodebi seleqciis meTodebi gamomdinareobs organuli miwaTmoqmedebis ZiriTadi principebidan, amitomac isini SeiZleba davyoT Semdeg sam ZiriTad kategoriad: · daSvebuli (kombinirebuli Sejvareba, Sidasaxeobrivi Sejvareba, ukuSejvareba, damynoba, damynoba lerwamze, gadarCeva); · dauSvebeli, magram droebiT nebadarTuli (in vitro ganayofiereba, embriokulturebi); · akrZaluli (genmodificireba, in vitro seleqcia da mutacia, mtvris citoplazmuri steriluroba, protoplastebis Serwyma). saWiroa sleqciuri meTodis imgvarad SerCeva, rom SesaZlebeli gaxdes gadawyvetilebis miReba Semdeg problemur sferoebSi: · mcenaris uzrunvelhyofa sakmarisi kvebiT; · maRali konkurentunarianoba sarevelaTa mimarT; · avadmyofobamedegoba da mdgradoba mavneblebis mimarT; · produqciis xarisxobrivi parametrebi.   meTesleoba organul miwaTmoqmedebaSi Teslis warmoebisas, rogorc sakuTari, aseve savaWro miznebisTvis, ekomiwaTmflobelebma unda gaigon, rom xarisxiani saTesle masalis warmoeba qimiuri preparatebis dauxmareblad gacilebiT ufro Sromatevadi procesia da moiTxovs did codnas agroteqnikur disciplinebSi. Aamitomac maT unda icodnen ZiriTadi moTxovnebi Teslis da saTesle nakveTebis mimarT, hqondeT janmrTeli, sufTa, sarevelebisgan Tavisufali nakveTebi, kargi nakvebi mcenareebi, ris Sedegadac warmoiqmneba janmrTeli da sufTa Tesli, an CiTilebi da nergebi dadgenil normebTan SesabamisobaSi. ekologiuri saTesle masalis, CiTilebis da nergebis warmoebis Taviseburebani: 1. TeslbrunvaSi Sesabamisi agroteqnikis CarTva-gamoyenebis mimarT gazrdili moTxovnileba; 2. mosalodnelia xeliT Sromis gamoyenebis zrdas ucxo saxeobis mcenareTa da sarevelaTa ganadgurebis procesSi; 3. organuli sasuqebis gamoyenebis moTxovnilebis zrda da sxva sakvebi nivTierebebis maragebis Senaxva saSualo doneze; 4. sawyisi gasamravlebeli masalis gadarCevis maRali done; 5. biologiuri Sewamvlis (magaliTad, Pythium oligandrum) gamoyenebis aucilebloba.   sxva aucilebeli pirobebi: · gardamavali periodis dasruleba; · sawarmos zoma; · profesiuli kvalifikacia da muSaobis gamocdileba saTesle-sanerge masalebis warmoebis sferoSi; · Sesabamisi kanonmdeblobis codna (jiSebi, saTesle da sanerge masalebi da sxv.); · xarjebis dafarva licenziis mopovebiT jiSis mflobelisgan da Teslis serTifikaciis procesis anazRaureba (im SemTxvevaSi Tu ar arsebobs xelSekruleba meTesleobis firmasTan, romelic sakuTar Tavze iRebs am xarjebs); · teqnikuri baza.   saTesle-sanerge-saCiTile masalebis warmoebisas saWiroa SeirCes mxolod iseTi sawarmo, romelic imyofeba maRal agroteqnikur da teqnologiur doneze da amavdroulad gaaCnia saTesle-sanerge-saCiTile masalis damuSavebis damatebiTi SesaZleblobebi (gawmenda, SefuTva). ekologiuri gasamravlebeli masalis warmoebis procesi warmoadgens sakmaod Sromatevad process.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ნიადაგის ანალიზი ეკოლოგიურად მეურნე სამიწათქმოქმედო საწარმოში
ნაწყვეტი ბიოლოგიის დოქტორ, ნოდარ მინდიაშვილის წიგნიდან “ორგანული სოფლის მეურნეობა”   ნიადაგის ანალიზი ეკოლოგიურად მეურნე სამიწათმოქმედო საწარმოში   პირველადი ინფორმაციის მისაღებად ნიადაგის სტრუქტურაზე, სიმკვრივეზე, შეფერილობაზე, სუნზე, მოსაყვან მცენარეთა ფესვების გარეგნულ იერზე და მსხვილი ცოცხალი ორგანიზმების ბინადრობაზე კარგია “ხიშტა ბარის” მეთოდის გამოყენება. რეკომენდაციების შესაბამისად, “ხიშტა ბარის” მეთოდი უნდა გამოიყენებოდეს ფესვების ინტენსიური ზრდა-განვითარების პერიოდში: · მარცვლოვან კულტურებზე _ მოსავლის აღებამდე დაახლოებით 3 კვირით ადრე; · ჭარხალსა და კარტოფილზე _ აგვისტოს პირველ ნახევარში; · საველე საკვებ კულტურებზე _ მეორე მოთიბვის წინ; · მრავალწლიან ბალახთა ნათესებზე _ ივნის-სექტომბრის პერიოდში; · შუალედურ კულტურებსა და მწვანე სასუქებზე _ სექტემბრის ბოლოს _ ოქტომბრის დასაწყისში; · ინტენსიურად მზარდ კულტურებზე _ ივნისში. ამ მეთოდისათვის უნდა გვქონდეს ხიშტა ბარი 30 სმ სიგრძის პირით. ამის გარდა, საჭიროა კიდევ ერთი ხიშტა ბარი რომლის მეშვეობითაც თავისუფლდება ნიადაგის პროფილი ამოსაღებად, და დაფა ამოღებული ნიადაგის დასაფიქსირებლად. დაკვირვების შედეგები ჩაიწერება სპეციალურ ჟურნალში ან უღებენ ფოტოსურათს, რათა რამდენიმე წლის განმავლობაში შევადაროთ მომხდარი ცვლილებები. ნიადაგის ამოღებულ ნიმუშში უნდა საორიენტაციოდ შევაფასოთ მისი სახე (ქვიშიანი, თიხოვანი თუ თიხნარი), ნიადაგის ჩონჩხი (ღორღი და კენჭები), სახნავი და სახნავქვეშა ფენები. ნიადაგის ზედა შრე ჩვეულებრივ გამოირჩევა უფრო ნაჯერი ჰუმუსით. ყურადღება უნდა მიექცეს ნიადაგის სტრუქტურასაც, სინჯის შუა ნაწილი აწყობილია მსხვილი ბლოკებით თუ ის ფხვიერია, ეტყობა თუ არა წყლის დაგუბების ნიშნები და ა.შ. სტრუქტურასა და ფოროვნებაზე დასკვნის გაკეთება შეიძლება მცენარეთა ჩაფარცხული ნაწილების დათვალიერებით, ვინაიდან, მაგალითად, ჩალის ნარჩენები ოქტომბრის ბოლომდე უნდა გაშავდეს, ხოლო შემდეგი წლის გაზაფხულისთვის პრაქტიკულად უნდა დაიშალოს. შეიძლება ითქვას, რომ რაც უფრო წვრილია ფესვთა სისტემა და რაც უფრო ღრმად ვრცელდება ის, მით უფრო პროდუქტიულია მცენარე, ანუ ივარაუდება კარგი მომავალი. ფესვთა სისტემის განხილვისას გვაინტერესებს დიდი რაოდენობით წვრილი ფესვების განვითარება, რომლებსაც აქვს დიდი აქტიური ზედაპირი. საკვებ პარკოსანთა ფესვებზე უნდა იყოს განვითარებული გორგლები, რომლებიც დიდ როლს თამაშობს აზოტის ფიქსაციაში. ნიადაგის სინჯის დათვალიერებისას ყურადღება უნდა მიექცეს იქ მობინადრე ცხოველებსაც, განსაკუთრებით ჭიაყელებს. 6.3.1. ნიადაგის ნიმუშების შერჩევა და დამუშავება ნიადაგის ანალიზებს ატარებენ სპეციალიზებულ ლაბორატორიაში. ამ ნიმუშების აღება უნდა მოხდეს მხოლოდ ზონდის (ე.წ. აგროქიმიური საცეცის) მეშვეობით. ნაკვეთთა თითოეული ჯგუფიდან ერთი და იმავე ხერხით უნდა აღებული იქნას ერთი გასაშუალოებული სინჯი მაინც. სინჯი უნდა იყოს რეპრეზენტატიული და ერთგვაროვანი, უნდა ვერიდოთ მის დაბინძურებას. 6.3.2. ანალიზების ტიპები ანალიზის ტიპი დამოკიდებულია იმაზე, ნიადაგის თუ რომელი თვისებების გაგება გვსურს. ძირითად თვისებებს განეკუთვნება: ფიზიკური თვისებებიდან უნდა ვიცოდეთ, როგორია ნიადაგი გრანულაციური შემადგენლობის მიხედვით. ქიმიური თვისებებიდან უნდა ვიცოდეთ: · ცვლის ნიადაგური რეაქციები; · ჰუმუსის შემცველობა და ხარისხი (ნახშირჟანგის შემცველობა ჰუმუსზე გადაანგარიშებით და შეფარდება ჰუმინმჟავებსა და ფულვომჟავებს შორის); · ნიადაგის მშთანთქავი კომპლექსის დახასიათება (საერთო მშთანთქავი მოცულობა და გაჯერებულობა ცალკეული კათიონებით); · საერთო აზოტის შემცველობა; · ხელმისაწვდომი მაგნიუმის, ფოსფორისა და კალიუმის შემცველობა. დამხმარე თვისებებს განეკუთვნება: · ფიზიკური თვისებებიდან _ მოცულობითი მასა, ფოროვანება და ფორების განაწილება, აგრეგატების სიმკვრივე და წყალმედეგობა და კონსისტენციის ზღვრები; · ქიმიური თვისებებიდან _ ნიადაგის რეაქცია, ცვლადი ალუმინის შემცველობა, წყლის ექსტრაქტის ელექტროგამტარობა (მლაშიანობის განსაზღვრა), მინერალური აზოტის შემცველობა, უცხო ნივთიერებათა შემცველობა (მძიმე მეტალები, ორგანული ნივთიერებები); · ბიოლოგიური თვისებებიდან _ რესპირაციული ტესტები (სუნთქვითი სიმძლავრე), ფიზიოლოგიურად გამოყენებადი აზოტის ხელმისაწვდომობა, ორგანული ნივთიერებების დაშლადობა და სტაბილურობა

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ქერი
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”   qeri (Hordeum vulgare L.)   moTxovnebi garemosadmi saSemodgomo da sagazafxulo qeri rigi mizezebis gamo ar pasuxobs organuli miwaTmoqmedebis moTxovnebs. is xels uwyobs mindvrebis dabinZurebas sarevelebiT, adre gazafxulze momTxovnia sakvebi nivTierebebisadmi, rac Zneli uzrunvelsayofia ekologiuri sistemis farglebSi, da midrekilia rigi daavadebebisaken, romelTa samkurnalod saWiroa pesticidebi. saSemodgomo qeris CarTva Teslbrunvis sqemaSi qeri unda CairTos TeslbrunvaSi gamaumjobebesebeli kulturebis Semdeg. ekologiur TeslbrunvaSi saSemodgomo qeris CarTva SeiZleba samyura-marcvlovnebis anda sakvebi parkosnebis Semdeg, maT Soris mwvane sakvebis narevebisa da samarcvle parkosnebis Semdeg. gaamarTla Tanmimdevrobam: gamaumjobesebeli parkosani _ saSemodgomo qeri _ saSemodgomo xorbali. niadagis momzadeba TesvisaTvis winamorbedi kulturis drouli aReba dadebiT gavlenas axdens saSemodgomo qeris gaRivebadobaze. Tesvamde 3-4 kviriT adre rekomendebulia zerele moxvna 18 sm-mde siRrmeze. saTesi sawolis momzadeba aseve unda iyos saguldagulo. Tesva mekartofileobis regionSi qeri unda daiTesos 20 seqtembramde, xolo dablob adgilebSi _ seqtembris bolomde. saTesi masalis raodenoba Seadgens 400-450 marcvals m2-ze (daaxl. 220 kg/ha), Tesvis siRrme 3-5 sm, mwkrivTaSorisi manZili 12,5 sm. adre gamoyrili aRmonaceni aqtiurad iyenebs daSlili parkosnebis azots ukve Semodgomaze, amitom ar xdeba nitratebis mkafiod gamoxatuli Carecxva niadagis qveda fenebSi. mcenareTa movla vegetaciis periodSi gamauaresebeli winamorbedi kulturis Semdeg da msubuq niadagze saSemodgomo qeris naTesebi saWiroebs kvebas wvrilad daqucmacebuli nakeliT (10 t/ha). brZola daavadebebTan da mavneblebTan dacva mavneblebisa da daavadebebisagan mdgomareobs Teslbrunvis sworad Sedgenil sqemaSi. kulturaTa monacvleoba aris efeqtiani saSualeba rogorc foTlebis daavadebaTa winaaRmdeg, ise mavnebelTa (puris bzualas) mosaspobad. rekomendebulia dasaTesad ufro gamZle jiSebis SerCeva. mosavlis aReba qeris aReba (sruli simwifis dasawyisSi) yvelaze adreulia yvela marcvlovan kulturas Soris. did danakargebs marcvlis cvenisa da Reroebis mtvrevis gamo iwvevs swored dagvianebuli aReba. qeri mgrZnobiarea Senaxvisas momatebuli tenianobis mimarT. sagazafxulo qeris CarTva Teslbrunvis sqemaSi TeslbrunvaSi sagazafxulo qerisaTvis Sesaferisi winamorbedebia nakeliT nakvebi Zirxvenebi (Warxali, sagviano kartofili da a.S.). ar unda moviyvanoT qeri xSirad naTesi marcvlovnebis Semdeg. niadagis momzadeba TesvisaTvis uSualod winamorbedi kulturis aRebis Semdeg tardeba saSualo xvna 20 sm-mde siRrmeze. saTesi sawoli gazafxulze unda iyos Tanabrad Rrma, gafxvierebuli, gamTbari. Tesva salude qers Tesaven adre gazafxulze Cveulebriv mwkrivebad (10-12,5 sm) 3-5 sm siRrmeze, angariSiT 350-450 marcvali m2-ze (220-250 kg/ha). mcenareTa movla vegetaciis periodSi sagazafxulo qeri nakleb gamZlea sarevelebisadmi, amitom is ar unda moviyvanoT xSirad naTesi marcvlovani kulturebis Semdeg. Tesvis Semdeg xdeba nakveTis mitkepna amoburculzoliani sagoravebliT. amonayaris gamoCenis win tardeba gafarcxva. qeri metad mgrZnobiarea gafarcxvisadmi. mokle vegetaciuri periodis gamo da salude qeris marcvalSi azotis dabali Semcvelobis moTxovnis gaTvaliswinebiT mcenareebs ar kvebaven sasuqebiT (arc Tesvis win, arc vegetaciis periodSi). brZola mavneblebTan da daavadebebTan qeris yvelaze xSiri daavadebebia Wraqi, zoliani helmintosporiozi da yviTeli jujoba. ufro Tbil regionebSi mavneblebs Soris SeiZleba gamoiyos hesenis buzi. efeqtian dacvas daavadebebisa da mavneblebisagan uzrunvelyofs Teslbrunvis sworad Sedgenili sqema, gamZle jiSebis SerCeva da cnobili agroteqnikuri wesebis dacva. mosavlis aReba mosavlis aReba xdeba sruli simwifis fazaSi (Reros zeda muxli magaria, yavisferi, gamxmari), anu mTeli marcvlis simagris miRwevisas. naadrevad aRebuli marcvlis gaRivebadoba SeiZleba iyos mosalodnel 98%-ze dabali, xolo gadamwifebuli TavTavi yris marcvals.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ორგნაულ მიწათმოქმედეობაში მემცენარეობის ზოგადი პრინციპები
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan  “organuli soflis meurneoba”   organul miwaTmoqmedebaSi memcenareobis zogadi principebi   Eekologiuri meurneobis mimdevari fermeris gankargulebaSi ararsebobs rigi damxmare saSualebani. Aamitomac sawarmoo procesze qimiuri zemoqmedebis meTodebs igi cvlis racionaluri da biologiuri meTodebiT. sxvadasxva kulturebis gaSenebisas warmateba mniSvnelovanwilad damokidebulia ekologiur meurneobebSi memcenareobis Semdegi ZiriTadi principebis dacisa da Tavad ekologiuri meurneobebis specifikisgan: · naTesebi, gansakuTrebiT meurneobis konversiis periodSi, imyofeba uaryofiTi faqtorebis mniSvnelovani zegavlenis qveS. gansakuTrebiT aRsaniSnavia sarevelebi, romlebTanac brZola rTuli da xangrZlivi procesia; · niadagidan an sasuqidan sakvebi nivTierebebis, gansakuTrebiT azotis gamoTavisuflebis procesi nelia da naklebad regulirebadi; · memcenareobis RonisZiebebi Zlieraa damokidebuli amindis pirobebsa da biologiuri faqtorebis zemoqmedebaze; · mcenareuli kulturebis struqtura ganapirobebs sawarmos ekologiur da ekonomikur stabilurobas; · samyurebis da macvlovnebis CarTva TeslbrunvebSi zrdis niadagis mosavlianobas, neSompalas Semcvelobas, aumjobesebs mis stuqturas; · Sualeduri kulturebis farTo gamoyeneba iwvevs araproduqtiuli aorTqlebis, eroziis, sakvebi  nivTierebebis gamorecxvis da sarevelebis Semcirebas. dadebiT zegavlenas axdens sakvebi nivTierebebis balanssa da  fitosanitaruli RonisZiebebis efeqturobaze; · msgavs Sedegebs iwvevs agreTve kulturaTa monacvleobis principis dacva (farTofoTlovanebi-wvrilfoTlovanebi, Rrmafesvianebi-horizontulfesvebianebi, saSemodgomo-sagazafxulo, gviani-adreuli) Sualeduri kulturebis gamoyenebis da Teslbrunvis saqmeSi; · saxnavebSi samyurebis da marcvlovanebis xSiri moweva zRudavs sarevelaTa gavrcelebas. niadagis damzogveli damuSaveba aumjobesebs mis struqturas da sicocxlisunarianobas; · detaluri meTvalyureoba sasuqebze. qmediTi zomebi maTi gamoyenebisas warmoqmnili danakargebis Sesamcireblad; · organuli sasuqebis mcire dozebis xSiri da mizanmimarTuli gamoyeneba saWiroebisamebr mineraluri sasuqebis damatebiTi daSvebiT; · mindvris kulturebis gamosadegi saxeobebis da jiSebis SerCeva klimatur da niadagur faqtorebTan damokidebulebaSi; · maqsimalurad SesaZlebeli zomebis raodenobis realizacia (uwinares yovlisa, profilaqtikuri) mavneblebTan da daavadebebTan brZolaSi. maTi bunebrivi antagonistebis mxardaWera; · naTesTa mudmivi da detaluri kontroli; · niadagis da naTesebis Tanamdevi RonisZiebebis drouli gatareba; · mosavlis aRebisas da Semdgomi samuSaoebis Catarebisas (wmenda, produqciis daxarisxeba, Senaxva) yuradRebis gamaxvileba.   5.2 Teslbrunvebi organuli miwaTmoqmedebis farglebSi   Oorganuli miwaTmoqmedebisTvis Teslbrunva warmoadgens kardinalur sistemur RonsiZiebas. kulturebis swori monacvleobis Sedegad SesaZloa SenarCundes da gaumjobesdes niadagis xarisxi, dastabilurdes humifikaciis da mineralizaciis procesebi, gaizardos wylis da sakvebi nivTierebebis gamoyenebis eefqturoba, moimatos niadagebSi mikroorganizmTa aqtivobam, dagrovdes azoti, daiTrgunos kulturuli mcenareebis daavadeba da mavneblebisgan dazianeba, SeizRudos konkurencia sarevelebidan, daregulirdes zrdis faqtoris zemoqmedeba, gaizardos biomravalferovneba da agroekosistemaTa stabiluroba, gaizardos warmoebis efeqturoba. kulturaTa monacvleobis principebi: 1. kulturuli jiSebis da maTi Tanmimdevrobis SerCevisas Teslbrunvis sqemaSi unda iqnes gaTvaliswinebuli adgilobrivi pirobebi; 2. Casanergi Teslbrunvis sqemam unda uzrunvelyos im kulturebis monacvleoba, romlebic amdidrebs niadags sakvebi naerTebiT (naxSirbadiT wyaroebi), kulturebTan, romlebic mas aRaribebs; 3. aseTive monacvleoba unda iqnas daculi im kulturaTa Soris, romelnic aumjobeseben da auareseben niadagis fiziko-qimiur maxasiaTeblebs da stuqturas; 4. aseTive monacvleoba unda iqnes daculi im kulturebs Soris, romelTac erTi mxriv gaaCniaT specifikuri moTxovnilebebi sakveb nivTierebebze, xolo meore mxriv warmoadgenen azotdamgrovebel kulturebs (sakvebi parkosnebi); 5. gasaTvaliswinebelia hidrofitebis (tenismoyvarulTa) zegavlena niadagis wylis reJimze; 6. aseve monacvleoba unda iqnas daculi sxvadasxva siRrmis da sistemis fesvTa mqone mcenareebis SemTxvevaSi; 7. organuli nivTierebebis arasakmarisi utilizacia fesvis da miwiszeda nawilebSi anazRaurdes Sualeduri kulturebis kultivirebiT; 8. saxeobaTa raodenobis zrdis gziT (Sualeduri kulturebi, jiSTa Sereva, gafarToebuli Teslbrunva)  mTeli sistemebis universalurobis gaumjobeseba; 9. sarevelebTan Zlieri konkurenciis mqone kulturebis monacvleoba. sarevelebTan brZolisTvis sistemuri nabijebis ganxorcieleba; 10. mavnebelTa mimarT gamZle da avadmyofobamedegi saxeobebis da jiSebis SerCeva da TeslbrunvaSi didi intervalebis dacva iseT kulturebTan, romlebic aRniSnuli niSan-TvisebebiT ar gamoirCeva; 11. Teslbrunvis Sesabamisi organizebis meSveobiT mwvane mcenareuli safariT niadagis rac SeiZleba xangrZlivi uzrunvelyofa wlis ganmavlobaSi sakvebi nivTierebebis utilizaciis, sarevelebTan brZolis, aorTqlebis da eroziis Semcirebis mizniT; 12. kulturebis monacvleoba iseTi saxiT, rom mosavlis aRebis Semdeg niadagi didxans iqnas dasvenebuli da momzadebuli momdevno kulturebis miRebisTvis; 13. analogiuri saxeobebis kulturaTa xelmeore gamoyvanis SezRudva. am principis daucvelobis SemTxvevaSi, e. i. xelmeore daTesvisas da dargvisas, Tundac jiSebis, saSemodgomo da sagazafxulo formebis monacvleobis dacva mainc da erTidaigive kulturebis SemTxvevaSi SeZlebisdagvarad metad momTxovni saxeobebis Secvla naklebad momTxovni saxeobebiT.   Teslbrunvis sqemebis formirebisas gansakuTrebuli yuradReba unda daeTmos Semdeg sameurneo aspeqtebs: 1. sawarmos kvebiTi balansidan gamomdinare sakuTari warmoebis uxeS da koncentrirebul sakvebze moTxovnileba; 2. moTxovnileba sakuTar naTesebze da nargaobebze; 3. sameurneo xelSekrulebebis dadeba da dagegmva gansazRvruli xarisxis savaWro produqciis gayidvis Sesaxeb; 4. kulturuli mcenareebis gamoyvanis SemzRudveli ekonomikuri, politikuri da sawarmoo aspeqtebi (mowodeba, fasebi, dotaciebi da sxv.); 5. sawarmos samSeneblo, teqnikuri da teqnologiuri aRWurva, an xelSekrulebiTi uzrunvelyofa mosavlis aRebis Semdgomi damuSavebis saqmeSi da warmoebuli produqciis da produqciis Semdgomi Senaxvis uzrunvelyofa; 6. sawarmos mwarmoebluri da profesiuli SesaZleblobebi sawarmoo produqciis struqturis mosalodneli cvlilebebis aspeqtebSi. sasoflo-sameurneo sawarmos kulturaTa gansazRvruli struqturisas, memcenareobis da mecxoveleobis produqciis dabalansebuli warmodgenisas, uwinares yovlisa mcoxneli saqonlis dominirebisas Cveulebriv, ar aris rTuli zemoT CamoTvlili moTxovnebis Sesruleba. kulturuli jiSebi SesaZloa daxarisxdes tipiuri maxasiaTeblebis mixedviT, rogoricaa mosavlianoba an damokidebuleba sxva kulturebTan, monawileoba TeslbrunvaSi da sxva. maTi daxarisxeba SeiZleba or ZiriTad jgufad: gamaumjobesebeli da gamauaresebeli.   memcenareobis kulturebis calkeuli jgufebis daxasiaTeba Teslbrunvis sqemebis Sedgenis TvalsazrisiT   marcvleuli kulturebi marcvleuli kulturebi naklebad dafesvianebulia da amdenad, sakvebs da tens upiratesad niadagis zeda horizontebidan Seiwovs. maTi zrda-ganviTarebisTvis niadagSi aucilebelia mza, advilad xelmisawvdomi sakvebi nivTierebebi, upirveles yovlisa fosfori da azoti. sxva mxriv, marcvleulebi niadagSi toveben sakmao raodenobiT dabali xarisxis namkal narCenebs naxSirbadis da azotis maRali SemcvelobiT. sarevelebTan konkurentunarianoba marcvleulebSi  dabalia da damokidebulia kulturis saxeobasa da naTesis sixSireze. am mxriv yvelaze gamZlea Wvavi, cota naklebad _ saSemodgomo qeri, Svria da triTikale (xorblisa da Wvavis hibridi). metad sustia xorbali da sagazafxulo qeri. marcvleulTa naTesebSi advilad vrceldeba Wanga, veluri Svria, Cveulebrivi cocxi da sxva sarevelebi. TeslbrunvaSi marcvleulis CarTvis SemzRudvel faqtors warmoadgens misi midrekileba Reros daavadebebisaken. marcvleuli kulturebis gamoyvanaSi warmatebebi didwilad damokidebulia winamorbedi kulturebis swor arCevanze. marcvleuli kulturebisTvis yvelaze xelsayrel winamorbedebs warmoadgens gamaumjobesebeli kulturebi. magaliTad samyurasebrni, parkosnebi, marcvlovan-parkosanTa narevebi, zeTovani da erTwliani sakvebi kulturebi. marcvleuli kulturebis CarTva TeslbrunvaSi erTmaneTis miyolebiT mxolod gamonaklis SemTxvevebSi xdeba. organul miwaToqmedebaSi msgavsi saxiT damuSaveba araumetes ori wliT zedized SesaZloa ganmeordes. aseT SemTxvevebSi aucilebelia saSemodgomo da sagazafxulo formebis monacvleoba, an meorexarisxovan marcvleul kulturad unda airCes naklebad momTxovni Wvavi da Svria. Teslbrunvis struqturis gamdidrebas xels uwyobs masSi periferiuli marcvleuli kulturebis (fetvi, sorgo, spelta, veluri Svria) da fsevdomarcvleuli kulturebis (wiwibura, amaranti) CarTvac. Mmarcvleuli kulturebis TeslbrunvaSi CarTulobis xarisxi damokidebulia samyurasebrTa da parkosanTa wilze, garkveulwilad agreTve Zirxvenebzec. organul miwaTmoqmedebaSi es maCvenebeli ufro mcirea, vidre tradiciul miwaTmoqmedebaSi. arasasurvelia, rom misi xvedriTi wili mTel TeslbrunvaSi aRematebodes 50%-s. ufro maRali maCvenebeli auaresebs Teslbrunvis struqturas da xels uwyobs mavneblebis, daavadebebis da sarevelebis ganviTarebas.   Zirnayofebi Zirnayofebi anu Zirxvenebi warmoadgens mcenareTa jgufs gaxangrZlivebuli savegetacio periodiT, sakvebi nivTierebebis neli aTvisebiTa da kaliumis moxmarebis gazrdiT. Cveulebriv maT sasuqebis didi doziT kvebaven. maTi kultivireba Cveulebriv xdeba ganierriga zolebad, raTa SesaZlebeli iyos zolebs Soris meqanikuri damuSavebis Catareba. maT axasiaTebT uaryofiTi zemoqmedeba sarevelebze, aumjobeseben niadagis aeracias, swrafad iTviseben sasuqs da swrafad anTavisufleben sakveb nivTierebebs. Tumca amavdroulad xels uwyoben humusis destruqcias. daavadebebis da mavneblebis farTo gavrcelebis gamo (kartofilis kolorados xoWo, kartofilis nematoda, fitoftorozi) kartofilis moyvana organul miwaTmqdebaSi warmoadgens rTul, Sromatevad saqmes. es gadamwyveti faqtoria intervalis xangrZlivobis gansazRvrisas TeslbrunvaSi misi xelmeore CarTvisas. Zirxvenebi Cveulebriv mohyavT winamorbedi gamauaresebeli kulturebis (ZiriTadad marcvleulis) Semdeg. maTi CarTva TeslbrunvaSi samyurasa da samyura-marcvlovnebis Semdeg ar moiTxovs nakelis Setanas da aZlierebs Teslbrunvis antifitopaTogenur potencials. siminds, romelic TeslbrunvaSi CarTulia ZirnayofaTa Soris, organul miwaTmoqmedebaSi gaaCnia Tavisi specifika (meqanikuri kultivacia _ niadagis eroziis safrTxis zrda da sxv.). konversiis periodSi TeslbrunvaSi simindma rekomendebulia Secvalos samyura-marcvlovnebi an monokulturebi (magaliTad, erTwliani raigrasi).   samyurasebri kulturebi samyurasebri kulturebi warmoadgens niadagSi organuli nivTierebebis ZiriTad wyaros da amavdroulad, azotis ZiriTad momwodebels nitratbaqteriebTan simbiozisa da dagrovebis gziT. samyura kulturebs gaaCnia fitosanitarul efeqti, vinaidan negatiurad zemoqmedeben zogierT paTogenebze (magaliTad, Reros daavadebebis maprovocireblebze, mindvris selis fuzariozebze, Warxlis nematodebze da sxv.). maT Rrmad SeRwevad fesvebs zedapirze amoaqvs sakvebi nivTierebebi, riTac xels uwyobs niadagis gamococxlebas, aumjobeseben mis struqturas. samyurasebr kulturebs gaaCnia rigi sxva dadebiTi Tvisebebic. samyurasebri kulturebis wili (organul miwaTmoqmedebaSi xSirad gamoiyeneba samyura-marcvlovanTa narevi) damokidebulia mudmivi balaxsafaris (mdeloebis da saZovrebis) CarTulobis xarisxze sasoflo-sameurneo warmoebis struqturaSi. mudmivi sakvebi kulturebi da saxnavi sakvebi kulturebi urTierTSemavsebelia rogorc uSualod sakvebis, aseve adgilobrivi sasuqebis arapirdapir warmoebaSi. vinaidan konversiis dasawyisSi niadagSi aRiniSneba azotis kritikuli deficiti, sasargebloa samyura kulturebis farTobebis zrda. gansakuTrebiT es exeba ionjas, romlis naTesebi unda sWarbobdes momavali moxmarebis donesac ki. ionjis ori an samwliani nazardebi, iseve rogorc samyura-marcvlovanTa orwliani analogebi, mniSvnelovnad amcirebs sarevelebis raodenobas da amdidrebs niadags azotiT da organuli nivTierebebiT. samyurasebrni intensiurad Trgunavs velur Svriasac. organuli miwaTmoqmedebisken TandaTanobiTi gadasvlisas TeslbrunvaSi samyura kulturebis mindvrebi Cveulebriv pirvel adgils ikavebs. xolo kulturaTa rotaciis procesSi, ukve maTi Semdgomi kulturebi imyofeba ekologiuri meurneobis pirobebSi.   erTwliani parkosani kulturebi parkosnebi TeslbrunvaSi Zlian mniSvnelovania ara mxolod parkosan-marcvlovani narevis (saSemodgomo Tu sagazafxulo) saxiT, aramed rogorc Sualeduri kulturebi. msxvil sawarmoebSi, sadac organul miwaTmoqmedebaze meurneobis mxolod nawilia gadasuli, amarTlebs e. w. gardamavali Teslbrunvis danergva, rodesac parkosan- marcvlovani kulturebis saSemodgomo da sagazafxulo naTesebs enacvleba mwvane sasuqebis naxnavebi. sasuqebis miRebis da sarevelebis daTrgunvis TvalsazrisiT es iZleva brwyinvale Sedegs. garda amisa, ekologiuri meurneobebisTvis didi mniSvneloba gaaCnia parkosan da parkosan-marcvlovan narevebs marcvleulSi, rac SesaniSnav sakveb bazas warmoadgens goWebisTvis, frinvelebisTvis da msxvilfexa rqosani saqonelisTvis. im SemTxvevaSi, rodesac TeslbrunvaSi marcvleulze dominirebs parkosnebi (lobio, barda), rac ZiriTadad gamowveulia mesaqonleobis moTxovnilebiT (sawarmos orientireba mefrinveleobaze, an meRoreobaze), samyurasmieri humuswarmoqmnis efeqti ikargeba. amasTanave, warmoiqmneba dasarevelianebis problema (ekalRiWi), xolo parkosanTa farTobebis metismeti zrdis Sedegad warmoiqmneba niadagSi azotdeficitis problemac.   Sualeduri kulturebi Sualeduri kulturebis mniSvneloba mdgomareobs savegetacio periodis efeqtur gamoyenebaSi, sakvebi nivTierebebis SeboWvasa da maT efeqtur gamoyenebaSi momdevno kulturebis mier, rac amcirebs naxnavebidan sakvebi nivTierebebis gamorecxvis saSiSroebas da aumjobesebs maT balanss. Sualeduri kulturebi ikavebs miwis zedapirs ZiriTadi kulturebis ararsebobis dros, rac amcirebs aorTqlebas da qarismier erozias. isini xels uwyobs mtacebeli organizmebis aqtivobis zrdas, zRudavs daavadebebisa da mavneblebis gavrcelebas, qmnis niadagis aqtiurobis wanamZRvrebs da astabilurebs an zrdis mis nayofierebas. Sualedur kulturebs iyeneben mwvane sasuqebad da sakvebi balansis rezervad. TeslbrunvaSi Sualeduri kulturebis CarTvisTvis gadamwyvet faqtors warmoadgens ZiriTadi kulturebis savegetacio periodis xangrZlivoba an intervalebi maT mowevas Soris. ekonomikuri TvalsazrisiT, maTi CarTuloba damokidebulia agreTve saTesle masalis xelmisawvdomobasa da Rirebulebaze da aucilebel teqnikur aRWurvaze. gamozrdis warmateba damokidebulia amindis pirobebze (naleqebi, temperatura) da niadagis Tvisebebze.   calkeuli kulturebis TeslbrunvebSi gamoyenebisas warmoqmnili fitosanitaruli problemebi   Rerovani mcenareebi mTavar malimitirebel faqtors warmoadgens daavadeba, romelic iwvevs Reros Ziris gaSavebas (Gaeumannomyces graminis) da fesvTa lpobas (Pseudocercosporrela herpotrichoides). am daavadebebiT ZiriTadad zaraldeba saSemodgomo xorbali da saSemodgomo qeri. sagazafxulo qeris da Wvavis SemTxvevaSi avadobis Sansi saSualoa. Zalian mdgradia am avadmyofobis mimarT fetvi, ris gamoc marcvleulTa monacvleobisas igi ikavebs fitosanitarul rols. marcvleulTa monacvleobisas sxva kulturebTan erTwliani Sualedebi ar aris sakmarisi Reros lpobis gamomwvevi faqtorebis dasaTrgunad. amitomac rekomendebulia es Sualedebi iyos or- da samwliani. am mizniT yvelaze kargia samyuris orwliani da ionjas samwliani naTesebis dargva. efeqturia sxvadasxva kombinaciebis gamoyenebac, rogoricaa balaxTa narevi-rafsi, simindi-fetvi, kartofili-fetvi, kartofili-parkosnebi da sxv. efeqturia agreTve nakelis da mwvane sasuqebis rogorc cal-calke, aseve erTdrouli Setana sxvadasxva kombinaciebis saxiT. marcvleuli kulturebis monacvleobis erTwliani wyveta gamaumjobesebeli kulturebis CarTvis gziT, rogorc wesi, amcirebs Reros Ziris gaSavebis albaTobas, vinaidan paTogens niadagSi ar SeuZliaT didi xnis ganmavlobaSi arseboba. am mizniT zemoaRweril kulturebs da kombinaciebs unda davumatoT Saqris Warxali da seli. Tu aRniSnuli paTogeni dominirebs niadagSi, maSin rekomendebulia marcvleulTa moyvanis Sewyveta aranakleb ori wliT. paTogenebis daTrgunvas xels uwyobs sarevelaTa likvidaciac. magaliTad, Cveulebrivi cocxi sakmaod xSirad Zalze inficirebulia am paTogenebiT. imis gamo, rom myari gudafSutas Tiletia controversa qlamidosporebi, niadagis siRrmeSi sami wlis manZilze inarCunebs gaRvivebis unars, xolo niadagis zedapirze myisierad Rvivdeba, rekomendebulia xorblis monawileoba TeslbrunvebSi aranakleb 6-7 wliani periodebiT. simindis gudafSutas Ustilago maydis qlamidosporebi gaRvivebis unars xangrZlivad inarCunebs, simindis CarTva TeslbrunvebSi SeiZleba aranakleb 3 wliani, xolo Zlieri daavadebisas 6-8 wliani SualedebiT. Teslbrunvebis sworad Sedgenili sqemebi da sxva agronomiuli RonisZiebebi axdens dadebiT fitosanitarul zemoqmedebas foTlovani kulturebis zrda-ganviTarebaze. puris bzuala xoWos (Zabrus gibbus) sawinaaRmdegod, romlis matlebi aRmonacenTa foTlebs azianeben da aseve sxvadasxva xoWoebis sawinaaRmdegod, romlebic zafxulobiT, rZiani simwifis fazaSi marcvleuliT da marcvlovnebiT ikvebebian, sakmaod efeqturia marcvleulTa monacvleoba parkosnebTan da WarxalTan. imis gamo, rom niadagis damuSavebis nebismieri meTodi amcirebs mavTula Wiebis (tkacuna xoWoebis matlebis) raodenobas, damatebiT sabrZolvelad rekomendebulia Zirxvenebi da parkosnebi. niadagis minimaluri damuSavebisas ki rogorc matlebis, aseve zrdasruli individebis raodenoba izrdeba. aseve araa rekomendebuli fetvis yovelwliuri Tesva, radgan fetvi xels uwyobs niadagSi fetvis nematodis (Heterodera avenae) gavrcelebas.   foTlovani mcenareebi Warxali SeuTavsebadia sakuTar TavTan, amitomac erTi da imave farTobebze misi Tesva rekomendebulia aranakleb oTxwliani SualedebiT. misTvis Sesaferis momdevno kulturas warmoadgens sagazafxulo qeri, radganac igi (miuxedvad imisa, rom miekuTvneba e. w. ,,neitralur” mcenareebs) amcirebs Warxlis nematodaTa warmoqmnas. Teslbrunvebi, iseve rogorc sxva RonisZiebebi saWiroa Sefasdes kompleqsurad (magaliTad, Tanmxlebi sarevela mcenareebis warmoqmnasTan erTad). ionja, magaliTad, ar aris xelsayreli winamorbed kulturad Saqris WarxlisTvis, sxva mxriv ki igi SesaniSnavad anadgurebs Warxlis nematodebs. Tu igi dasarevelianebulia, rac Cveulebriv xdeba misi gadaxvnisas mesame an meoTxe wels, maSin misi medegoba Warxlis nematodis mimarT ecema. zogjer Tavad Saqris Warxlis naTesebs intensiurad aqvT moreuli iseTi sarevelebi, rogoricaa: Sinapis arvensis, Thlapsi arvense, Chenopodium albumda Aamranthus retroflexus. vinaidan Plasmodiophora brassicae-s sporebi inarCunebs sicocxlisunarianobas 4-6 wlis ganmavlobaSi, aucilebelia davicvaT Sesabamisi Sualedebi jvaryvavilovanTa Tesvisas. aseve unda moxdes im jvaryvavilovani sarevelebis ganadgureba, romelnic am sokos matarebelni arian (magaliTad mindvris mdogvi da sxv.). kartofilis kibos (Synchytrium endobioticum) matareblebi kartofilSi SeiZleba moxvdnen Solanaceae ojaxis sarevelebidan. samyuras kibos winaaRmdeg, romelic xSirad samyuras naTesebis masobriv Wknoba-gaxmobas iwvevs, saWiroa TeslbrunvaSi sakmarisad xangrZlivi, rogorc minimum 6-wliani Sualedebis dacva. TviTon kibos sporebi aqtiurobas oTxidan Svid wlamde inarCunebs. mSrali lpobis (fomozis) maprovocirebeli soko Phoma lingam sicocxlisunarianobas oTxi wlis manZilze inarCunebs. amitomac, zogadad jvaryvavilovani mcenareebis CarTva TeslbrunvebSi rekomendebulia aranakleb samwliani SualedebiT. selis fuzariozebis winaaRmdeg brZolaSi (soko Fusarium lini) saWiroa SenarCundes 6-7-wliani Sualedebi selis kulturisTvis erTsa da imave adgilze. Sesaferis winamorbed kulturas misTvis warmoadgens samyura-marcvlovanTa narevi. aRniSnuli Sualedebi saWiroa agreTve selis fesvebis dasacavad (sokoebi Phytium sp., Asterocusttis radicis) da selis rizoqtoniozis winaaRmdeg (Rizoctonia salani, Thielaviopsis sp.).   Teslbrunvis dagegmareba: 1. sakvebi kulturebis moTxovnilebis gansazRvris da savaWro urTierTobebis perspeqtivis safuZvelze saWiroa dadgindes calkeuli kulturebis xvedriTi wili procentebSi. aqedan gamomdinare, unda gadawydes rotaciis periodis da nakveTTa raodenobis sakiTxi; 2. saWiroa gamoiyos erTi da imave fizikur-qimiuri maxasiaTeblebis mqone niadagiani ubnebi. amasTan araa aucilebeli isini erT mTlian nakveTs Seadgendes. 3. kulturaTa, an kulturaTa jgufebis Tanmimdevroba dgindeba Semdegi moTxovnilebebis gaTvaliswinebiT: · gaizardos parkosanTa xvedriTi wili TeslbrunvaSi 25-33%-mde (maT Soris samyura-marcvlovnebis); · sarevelebis daTrgunvis mizniT samyurasebri kulturebis konversiis dawyeba; · yvela SesaZleblobis gamoyeneba TeslbrunvaSi Sualeduri kulturebis CasarTavad (raTa niadagi ar darCes moSiSvlebuli); · Zirxvenebis gamoyeneba organuli nivTierebis swrafad dasaSlelad da sarevelaTa dasaTrgunad; · nelamzardi kulturebisTvis sarevelamedegi saxeobebis gamoyeneba winamorbed kulturebad; · Rrma da horizontalurad dafesvianebuli, saSemodgomo da sagazafxulo, farTo da viwrofoTliani kulturebis monacvleoba. 4. swrafi (erTwliani) gadasvla eklogiur meurneobaze amartivebs da aCqarebs konversias. Tumca es iwvevs konversiis daZabulobis matebas da ramdenadme amcirebs mosavals. agreTve amcirebs winamorbedi kulturebis efeqturobas. 5. swrafi konversiis saWiroebisas, SesaZloa SemovitanoT Sualeduri Teslbrunva. Kkomerciuli mogebis Semcirebis safuZvelze SeiZleba parkosanTa maRali wilis (50%) uzrunvelyofa (saSemodgomo da sagazafxulo samyuras safuZvelze), mwvane sakvebisTvis, mwvane sasuqebisTvis, konservirebisTvis da TeslisTvis; 6. TeslbrunvebSi parkosnebis 25-33% arsebobisas saWiroa konversiis gayofa oTxwlian an samwlian periodze da TandaTanobiTi gadasvla kulturaTa dagegmil Tanmimdevrul monacvleobaze.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
მუდმივი ბალახეული ნაზადი ორგანულ სოფლის მეურნეობაში
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan   “organuli soflis meurneoba”       mudmivi balaxeuli nazardi organul soflis meurneobaSi     landSafturi balaxeuli erTobliobebis gafarToveba, gaumjobeseba da mxardaWera warmoadgens sasoflo-sameurneo Warbwarmoebis problemis gadaWrisa da imavdroulad miwis fondis SenarCunebis erT-erT SesaZleblobas. garda amisa, isini asruleben rig arasawarmoo funqciebs, kerZod gavlenas axdenen wylis raodenobasa da xarisxze, kargad asruleben koroziissawinaaRmdego da wylis movardnis sawinaaRmdego funqciebs, agreTve did rols TamaSobs biologiuri mravalferovnebis dacvaSi.   11.1 mudmivi balaxeuli nazardis (mbn) mravalferovneba organul soflis meurneobaSi balaxeuli nazardis saxeobrivi najeroba upiratesad mimdinareobs adgilobrivi tyeebis, nakadulebis pirebis, bunebrivi velobebis floridan, agreTve xSirad zvavis trasebis, gareul cxovelTa Sekrebis adgilebis da a.S. bunebrivi, Tumca moZravi utyeobidan. balaxeuli nazardebi Cvens pirobebSi Seqmna da mravali wlis ganmavlobaSi SeinarCuna adamianma. vinaidan meurneoba amgvar nakveTebze xSirad midioda aswleulebis ganmavlobaSi, Tavs iCenda xelsayreli pirobebi mravali saxis cxovelebisa da mcenareebis arsebobisaTvis. Tumca balaxovani nazardebis erTobliobebSi sinergistuli procesebis mimdinareobisas icvleboda Tavad saxeobebi, ase rom mbn-s Tanamedrove saxeobebi metwilad genetilurad gansxvavdeba Zireuli tipebisagan. samiwaTmoqmedo sistemis proeqtis farglebSi didi mniSvneloba aqvs ufro rTuli, diversificirebuli agroekosistemis Seqmnas. aseTi unda iyos organuli miwaTmoqmedebis sistemac, romlis farglebSic gaTvaliswinebulia mosayvan kulturaTa ufro farTo mravalferovneba da mcenareTa saxeobebis meti ricxvi mudmiv balaxeul nazardebSi. ekologiuri sistemebi mniSvnelovan rols TamaSobs landSaftis gaumjobesebaSi (magaliTad SeiZleba gamodges saxeobaTa farTo asortimentis mqone mdeloebis rekonstruqcia centralur evropaSi). mudmivi balaxeuli nazardis saxeobrivi mravalferovneba praqtikaSi mniSvnelovanwilad damokidebulia sameurneo saqmianobis warmarTvis xerxze.   11.1.1. balax-marcvlovani nazardebis struqtura da saxeobrivi Semadgenloba balax-marcvlovani mcenareulobis SemadgenlobaSi Sedis dabalReroiani da maRalReroiani nazardebi, sadac dominant mdgomareoba uWiravs sxvadasxva saxis marcvlovnebs. calkeuli saxeobebis upiratesoba damokidebulia moTibvis sixSireze, moZovaze, biotopis wylis reJimsa da niadagSi sakveb nivTierebaTa Semcvelobaze. amiT ganisazRvreba agreTve nazardis simaRle da sixSire. xavsebis iarusi TiTqmis xSirad SeumCnevelia notio mdeloebze, danarCen tipebSi Cveulebriv ver aRwevs proeqciuli safaris simaRlis 10%-s. balax-marcvlovanTa nazardebis struqtura sakmaod rTulia rogorc dedamiwis zedapirze, ise miwis qveS. mudmivi balaxeuli safari mTel wels icavs niadags gamoSrobisagan, mzis pirdapiri radiaciisa da wvimis wveTebis zemoqmedebisagan. balaxeul nazardebs aqvT unari, Seakavon wyali da amiT Tavidan aicilon Tavsxma wvimebiT miyenebuli SesaZlo ziani.   11.1.2. Tanamedrove sameurneo saqmianobis saSiSroebebi mbn-is biologiuri mravalferovnebisaTvis balax-marcvlovan erTobliobaTa degradaciis mTavar saSiSroebas warmoadgens pirvel rigSi mdeloebisa da saZovrebis intensiuri gamoyeneba, romelic aZevebs rogorc mcenareTa arakonkurentunarian saxeobebs, ise balaxSi dabudebul frinvelebs da mravalricxovan mwerebs. balaxis nazardis qveS Warbi raodenobiT sasuqebis Setanisas Zlierdeba mcire raodenobiT saxeobebis, gansakuTrebiT marcvlovanTa zrda yvela sxva kulturis xarjze. kidev erTi paradoqsi isaa, rom zogierTi mdelo da saZovari (gansakuTrebiT Soreul sazRvrispira raionebSi) ukve aRar gamoiyeneba soflis meurneobaSi. mitovebuli nakveTebi balaxiT ibureba, da maTi dabruneba pirvandel mdgomareobaSi momavalSi dakavSirebuli iqneba sagrZnob xarjebTan.   11.1.3. mbn-is variabeloba mbn-is umartivesi dayofa mdeloebad da saZovrebad emyareba maT sxvadasxva sameurneo gamoyenebas (Tibva, Zoveba). mdeloebi da saZovrebi daiyofa bunebrivebad, nawilobriv bunebrivebad da xelovnurebad, romlebic gansxvavdeba saxeobrivi Semadgenlobis mxriv. momatebuli saxeobrivi mravalferovnebis mqone mdeloebi saZovrebisagan gansxvavebiT, mcenareuli masa mdeloebidan moscildeba ara mudmivad, aramed weliwadSi sul ramdenjerme, erTdrouli moTibvis gziT (moTibuli balaxis masa gaaqvT mdelodan). amrigad, saZovrebTan SedarebiT mdelo weliwadis met xans ar ganicdis mniSvnelovan gareSe zemoqmedebas, rac saSualebas aZlevs mcenareTa da cxovelTa sxvdasxva saxeobebs, Seuferxeblad daasrulon Tavisi ganviTareba. amis wyalobiT mdels nazardi Cveulebriv izrdeba ufro maRali da Tanabari, ris Sedegadac foTolTa saerTo farTobs SeuZlia aaorTqlos didi raodenobis wyali, romelic niadagidan miiReba fesvebis xSiri qseliT. mdeloebis umetesobas aqvs sakveb nivTierebaTa dabali Semcveloba, rasac mdelos mcenareuli erTobliobebi ukve miCveulia. pirvel rigSi azotisa da fosforis Semcvelobis dabali done aferxebs zogierTi saxis mcenareebis zrdas da amiT xels uSlis, daCrdilon da nazardidan gaaZevon ufro susti saxeobebi. balaxebisa da marcvlovnebis mravalferovneba mdeloebze niSnavs ara mxolod sakvebisa da samalavis farTo arCevans mwerebisa da niadagis organizmebisaTvis, aramed Tivis gamdidrebas mineraluri nivTierebebiT, vitaminebiTa da mikroelementebiT. Tanamedrove intensiuri sameurneo saqmianobis farglebSi mdeloebis absolutur umetesobas Tibaven erTdroulad metad mokle vadaSi, ivnisis bolos _ ivlisis dasawyisSi. am dros mdeloebze jer kidev budoben frinvelebi. mwerTa uzarmazari raodenoba erTdroulad kargavs kvebis wyaroebs, agreTve TavSesafars sxvadasxva simaRlis nazardebSi. amgvarad mdelos erTobliobebi kargavs wvril mcenareebs, peplebs, miwiszeda xoWoebsa da dabudebul frinvelebs. organul miwaTmoqmedebaSi sasargeblod gvesaxeba moTibvis Semdegi meTodi _ Tibvis sivrcis gadaweva (mdeloze toveben mouTibav zolebs) anda Tibvis drois gadaweva mTel mdeloze (pirveli moTibva tardeba arauadres ivlisis Sua ricxvebisa). momatebuli saxeobrivi mravalferovnebis mqone saZovrebi saZovrebi gansxvavdeba mdelos erTobliobebisagan miwiszeda biomasis xSiri mocilebiT, ris Sedegadac mcenareul safars maTze aqvs gansxvavebuli xasiaTi. saZovrebis yvelaze arsebiTi faqtoria mcenareTa SerCeviTi moZova, mcenareuli biomasis mudmivi mocileba mTeli vegetaciuri periodis ganmavlobaSi, nazardis darRveva gadaTelvis gziT, niadagis datkepna da sakveb nivTierebaTa sistematuri dabruneba niadagSi ganavlis saxiT. moZovis upiratesoba moTibvis winaSe imaSia, rom rom cxovelebi Zovisas arRveven kordis mTlian fenas da amiT qmnian Sesaferis adgilebs mcenareTa calkeuli saxeobebis gaRvivebisa da zrdisaTvis. eqstensiuri Zoveba vlindeba araTanabari naZovariT. Tumca ara bolomde moZovili nakveTebi, erTi mxriv, mcenareebs aZlevs gadayvavilebis saSualebas, meore mxriv ki, sxvadasxva saxis TavSesafarsa da kvebis wyaroebs aZlevs xoWoebs, kelebsa da peplebs. eqstensiurad moZovili nazardebi nawilobriv warmodgenilia ekologiuri sameurneo saqmianobis regionebSi, dasaxlebuli punqtebis axlos, soflis sakarmidamo nakveTebze, nakrZalebSi, agreTve parkis mdeloebze dabebsa da qalaqebSi. 11.1.4. momatebuli saxeobrivi mravalferovnebis mqone mbn-ze sakvebis xarisxis problematika balaxeul nazardebSi, marcvlovanTa da samyurasebrTa kulturuli saxeebis garda, SeiZleba Segvxvdes agreTve samkurnalo, Sxamiani, ekliani mcenareebi, cxovelTaTvis mimzidveli an miuRebeli mcenareTa saxeobebi, agreTve mcire sakvebi Rirebulebis mqone jiSebi. saZovrebze cxovelebi Cveulebriv arCeven Sxamian mcenareebs da Tavs arideben maT, magram daWril Tivasa Tu silosis masaSi isini maT ver arCeven, ris Sedegadac iqmneba safrTxe janmrTeli cxovelebisaTvis. balaxeul nazardebSi gvxvdeba agreTve mTeli rigi samkurnalo mcenareebisa. zogierTi maTgani dadebiT gavlenas axdens cxovelTa janmrTelobaze da saWmlis momnelebel traqtze. maTi zemoqmedebis efeqti damokidebulia pirvel rigSi maT xvedriT wonaze nazardSi da im ganviTarebis stadiaze, romelzec isini iyo damzadebuli. 11.1.5. sameurneo saqmianobis safuZvlebi mbn-is struqturis SenarCunebisa Tu gaumjobesebis erT-erT ZiriTad xerxs warmoadgens minimaluri, Tumca mizanmimarTuli agroteqnikis reJimis gamoyeneba, agreTve balaxeuli nazardebis gamoyenebis wesi. kulturul balaxeul nazardebSi marcvlovani komponentis sakmaod maRali xvedriTi wonis daTrgunva unda iyos pirveli zoma maTi saxeobrivi mravalferovnebis gasazrdelad. erT-erTi yvelaze mniSvnelovani faqtoria saZovrebze eqstensiuri Zoveba anda damatebiTi moTibva niadagSi sakveb nivTierebaTa maragis Semdgomi SemcirebiT. mdeloebze arsebiTia sistematuri moTibva pirveli dagvianebuli TibviT.   11.1.6. mdeloebisa da saZovrebis gaumjobesebis magaliTebi maTi saxeobrivi mravalferovnebis gazrdis TvalsazrisiT balaxeuli nazardebis gaumjobesebis mniSvnelovani Semadgeneli nawili aris kvleviTi da analitikuri momzadeba, romlis drosac unda iyos yovelmxriv ganxiluli da Sefasebuli arsebuli balax-marcvlovani nazardebi da maTi zrdis pirobebi. Semdeg unda miviRoT gadawyvetileba mbn-is gaumjobesebis an axlis Cayris Sesaxeb uaxloes periodSi, Semdgom RobisZiebaTa moniSvniT, romlebic ver ganisazRvreba miRebuli zomebis Sedegebis sistematuri Seswavlis gareSe. balax-marcvlovani narevebis arCevani aris ganxilvis erT-erTi kardinaluri sakiTxi, is gadawydeba mocemul nakveTze specifikuri pirobebis gaTvaliswinebiT. masalebis wyaro aseve unda iyos adgilobrivi warmoSobis. daqveiTebuli saxeobrivi mravalferovnebis mqone arsebuli mdeloebis gaumjobesebisas xdeba niadagis zedapiris darRveva safarcxebiT, amiT iqmneba xelsayreli pirobebi miTesili Teslis niadagTan kontaqtisaTvis, rac warmoadgens mcenareTa warmatebuli zrdis erT-erT pirobas. gasaumjobesebel nakveTze xSiri nazardis SemTxvevaSi sasargebloa 0,5 × 0,5 m zomis cariel adgilebze, romlebic iqmneba maTgan pirvandeli balaxeuli nazardis fesvianad mocilebis gziT, daiTesos amave regionSi saxeobebiT mdidari mdelodan aRebuli saTesle masala anda gadavitanoT niadagis bloki mcenareulobasTan erTad. narevis mTliania an wertilovani miTesvisas saTesi masalis raodenoba unda Seadgendes 5-10 kg/ha. dasaTesi narevebis ZiriTadi Semadgeneli nawilebia Cveulebriv marcvlovanebi (4-10 saxeoba), samyurasebrni (1-3 saxeoba) da mdelos balaxebi (10-52 saxeoba). nazardis Semdgomi movlis procesSi, ra mimarTulia sarevelebisa da konkurentulad ufro Zlieri komponentebis daTrgunvaze, saWiroa nela ganviTarebadi saxeobebis mxardaWera nazardis 1-2 moTibviT orTviani intervalebiT. Semdegi wlidan pirveli moTibva iwyeba ivnisis bolos _ ivlisis dasawyisSi, meore moTibva _ gvian Semodgomaze. ufro mwir niadagebze sakmarisia Catardes erTi saSemodgomo moTibva. saxnavi miwis saZovrad an mdelod konversiis pirobebSi pirvel etapze unda davTesoT samyura-marcvlovanTa narevi, romelic mWidrod dafaravs niadags da amiT xels SeuSlis sarevelebisa da mcenareTa mavne saxeobebis SemoWras. marcvlovan da balaxeul saxeobaTa rekomendebuli kombinacia Tavisi SemadgenlobiT unda pasuxobdes adgilmdebareobis bunebriv ekologiur pirobebs. saxeobaTa asortimenti saZovrebis farglebSi SeiZleba gaizardos rigrigobiT nawilobriv bunebriv da axlad Cayril nazardebze Zovebis gamoyenebiT, rodesac mcenareTa Teslebi vrceldeba cxovelebis saWmlis momnelebeli traqtebiT (endozooqoria) anda CliqebiT da balniT (epizooqoria).   11.2. daqveiTebuli saxeobrivi mravalferovnebis mqone mbn-is damuSaveba organuli miwaTmoqmedebis farglebSi 11.2.1. mbn-is Cayra sakvebis warmoebaze orientirebuli mudmivi balaxeuli narevebi (maRali safarisa da mwiri saxeobrivi asortimentis mqone mdeloebi da saZovrebi) Caiyreba eqspluataciis 6-wliani periodisaTvis. calkeuli saxeobebisa da saTesi masalis narevSi maTi wilis SerCevisas unda gamovideT Semdegi faqtorebidan: 1. ganlagebis adgilis pirobebi (hava _ saSualo wliuri temperatura da naleqebis raodenoba, saSualo temperatura da naleqebis raodenoba vegetaciur periodSi; niadagis tipi da saxe, ferdobebis daxriloba da nakveTis eqspozicia, gruntis wylebis done da a.S.). 2. gamoyenebis savaraudo intensivoba (sakvebis saWiro xarisxi da mosavali, sasuqebis Setanis intensivoba, weliwadSi moTibvebis savaraudo raodenoba da a.S.). 3. gamoyenebis savaraudo wesi (saZovari; mdelo; gamoyenebis xerxebis monacvleoba). balaxnarevis safuZvels yovelTvis warmoadgens buCqisebri marcvlovnebi, romlebic SedarebiT swrafad viTardeba da uzrunvelyofs sakvebis saWiro warmoebas. balaxeuli nazardebis Cayris xerxebi a. safari kulturiT Tu mis gareSe? Teslebis aRmonacenis gamoCenis Semdeg marcvlovani da samyurasebri mcenareebi nela viTardeba, amasTan isini mgrZnobiarea sarevelebiT dabinZurebisa da gvalvisadmi. daTesvis wels isini iZlevian produqciis 50%-s produqtiul wlebTan SedarebiT. safarma kulturam unda aanazRauros produqciis nakleboba nakveTze daTesvidan 2-3 Tvis ganmavlobaSi, Seaferxos sarevelebiT dabinZureba da Seqmnas xelsayreli mikroklimati niadagis zedapirze. safari kulturis gareSe _ nazardebis Cayris yvelaze saimedo xerxia. nazardis Cadebis wels is iZleva ufro dabal produqcias, garda amisa, saWiroa moTibva sarevelebis winaaRmdeg. es xerxi gamosadegia pirvel rigSi sazafxulo Tesvisas. b. Tesvis vada sagazafxulo vada _ yvelaze saimedoa. niadagSi sakmarisadaa zamTris teni, mcenareebs aqvT sakmarisi dro ganviTarebisaTvis. safari kulturis aRebis Semdeg miTesva izrdeba da seqtemberSi mas iReben moTibviT an moZoviT. sazafxulo vada _ marcvlovanTa aRebis Semdeg. esaa idealuri dro momatebuli tenianobis pirobebSi, winaaRmdeg SemTxvevaSi Tavs iCens gvalvis saSiSroeba. gamoiyeneba pirvel rigSi samyura-marcvlovanTa naTesebSi.   11.2.2. mbn-is movla da maTi gaumjobeseba mbn-s xSirad ganalageben nakveTebze, sadac wylis siWarbis, ferdobebis zedmeti daxrilobisa Tu niadagis Seuferebeli struqturis gamo savele kulturebis moyvana aris ararentabeluri. meqanikuri zemoqmedeba 1. gafarcxva _ tardeba gazafxulze. operaciis mizania Semodgomaze mouTibavi balaxis narCenebis mocileba, niadagis zedapiris ganiaveba. gansakuTrebiT sasargebloa gafarcxva miTesvis win. 2. mitkepna Sesaferisi operaciaa msubuqi niadagebisaTvis gazafxulis periodSi, rodesac niadagi “gafxvierebulia” yinvebis zemoqmedebiT. mitkepna unda Catardes axali nazardis daTesvis anda arsebul nazardSi miTesvis Semdeg. saZovrebze mitkepna Cveulebriv ar tardeba. 3. mouZovebeli nakveTebis moTibva warmoadgens aucilebel operacias saZovrebze mcenareTa uxarisxo da cxovelTa mier mouZovebadi saxeobebis daTeslianebis Tavidan asacileblad. balaxovani nazardebis miTesva balaxovani nazardebis miTesva aris produqciisa da sakvebis xarisxis gaumjobesebis damzogveli xerxi. am procesis arsi mdgomareobs bunebrivi kordis SezRudul darRvevaSi da saWiro saxeobis marcvlovanTa, samyurasebrTa Tu sxva saxis balaxebis miTesvaSi Semdegi miznebiT: · produqciis gazrda upiratesad moklevadian an droebiT balaxeul nazardebze, romlebic Cayrilia saxnav miwaze (3-6 weli); · sakvebis xarisxis gazrda samyurasebrTa da energiisa da cilebis momatebuli Semcvelobis mqone marcvlovanTa xvedriTi wonis gazrdis gziT; · saxeobrivi mravalferovnebis gazrda eqstensiur balaxovan nazardebSi; · azotis biologiuri fiqsaciis donis momateba mbn-Si samyurasebrTa wilis gazrdis gziT. miTesvis teqnikuri Catareba · zedapiruli farTo gadaTesva niadagis zedapiris wvrilad gafxvierebiT safarcxebis meSveobiT; · ordis nawilis wvrilad daWra lentisebri CamTesebiT; · lentisebri miTesva kordis nawilis daRarviT. miTesvis periodi yvelaze xelsayreli periodi miTesvisaTvis aris adreuli gazafxuli (niadagis galRobamdec ki), nazardebis wamozrdis dawyebamde. miTesvis Semdgomi SesaZlo periodi dgeba drouli pirveli moTibvis Semdeg, anu maisis bolos. Sesaferisi saxeobebi misaTesad samyurasebrTa saxeobebidan saTive da sasilose nazardebis misaTesad gamodgeba mdelos samyura (saTesi raodenoba 10-18 kg/ha). marcvlovan saxeobebs Soris yvelaze didi gamoyeneba aqvs mdelos koindars (Lolium perenne), saTesi raodenoba 25 kg/ha. gamodgeba agreTve marcvlovanTa saxeobaTaSorisi hibridebi. misaTes kulturaTa Teslebi unda iyos msxvili da gamoirCeodes gaZlierebuli sawyisi zrdiT.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ორგანული მეღვინეობის პრინციპები
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan   “organuli soflis meurneoba”     organuli meRvineobis principebi   yurZnis damuSavebis xSirad gansaxilveli Tema aris antioqsidantad gogirdis gamoyeneba. faqtobrivad arsebobs gogirdis gareSe Rvinis Senaxvis mxolod Teoriuli SesaZlebloba, Tumca evropul praqtikaSi mas ar miuRia farTo gavrceleba. uaxloes perspeqtivaSi gogirdovani anhidridi rCeba gamosayeneblad daSvebul erTaderT ucxo nivTierebad Rvinoebis warmoebisaTvis ekologiuri mevenaxeobis farglebSi. gogirdis raodenoba unda iyos zomieri, Rumca danarCenis mxriv moqmedebs igive SezRudvebi, rac sxva RvinoebisaTvis. rTvelis Semdeg maSinve mtevnebs aqucmaceben an aclian marcvlebs. marcvlebis masas maSinve atareben wnexSi da utareben sulfitirebas. moTxovnilebisamebr maWars umateben bentonits (daaxloebiT 1 g/l). duRilis win unda gadaiWras wvenis dawdomis saWiroebis problema. dawdomisas saWiroa ukve duRilis Semdeg (gansakuTrebiT bentonitis damatebisas) wvenis cotaTi sulfitireba _ 10 mg/l-mde SO2. es procesi agreTve xels uwyobs safuaris sokos dasamatebeli gaumjobesebuli kulturebis ganviTarebas. Tumca es soko sulac ar aris aucilebeli. rekomendebulia duRilis procesis regulireba temperaturis daweviT. Sedegad unda gamovides absoluturad mSrali Rvino, romlis stabilizaciisTvisac saWiro ar iqneba amdeni gogirdovani anhidridi. maSinve duRilis procesis dasrulebis Semdeg axal Rvinoebs mJavaTa maRali SemcvelobiT ar utareben sulfitacias, aramed toveben safuarze 4 Tvemde vadiT (maTi mdgomareobis mixedviT). saWiroa maTi amoreva kviraSi erTxel. 20-25°C temperaturaze (aranakleb 15°C) warmoiqmneba vaSlmJava-rZemJava duRili, romlis procesSic mZafri gemos mqone vaSlis mJava gadadis rZemJavasa da naxSirorJangSi. Rvinis gemo mrgvaldeba, naxSirorJangi xels uwyobs mis Senaxulobas da Sedegad mcirdeba moTxovnileba gogirdze. yvelaze gamosadegad meRvineobaSi iTvleba uJangavi WurWeli Warbi wneviTa da temperaturis daregulirebis SesaZleblobiT. Tumca SeiZleba agreTve gamoviyenoT xis kasrebic (iTvleba metad Sesaferisad wiTeli Rvinis dasamwifeblad), agreTve keramikis an minis WurWeli. Camosxmis win boTlebis dezinfeqciisaTvis gamoiyeneba wylis orTqli. Rvinis sardafis dezinfeqciisaTvis iyeneben sufTa uqloro wyals, orTqls, xolo saRvine xis kasrebis sadezinfeqciod _ gogirdovan anhidrids.   14.5. yurZnis sufris jiSebis organuli warmoebis principebi yurZnis sufris jiSebi Cveulebriv unda pasuxobdes momavali momxmareblebis moTxovnebs. swored am miznis misaRwevad maT CautardaT seleqcia. maT Tvisebebs Soris yvelaze mniSvnelovania yurZnis maRali transportabeloba did manZilebze da siqorfis xangrZlivad SenarCunebis unari mosavlis aRebis Semdeg. marcvlebis yvelaze ufro didi zomebi miiRweva erTi mtevnis mqone ylortze. Tumca marcvlebis zoma biovenaxSi ar ganekuTvneba gadamwyvet kriteriumebs. gacilebiT ufro mniSvnelovania macvlebis gemo da gamoyenebuli qimiuri saSualebebis dozebi. mevenaxeobis principebs agreTve unda mivakuTvnoT optimaluri sahaero reJimis Seqmna da vazis Zirebis normaluri datvirTva mtevnebiT. xazgazmiT mevenaxeobis regionebSic ki, sadac xSirad aRiniSneba vazis sokovani daavadebebi, SeiZleba moviyvanoT yurZnis sufris jiSebi damcavi Sesxurebis gamoyenebisa da bunebrivi garemos darRvevis gareSe. zrdis mzian da kargad gamTbar adgilebSi (Senobebis kedlebTan) vazis nacris niSnebis gamovlenisas saWiroa vegetaciis periodis ganmavlobaSi Cautardes vazze da mtevnebze wylis Sesxureba.    

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
სასუქების გამოყენება ბალახ-მარცვლოვანთა ნაზარდებში
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan  “organuli soflis meurneoba”   sasuqebis gamoyeneba balax-marcvlovanTa nazardebSi   organul miwaTmoqmedebaSi mineraluri sasuqebis, gansakuTrebiT azotovanis, akrZalulia. sakveb nivTierebaTa ZiriTad wyarod rCeba adgilobrivi organuli sasuqebi. azoti niadagi mbn-is qveS 20 sm siRrmeze SeiZleba Seicavdes 5-15 g/ha organulad SeboWil azots, Tumca is xelmiuwvdomelia mcenareebisaTvis. mikroorganizmebis cxovelqmedebis procesSi es azoti TandaTan gamoTavisufldeba amoniumisa da nitratis ionebis saxiT (NH4 da NO3), romlebsac mcenareebi STanTqaven niadaguri xsnarebidan. azoti balaxovan nazardebSi Sedis Semdegi gzebiT: · azotis simbiozuri fiqsacia parkosanTa fesvebze (3 kg/ha nazardSi parkosanTa 1% wilze); · atmosferuli naleqebidan _ 10-30 kg/ha weliwadSi; · ganTavisufleba niadagis organuli masis daSlisas (100 kg/ha-mde weliwadSi); · organuli sasuqebidan da mZoveli pirutyvis ganavlidan. haeris azotis fiqsacia atmosferuli azotis biologiuri fiqsaciis procesi damokidebulia Rhizobium-is gvaris mikroorganizmebis cxovelqmedebaze, romlebic arian simbiozSi parkosan mcenareebTan da maT fesvebze qmnian koJrebs, romlebSic xdeba azotis aTviseba. azotis danakargebi ZiriTad balansSi Cndeba azotis danakargebi kvebis elementTa wrebrunvis procesSi. danakargebi xdeba amorecxvis gamo (nitratebi), denitrifikaciis Sedegad, amiakis aqrolvis gamo saZovris ganavlidan, zedapirze Setanili nakelisa da nakelis masidan.   kaliumi kaliumiT kvebis mizania mbn-is sakvebSi misi koncentraciis uzrunvelyofa 18-25 g doneze 1 kg mSral nivTierebaze. samyura-marcvlovanTa sakveb masaSi xSiria kaliumis maRali koncentracia, zogjer 35-60 g/kg-mde. kaliumis aseTi siWarbisas saqonels uviTardeba metaboluri da reproduqciuli moSlebi. uvlindeba e.w. “saZovris tetania”. amitom saWiroa kaliumis siWarbis ganeitraleba natriumis damatebiT. saZovrebze cxovelTa ganavali kvlav abrunebs niadagSi kaliumis 95%-ze mets, amitom kaliumis Setana sasuqebis saxiT, rogorc wesi, saWiro ar aris.   fosfori fosforis koncentracia sakveb masaSi Cveulebriv Seadgens 2,0-5,0 g/kg. mcenareebs aReniSnebaTYfosforis ukmarisobis niSnebi, Tu misi Semcveloba sakveb masaSi Camoscdeba 2,5 g/kg mSral nivTierebaze. niadagSi fosforis mwiri maragis SemTxvevaSi SeiZleba moxdes sasuqebis Setana “maragad”, anu nazardis gaumjobesebisas ramdenime wlis normativis Camarxva niadagis mTel profilSi (fosforis neli moZraoba niadagSi).   gakirianeba Tumca kalciumi warmoadgens mcenareTa kvebis elements, is yvelaze xSirad gamoiyeneba qimiuri (pH), fizikuri (struqtura) da biologiuri (mineralizacia) proporciebis gamosasworeblad mdelos niadagebSi. SemnarCunebeli gakirianeba tardeba dafquli kirqvis (CaCO3) gamoyenebiT 3-6 weliwadSi erTxel nazardis zedapirze SetaniT, sasurvelia Semodgomaze. melioraciul gakirianebas iyeneben nakveTis rekultivaciis win.   magniumi magniumis arasakmarisi Semcveloba sakveb masaSi _ hipomagnezia _ warmoadgens arsebiT safrTxes saZovrebisaTvis. magniumis Cveulebrivi Semcveloba sakveb masaSi _ 1,2-2,4 g/kg mSral masaze. magniumis yvelaze iafi wyaroa dolomitis kirqva, romelic imavdroulad asworebs niadagis pH-s.   balaxovani nazardebis kveba organuli sasuqebiT adgilobrivi sasuqebis (axoris nakeli, nakelis masa, komposti) racionaluri gamoyenebisas balaxovan nazardebs ubrundeba yvela sakvebi nivTiereba, mikroelementebis CaTvliT. mbn ar saWiroebs damatebiT kvebas mineraluri sasuqebiT. adgilobrivi sasuqebis gamoyenebis principebi · Semcirdes Senaxvisas danakargebis done adgilobrivi sasuqebis movla-Senaxvis teqnologiis dacvis gziT; · SeizRudos gamoyeneba zafxulis cxel xanaSi, saWiroebis SemTxvevaSi nakelis masa ganizavos wyliT; · adgilobrivi sasuqebis Tanabari ganawileba mTel farTobze; · mcire dozebis gamoyeneba ufro xSirad; · nazardisa da sakvebis dabinZurebis Tavidan acileba (gamoyeneba wamozrdis periodis dawyebamde). dozireba da gamoyenebis dro sasuqebis gamoyeneba Semodgomaze gamarTlebulia mxolod vegetaciuri periodis bolomde, anu oqtombris bolomde dabla ganlagebul regionebSi da oqtombris Sua ricxvebamde ufro maRla ganlagebul regionebSi. mcenareebi kargad itanen zamTars da adre gazafxulze wamoizrdebian. organuli sasuqi kargad SeiboWeba kordiT da mcirdeba wvimiT misi gadarecxvis albaToba. nakelis masis Setana vegetaciur periodSi (mosavlis aRebis Semdeg) unda moxdes uSualod nazardis moTibvis an moZovis Semdeg. ganuzavebeli nakelis masis maqsimaluri erTjeradi norma unda Seadgendes 20 m3/ha. adgilobrivi sasuqebi axoris nakeli da komposti Cveulebriv angariSoben 25 kg myar eqskrementebsa da 15 l Sards saqonlis erT pirobiT Tavze dReSi. nakelis homogenizeba (amoreva) xels uwyobs mis ufro swraf momwifebas _ ukve or TveSi Cvens gankargulebaSia axoris nakelis komposti. kompostis moculoba pirvandeli nakelis moculobasTan SedarebiT mcirdeba 50%-iT, misi Setanis normaa 10 t/ha. nakelis masa nakelis masa warmoadgens sameurneo saqonlis myari da Txevadi ganavlis narevs da aris kargi xarisxis sasuqi. vegetaciis periodSi nakelis masa unda ganizavos wyliT, rac zrdis azotis eqspluataciis xarisxs. garda amisa, ar xdeba sakvebis dabinZureba da cxovelebi mas ukeTesad iTviseben. nakelis masis maqsimaluri erTjeradi norma ar unda aRematebodes 20 m3/ha-s.   11.2.5. saZovarze Senaxva Zoveba aris balaxismWameli cxovelebis Senaxvisa da gamokvebis bunebrivi meTodi, amitom is metad gamosadegia ekologiur meurneobebSi. es aris cxovelTa Senaxvis nakleb intensiuri xerxi. Tumca intensiur (droebiT) balaxovan nazardebze Zovebisas SeiZleba mivaRwioT cxovelebis met produqtiulobas da rZisa Tu xorcis warmoebis momatebas 1 ha-ze ufro dabali xarjebiT, vidre axorSi Senaxvisas. produqtiuli balaxovani nazardebis uwyveti moZovis sistemis upiratesobebi da naklovanebebi (permanentuli Zoveba) permanentuli Zoveba mTel farTobze xorcieldeba wamozrdis dasawyisidan Zovebis periodis dasrulebamde. Tavisufali Zovebisagan gansxvavebiT am SemTxvevaSi uzrunvelyofilia saZovris nazardis movla, anu tardeba balaxis narCenebis moTibva weliwadSi 1-2-jer da nazardis kveba sakveb nivTierebaTa mcire normebiT. permanentuli Zovebis upiratesobebia: · balaxis kordis gaxSireba (eroziisa da sarevelebiT dabinZurebis SesaZleblobis Semcireba); · balaxebis konkurenciis Semcireba TeTri samyuras mimarT; · saqoneli moZovs ufro norC mcenareebs da ufro naklebad Rirebul saxeobebs. arapirdapiri gziT xdeba sarevelebis daTrgunva da sakvebi balaxebis xarisxis gazrda; · boWkovani nivTierebebis Semcirebuli Semcveloba sakvebSi zrdis miRebuli sakvebis moculobas; · cxovelebi Tanabrad ganTavsdebian saZovris mTel farTobze, ris Sedegadac mcirdeba kordis dazianebisa da niadagis eroziis saSiSroeba. permanentuli Zovebis naklovanebebia sakvebis warmoebis daqveiTebis saSiSroeba, nazardebis saxeobrivi mravalferovnebis Semcireba da TeTri samyuras wilis zedmeti gazrda. TeTri samyuras mTavari Rirsebebia sakvebis gajereba proteiniT, mineralebiT, rasac cxovelebi Wamen ufro xalisiT, vidre sxva sakvebs. amave dros, TeTri samyuras sakvebi Seicavs toqsikur cianogenur glikozidebs, romlebidanac cxovelTa faSvSi gamoTavisufldeba Sxamiani cianmJava. es qmnis cxovelebSi timpaniis (Seberilobis) da mowamvlis saSiSroebas. am Sedegebis Tavidan asacileblad TeTri samyuras wili sakvebis warmoebaSi ar unda aRematebodes 20-40%-s. datvirTva saZovarze, sakvebis xarjva da saZovrad aucilebeli farTobi praqtikaSi angariSoben dReSi 15-18 kg nedl sakveb masas 100 kg cocxal masaze, anu 75-90 kg erT pirobiT erTeulze. eqstensiuri permanentuli Zovebisas rekomendebulia wliuri datvirTva 0,8-1,0 pirobiTi Tavi ha-ze. mewveli Zroxebis ufro intensiuri Zovebisas datvirTva Seadgens 2,2-2,3 Tavs ha-ze. xelsayrel pirobebSi saZovris saWiro farTobi saSualo da momatebuli produqtiulobisaTvis Seadgens 75-100 m2 dReSi. saZovrebze parazitaruli problemebis gadaWra saWiroa saZovrebze cxovelebis Senaxvis wesebis dacva, srulfasovani kveba da imunitetis gamomuSaveba. yvelaze gulmodgined unda davicvaT axalgazrda cxovelebi, romlebic metad mgrZnobiareni arian parazituli infeqciisadmi. aucilebelia karantini axlad Semosuli cxovelebisaTvis. parazitebis gamosavlenad gamoiyeneba koprologiuri (ganavlis) analizebi. saWiroa saZovrebis antiparazituli organizacia _ bakebis monacvleoba, cxovelTa stabiluri simWidrovis SenarCuneba (simWidrovis gaormagebisas parazitebis ricxvi matulobs 4-jer). erT bakSi yofnis dro ar unda aRematebodes 2-3 dRes. saWiroa saZovarze cxovelTa saxeobebis monacvleoba, radganac parazitebis saxeobaTaSorisi gadasvla metad iSviaTia. dehelmintizaciis Catareba mizanSewonilia naxiris gadarekvisas saZovarze da Semdeg gameoreba 2-3 kviraSi, cxovelebisaTvis kuWis gawmendis Semdeg. nivris fxvnili da zogierTi saxeobis wiwvebi SeiZleba gamoviyenoT regularuli profilaqtikis saxiT.  

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
მცენარეულ კულტურათა თავსებადობა
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”     Teslbrunvebi   erTi saxeobis mcenareTa zrda bunebriv pirobebSi xdeba mxolod im adgilebSi, romlebisTvisac damaxasiaTebelia niadagisa Tu havis esa Tu is pirobebi. magram es mdgomareobebi Cveulebriv droebiTia. agrocenozebSi situacia sxvagvaria, niadagi yovelwliurad “ewireba” sufTa naTesebs. niadagis Tvisebebis mixedviT (daCrdilva, sarevelebis gamoCenis albaToba, niadagis struqturis specifika, moTxovnileba wyalze, mcenareuli narCenebis raodenoba da Tvisebebi) icvleba misi xarisxic. erTsa da imave mindorze mudmivad rom moiyvanon erTi da igive kultura, es gamoiwvevda uaryofiTi Tvisebebis dagrovebas. am naklovanebebis aRmosafxvrelad iyeneben kulturaTa monacvleobas _ Rrmad da zedapirulad dafesvianebuli, niadagis damfaravi da aradamfaravi, tenisadmi momTxovni da aramomTxovni, sarevelebisadmi, parazitebisa da daavadebebisadmi sxvadasxva gamZleobis mqone da a.S. Teslbrunvebi organul miwaTmoqmedebaSi unda uzrunvelyofdes niadagis teqnologiuri mdgomareobisa da nayofierebis racionalur gamoyenebas. TeslbrunvebSi msubuq niadagebze unda metad Semcirdes niadagis tenis gamoyeneba. raTa Tavidan aviciloT niadagis damuSaveba zafxulis gvalvis dros, rodesac masSi tenis maragi minimaluria da amitom misi xarisxiani damuSaveba, rogorc wesi, ver xerxdeba, mZime niadagebze TeslbrunvaSi mizanSewonilia CairTos xangrZlivi vegetaciuri periodis mqone kulturebi. niadagis struqturuli mdgomareobis gasaumjobeseblad kulturaTa monacvleoba TeslbrunvaSi unda daigegmos. monokultura, rogorc wesi, iwvevs niadagis mdgomareobis gauaresebas, mis “daRlas”, rac xSirad Tavs iCens Warxlis, simindis, xorblis da a.S. moyvanisas. saWiroa erTmaneTSi SeuTavsebeli kulturebis monacvleoba, raTa Tavi ar iCinos niadagis daRlilobam. Teslbrunvis sworad SemuSavebulma sqemam wina kulturis aRebis Semdeg da momdevno kulturis daTesvis win uzrunvelyofs aucilebel pauzas niadagis mosamzadeblad. es metad vlindeba qviSian niadagebze, rodesac humusiT gamdidrebis Semdeg anda dagegmili antieroziuli RonisZiebebis gaTvaliswinebiT maTze unda moviyvanoT kulturebi, romlebic niadagis zedapirs faravs weliwadis umetes xans. moyvanili mcenareebiT saxnavi Sris zedapiris daCrdilva miT ukeTesia, rac ufro xSiria mcenareebi da metia foTlebis zedapiri. es damokidebulia kulturis saxeobaze, vegetaciuri periodis xangrZlivobaze da sezonze, romlis drosac niadagi daCrdilulia (gazafxulis, zafxulis, Semodgomis). niadagisaTvis gansakuTrebiT mniSvnelovania, Tu is daCrdiluli ar aris zafxulis sezonis dasawyisisaTvis. kulturebis monacvleoba unda xdebodes ise, rom: · niadagis mdgomareoba, romelsac tovebs Tavis Semdeg wina kultura, rac SeiZleba ukeT pasuxobdes Semdegi kulturis moTxovnilebebs; · mcenareebs SeeZloT rac SeiZleba kargad gamoiyenon niadagis sakveb nivTierebaTa maragebi; · gaTvaliswinebuli iyos calkeuli kulturebis moTxovnebi tenis mimarT, imavdroulad saWiroa wylis maragis ekonomiuri xarjva; · mTlianobaSi racionalurad gamoyenebuli iyos niadagis profili da mcenareebisaTvis xelmisawvdomi iyos kvebis elementebi da teni niadagis qveda Sreebidan; · ar xdebodes SeuTavsebeli kulturebis moyvana erTi meores Semdeg anda mokle Sualedis Semdeg; · maTi sasicocxlo ciklebi da maTi moyvana zRudavdes sarevelebis, daavadebebisa da mavneblebis ganviTarebas; · erTi kulturis mosavlis aRebasa da Semdegi kulturis Tesvas Soris darCes sakmao dro niadagis momzadebisa da bunebrivi regeneraciisaTvis.  

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
კარტოფილი
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”     kartofili (Solanum tuberosum L.)   moTxovnebi garemosadmi kartofilis mosayvanad yvelaze xelsayrelia Rrma niadagebi humusis maRali SemcvelobiT. rekordul mosavals kartofili gvaZlevs regionebSi, sadac saSualo temperatura yvelaze Tbil TveSi ar aRemateba 18,5°C da naleqebis saSualo-wliuri raodenoba Seadgens 700-800 mm. CarTva Teslbrunvis sqemaSi TeslbrunvaSi kartofilis Seyvanisas nakveTis daxriloba unda iyos araumetes 8°-isa, niadagis reaqcia _ pH 5,5-6,5. kartofilis nematodis gamravlebis Tavidan asacileblad saWiroa misdami mdgradi jiSebis SerCeva da 4-5-wliani pauza TeslbrunvaSi CarTvebs Soris. Sesaferis winamorbed kulturebs kartofilisaTvis warmoadgens samyura, ionja da mravalwliani balaxebi. praqtikul pirobebSi kartofili mohyavT marcvlovanTa Semdeg. intensiuri meqanizebuli damuSavebis wyalobiT kartofili rogorc winamorbedi kultura niadags tovebs karg kulturul mdgomareobaSi. Tumca rCeba Sedarebi cota sakvebi nivTierebebi, amitom saWiroa damatebiTi kveba nakeliT saTesi kartofilis momzadeba saTesi masala unda iyos jansaRi, virusebiT dausnebovnebeli, sakmaod msxvili, sicocxlisunariani da meqanikuri dazianebebis gareSe. gorglebis masa ar unda aRematebodes 50-70 g. kartofilis specializebuli moyvanis aucilebel pirobas warmoadgens gaRviveba, rac xels uwyobs vegetaciis periodis Semoklebas. gaRvivebis process iwyeben dargvamde 6 kviriT adre. 8-12°C temperaturaze pirveli 10 dRe gorglebs aRviveben sibneleSi. 3-5 mm sigrZis amonayaris gamoCenis Semdeg unda CairTos sinaTle. temperatura saTavsSi unda aiwios 12-18°C-mde, fardobiTi tenianoba 80-90%. 20-25 dRis ganmavlobaSi gorglebs anaTeben dReSi 12 saaTs. dargvamde erTi kviriT adre temperaturas amcireben 6-10°C-mde, gorglebs akaJeben ganiavebis meSveobiT da amrogad amzadeben maT niadagis pirobebisaTvis. niadagis momzadeba saSemodgomo xvna uzrunvelyofs organuli narCenebis, maT Soris nakelisa da mwvane sasuqebis dafarvas niadagiT. xvna unda Catardes Sesaferisi tenianobis pirobebSi. sagazafxulo xvnis mizania xelsayreli pirobebis Seqmna kartofilis aRmonacenis swrafi gamosvlisa da zrdisaTvis, aseve sarevelebiT dabinZurebis Semcireba. msubuq da kargad gamTbar niadagebze 15-18 sm siRrmis Cargvamde sakmarisia erTi gafxviereba. naklebad gamTbar adgilebSi unda Catardes TandaTanobiTi gafxviereba: pirveli _ 8-12 sm siRrmeze da meore _ 16-20 sm siRrmeze. kartofilis Tesva nargavebis kargi aeraciisaTvis sasargebloa mwkrivTaSorisi manZilis gazrda 75 sm-mde. nargavebis optimaluri sixSire Seadgens daaxl. 40 aTas mcenares 1 ha-ze. kveba sasuqebiT organul miwaTmoqmedebaSi kartofilisaTvis ZiriTadi sasuqebia nakeli, mwvane sasuqi da komposti. nakeli unda SevitanoT mcire dozebiT 20-30 t/ha. mwvane sasuqebis Setana xdeba vegetaciuri periodis dasrulebamde 8 kviriT adre. Calis Cafarcxvisas mcire dozebiT vamatebT nakelis masas an axoris nakels (5-14 kg 1 t Calaze). mcenareTa movla vegetaciis periodSi aRmonacenis gamoCenamde efeqtiania gafarcxvisa da gadaxvnis monacvleoba. mcenareTa amosvlis Semdeg 5-10 sm simaRleze kvlav SeiZleba gafarcxva nazardis 20-25 sm simaRlemde. kargia gviandeli gadaxvna uSualod rigebis Sekvris (dafarvis) win. kartofilze miwis moyra unda tardebodes meqanikuri momyrelebis gamoyenebiT. brZola daavadebebTan da mavneblebTan virusuli daavadebebi virusuli daavadebebis profilaqtikis mizniT unda gamoiyenebodes kartofilis jansaRi gorglebi. kartofilis “gadagvareba” virusuli daavadebebis gamo mcirdeba zRvis donidan simaRlis matebasTan erTad. efeqtiania agreTve virusebze dabali reaqciis mqone jiSebis SerCeva. sokovani daavadebebi kartofilis fitoftorozi (Phytophtora infestans), kartofilis rizoqtoniozi (Rhizoctonia solani), kartofilis Cveulebrivi qeci (Streptomyces scabies). maTi profilaqtikisaTvis gamoiyeneba Semdegi agroteqnikuri wesebi: 1) minimaluri 4-wliani pauzis dacva kartofilis momdevno moyvanamde imave nakveTze; 2) Sesaferisi nakveTebis SerCeva, romlebzec xdeba mcenareTa swrafi gaSroba; 3) daavadebisadmi maRali medegobis mqone jiSebis SerCeva; 4) xarisxiani gaRvivebuli gorglebi da maTi biologiuri momzadeba; 5) nargavebis sixSire ar unda aRematebodes 45000 buCqs ha-ze; 6) kultivaciis bolo operaciis xarisxiani Catareba, rac icavs gorglebs mavne zemoqmedebebisagan; 7) brZola sarevelebiT dabinZurebasTan; 8) vegetaciis periodis vadamdeli dasruleba foCis meqanikuri aRebis gziT fitoftorozis swrafi xmobis pirobebSi. mavne mwerebi kolorados kartofilis xoWo (Leptinotarsa decemlineata) aris kartofilis yvelaze Zlieri mavnebeli. misgan dasacavad iyeneben 4-wlian pauzas TeslbrunvaSi kartofilis ganmeorebiTi CarTvis win, agreTve “kartofilis sarevelebis” mospobas sxva kulturebSi. brZolis meTodebSi Sedis xoWoebisa da matlebis xeliT Segroveba da kvercxdebebis mospoba. matlebis winaaRmdeg efeqtiania mikrobiologiuri preparati Bacillus thuringiensis ssp. tenebrionis safuZvelze. mosavlis aReba wvimian amindSi gorglebze fitoftorozis gadasvlis Tavidan asacileblad mizanSewonilia foCis aReba meqanikuri wesiT. kartofilis mosamwifeblad xdeba 2-3-kviriani dayovneba foCis moWrisa da gaxmobis Semdeg. gorglebis amoReba unda xdebodes 5-20°C temperaturaze, ar unda amoviRoT wvimis dros an maSinve wvimis Semdeg.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
მცენარეთა დაცვა_1
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan   “organuli soflis meurneoba”       mcenareTa dacva 1   ekologiuri mebostneobis farglebSi metad SezRudulia mcenareTa uSualo dacvis SesaZleblobebi. amitom mniSvnelovania yvela profilaqtikuri RonisZieba, romelTa meSveobiTac mohyavT jansaRi, gamZle mcenareebi.   12.5.1. mavneblebi zrunva agrosistemaze inseqticidebis, akaricidebisa da sxva nivTierebaTa gamoyenebis akrZalva iwvevs mravalferovnebis gazrdasa da cxovel organizmTa iseTi saxeobebis populaciur najerobas, romlebic exmarebian ekosistemaSi ekologiuri wonasworobis SenarCunebas da xels uSlian mavnebelTa zedmet gamravlebas. maT ganekuTvneba mtacebeli tkipebi, obobebi, mtacebeli baRlinjoebi, yurbelebi, bzualebi, stafilinidebi, Wiamaiebi, oqrosTvalebi, paraziti krazanebi, agreTve zRarbebi, mgalobeli frinvelebi da a.S. yvela es cxoveli saWiroebs sakvebis wyaroebs. zogierTi maTganisTvis aucilebelia yvavilebis mtveri da neqtari, amitom ar unda dagvaviwydes moyvavile mcenareebi. garda amisa, maT sWirdebaT TavSesafari (zogierTi aqtiuria mxolod RamiT, dRisiT ki imaleba) anda gadazamTrebis adgili, agreTve pirobebi gamravlebisaTvis. badeebi da teqstili uqsovi teqstili da badeebi mwerebis winaaRmdeg gvexmareba pirvel rigSi mavneblebisagan kombostosebri kulturebis dacvisas. badeebi xels uSlis mfrinavi mwerebis (TeTrulebi, puris buzi, kombostos buzi da a.S.) miRwevas mcenareebTan, garda amisa, teqstili aumjobesebs mikroklimats (amcirebs haeris momatebul tenianobas), anu efeqtianad uSlis xels rwyilebis gamravlebas. uSualo dacva gamosayeneblad daSvebuli inseqticiduri saSualebebidan unda vaxsenoT azadiraxtini, Jelatini, bunebrivi pireTrumebi, kvazini da rotenoni. biologiur meTodebs Soris arsebobs bioagentTa (mtaceblebisa da parazitebis) sakmaod farTo asortimenti sasaTbure kulturebisaTvis. savele pirobebSi Cveulebriv gamoiyeneba preparatebi mikroorganizmis Bacillus thuringiensis var. kurstaki safuZvelze peplebis muxluxoebis winaaRmdeg, Bacillus thuringiensis ssp. tenebrionis safuZvelze kolorados xoWos winaaRmdeg. preparatebi zeTebis safuZvelze gamoiyeneba bugrebis, frTaTeTras, crufarianebis, trifsebis, ablabuda tkipebisa da sxvebis winaaRmdeg.   12.5.2. sokovani daavadebebi organul miwaTmoqmedebaSi nebadarTuli ar aris sinTetikuri fungicidebis gamoyeneba, amitom pirvelxarisxovan mniSvnelobas iZens profilaqtika: virCevT gazrdil mwkrivTaSoris manZilebs, Tavs varidebT daxuruli adgilmdebareobisa da momatebuli tenianobis mqone nakveTebs (magaliTad, pomidvrisTvis, kitrisTvis da a.S.), virCevT gamZle jiSebs. profilaqtikur dacvas niadagis daavadebebis winaaRmdeg warmoadgens zrunva niadagis nayofierebaze, Teslbrunvis sqemis dacva, kveba adgilobrivi da mwvane sasuqebiT da a.S. biobostneulis moyvanisas mcire farTobze SeiZleba gamoviyenoT bunebrivi saSualebebi (kerZod, xaxvis an nivris ganzavebuli “xaSi”, xaxvis an nivris koncentrirebuli eqstraqti, mindvris Svitas ganzavebuli naxarSi, kompostis eqstraqti da a.S.).  

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
სარეველების არსებობის რეგულირება
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”     sarevelebis arsebobis regulireba   herbicidebis gamoyeneba mcenareTa ekologiuri moyvanis farglebSi ar daiSveba. sarevelebis arseboba regulirdeba profilaqtikurad (Teslbrunva, niadagis damuSaveba) da uSualod calkeuli yvelaze efeqtiani RonisZiebebis meSveobiT (mwkrivTaSorisi gamargvla, miwis moyra da gafarcxva). sarevelebis arsebobis regulireba mimarTulia ara bostneulis daubinZurebeli nargavebis miRebaze, aramed Tanmdevi floris gamoCenis SezRudvaze da kulturul mcenareTa zrda-ganviTarebaze negatiuri zemoqmedebis Tavidan acilebaze.   12.4.1. profilaqtikuri RonisZiebebi Teslbrunva - Teslbrunvis sqemaSi 20% sakvebi kulturebis anda mwvane sasuqebis CarTva; - mosayvani kulturebis sakmaod farTo asortimentis miRwevis uzrunvelyofa; - kulturebis arCevisas calkeuli nakveTebis sarevelebiT dabinZurebis donis gaTvaliswineba. jiSebis arCeva - dasawyisSive kargad mzardi konkurentunariani jiSebis arCeva. niadagis damuSaveba - moxvna axSobs sarevelebs. sarevelebis Tesviswina CaxSoba - nakveTi ifarcxeba da amindis pirobebisa da sarevelebis ganviTarebis xarisxis mixedviT isvenebs 7-12 dRiT; - zedapiruli gafarcxvis meSveobiT nadgurdeba amosuli sarevelebi; - niadagis ganmeorebiTi Tesviswina damuSaveba zogavs damatebiT Zalisxmevas, rac ixarjeba sarevelebis arsebobis regulirebaze. dargva Tesvis nacvlad - CiTilebi ufro konkurentunariania, vidre aRmocenebuli mcenareebi. niadagis dafarva - dasargavi kulturebis nakveTebze (gogra, badrijani, kitri, pomidori, kombosto da a.S.) sarevelebis CaxSoba SeiZleba safaris feniT (mulCirebiT). ar davuSvaT sarevelebis daTeslianeba - SevewinaaRmdegoT sarevelebis momwifebas nakveTze; - SevzRudoT sarevelebis gavrceleba adgilobrivi sasuqebisa da kompostis meSveobiT; - ar davuSvaT fesurebis nawilebisa da a.S. moxvedra mosavlis amReb meqanizmebSi (mravalwliani sarevelebi).   12.4.2. uSualo regulireba Termuli regulireba: rekomendebulia pirvel rigSi nela aRmocenebadi kulturebis (stafilo, xaxvi) gasamarglad uSualod amonayaris gamoCenis win (iwveba kulturul mcenareebze adre amosuli sarevelebi). meqanikuri regulireba: mimarTulia niadagis saguldagulo momzadebaze vegetaciis dawyebis win. vegetaciuri periodis ganmavlobaSi Cveulebriv atareben mwkrivTaSoris gamargvlas xelis an manqanis samarglavi kultivatoriT, xeliT niadagis moyrasa da xeliT gamargvlas. mravalwliani sarevelebi (RiWi, Wanga) _ maT arsebobas varegulirebT intensiuri kultivaciisa da Sesaferisi Sualeduri kulturebis CarTvis meSveobiT. RiWis mimarT zogierT SemTxvevaSi Svelis mravalwliani ionjas CarTva xSiri moTibviT. Wangas SemTxvevaSi niadagis gafarcxvis meSveobiT gadauWrian fesurebs. რაფსი Nnawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan  “organuli soflis meurneoba”     rafsi (Brassica napus var. oleracea)   moTxovnebi garemosadmi rafsis moyvana rekomendebulia SedarebiT gril regionebSi. metad Tbili regionebi gamousadegaria rafsis mosayvanad gvalvis saSiSroebis gamo. CarTva Teslbrunvis sqemaSi winamorbedi kulturis mosavali unda droulad aviRoT, amasTan nakveTi unda iyos sareveklebisagan Tavisufali. yvelaze Sesaferisia amisaTvis droulad aRebuli da Cafarcxuli samyurasebri mcenareebi. niadagis momzadeba TesvisaTvis. mavneblebTan da daavadebebTan sabrZolvelad da namkali narCenebis mosacileblad rafsis moyvanisas gamoiyeneba saxnavi sistema. Tesva ufro sicocxlisunariani da sarevelebisadmi gamZle aris hibriduli rafsi, Tumca ubralo rafsis Tesvisas marcvlebis normis gaormageba iZleva TiTqmis imave Sedegs mosavlianobisa da sarevelebisadmi gamZleobis mxriv. kveba da sasuqebi sakveb nivTierebaTa dabalansebuli miwodeba aris aucilebeli piroba rafsis swrafi zrdisaTvis. misTvis yvelaze racionaluria TeslbrunvaSi parkosan da samyurasebr kulturaTa momatebuli wili. mcenareTa movla vegetaciis periodSi rafsi unda daiTesos sarevelebisagan gasufTavebul nakveTebze. Tesvis Semdeg rekomendebulia niadagis mitkepna. 4-6 foTlis fazidan tardeba gamargvla, rac meordeba saWiroebis SemTxvevaSi erTxel an ramdenjerme. me-6 foTlis gamoCenis Semdeg utareben gafarcxvas, rac spobs sarevelebs da xels uwyobs niadagis aeracias. raTa ar moxdes rafsis Teslis niadagSi TviTneburi Cayra momwifebisas, saWiroa mosavlis drouli aReba. brZola mavneblebTan da daavadebebTan profilaqtikuri zomis saxiT rafsis CarTva TeslbrunvaSi unda xdebodes 4-5-wliani SualediT. irCeven daavadebebisadmi mdgrad jiSebs. mavneblebTan sabrZolvelad iyeneben profilaqtikis zomebs da maT bunebriv antagonistebs. ar unda CavrToT rafsi TeslbrunvaSi Warxlis Semdeg, saerTo mavneblis _ Warxlis nematodis gamo. loqorebisagan Tavis dasacavad saWiroa namkali namatebis drouli Cafarcxva niadagSi da kulturaTa monacvleobis wesebis dacva. mosavlis aReba sarevelebiT daubinZurebeli rafsis mosavals iReben pirdapiri wesiT, samkalebis gamoyenebiT. saWiroa aRebuli mosavlis gaSroba da garCeva umwifari marcvlebisa da sarevelebis minarevebis mosacileblad.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ორგანული მებოსტნეობა
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan  “organuli soflis meurneoba”     organuli mebostneoba   bostneulis ekologiuri warmoeba tradiciuli mebostneobisagan gansxvavdeba ZiriTadad uaris TqmiT sinTetikuri sasuqebisa da mcenareTa dacvis saSualebebis gamoyenebaze. garda amisa, kanonmdebloba zRudavs tradiciuli organul sasuqebis gamoyenebas, iTvaliswinebs mkacr moTxovnebs Teslisa da CiTilebis warmoebisadmi da moiTxovs Sesabamis registracias, aRricxvas, kontrolsa da sertifikacias.   12.1. sawarmoo da subieqturi winapirobebi biobostneulis warmatebiT mosayvanad mniSvnelovania Semdegi winapirobebis arseboba:   12.1.1. hava, midamo · bostneuli warmatebiT mohyavT dablob, ufro Tbil adgilebSi, SemaRlebul adgilebze ufro mokle vegetaciuri periodi sagrZnoblad amcirebs gamosadeg mcenareTa saxeebis arCevans; · gadamwyvet faqtors warmoadgens mikroklimati nakveTis farglebSi; · adgilebi, sadac Semodgomaze an gazafxulze icis Ramis yinvebi, sakmaod zRudavs mebostneobis perspeqtivebs; · vegetaciuri periodis gaxangrZliveba SeiZleba saTburebis, polieTilenis afskis gamoyenebiT anda uqsovi qsovilis gadafarviT; · foTlovani da nayofiani bostneulis mosayvanad aucilebelia morwyva.   12.1.2. niadagi · nayofieri, struqturirebuli niadagi aris bostneulis moyvanis mniSvnelovani winapiroba; · bostneulis umetesoba kargad izrdeba Tixnar, saSualo simZimis niadagze; msubuqi an, piriqiT, mZime niadagi amcirebs arCevans; · msubuqi niadagi Cveulebriv gamosadegia ZirxvenebisaTvis, mZime _ kombostosebri kulturebisaTvis; · qvaRorRiani niadagi naklebad gamodgeba bostneulis mosayvanad.   12.1.3. organizacia, muSaxeli · bostneulis moyvana moiTxovs bevr xelisa da meqanizebul Sromas, Tumca imavdroulad moaqvs didi Semosavali farTobis erTeulze; · mebostnes unda hqondes aucilebeli codna TiToeuli mosayvani saxeobisa Tu jiSis agroteqnikis Sesaxeb; · saWiroa Teslbrunvis arCeuli sqemis dacva, romelic SeiZleba iyos sakmaod rTuli, Tu mosayvan saxeobaTa ricxvi didia; · gasaTvaliswinebelia zogierTi samuSaoebis sezonuri xasiaTi da momatebuli Sromatevadoba gansazRvrul periodSi, rasac sWirdeba daqiravebuli muSaxelis miSvelieba; · yovelTvis gamzadebuli unda iyos iaraRebi sarevelebis gasamarglad da mosavlis asaRebad.   12.1.4. manqanebi da aRWurviloba · manqanebiT aRWurvis done unda Seesabamebodes nakveTis farTobsa da mosayvan kulturaTa nusxas; · bostneulis saxeobaTa umetesobisaTvis saWiroa sarwyavi mowyobilobebi; · CiTilebis winaswari gazrdisaTvis, agreTve zogierTi kulturebisaTvis (pomidori, kitri, wiwaka da a.S.) aucilebelia saTburi anda sasaTbure afski; · saWiroa bostneulis garCeva-daxarisxebis saTavsos uzrunvelyofa; · bostneulis Sesanaxad saWiroa Sesabamisi mikroklimaturi parametrebis mqone sasawyobo saTavsebi; · qorfa bostneulis xanmokle SenaxvisaTvis rekomendebulia macivar-danadgari.   12.1.5. realizacia (gasaReba) · sasaqonlo produqciis realizebis procesi iseve mniSvnelovania, rogorc moyvana; · gasaRebaze unda vizrunoT jer kidev Tesvamde Tu CiTilebis dargvamde; · gasaRebis sxvadasxva formebi mniSvnelovanwilad gansazRvravs mTeli sawarmosa Tu misi mebostneobis nawilis profils; · maRali profesiuli done saWiroa ara marto produqciis moyvanis, aramed misi gasaRebis sferoSic.   12.2. moyvanis sistemis, teqnologiisa da mosayvani saxeobebis arCeva, Teslbrunva sawarmos farglebSi bostneuli mohyavT Semdegi ori ZiriTadi wesiT: a) mebaReobis _ bostneulis farTo asortimentis warmoeba; b) memindvreobis _ ZiriTadad Zirxveniani bostneulis warmoeba. moyvanis sistema gavrcelebulia bostneulis moyvana kvlebSi da damuSaveba sxvadasxva meqanikuri samarjvebiT, romlebic Cveulebriv ganTavsebulia traqtoris RerZebs Soris. es sistema gamosadegia mebostneobis msxvili meurneobebisaTvis. foTlovani, murkiani da Zirxveniani bostneulis umetesoba mohyavT sxva wesiT _ mwkrivebSi, erTnairi mwkrivTaSorisi manZiliT _ 45 sm. am SemTxvevaSi gamoiyeneba xelis meqanikuri samarglavi kultivatori anda xelis meqanikuri rotaciuli kultivatori. saxeobebis SerCeva mosayvani bostneulis saxeobebisa da jiSebis SerCevisas gamodian: · niadagis da klimaturi pirobebidan; · TeslbrunvaSi CarTvis SesaZleblobebidan; · memcenaris codna-gamocdilebidan; · teqnikiTa da aRWurvilobiT uzrunvelyofis donidan; · SemoTavazebisa da gasaRebis xerxebidan. Teslbrunva kulturaTa monacvleoba da Teslbrunvis sqemis dacva warmoadgens aucilebel profilaqtikur zomas niadagis e.w. daRlilobis winaaRmdeg, romelic Tavs iCens monaTesave (erTi ojaxis) kulturaTa uwyveti rig-rigobiTi moyvanisas. amitom rekomendebulia e.w. mwyveteli kulturis CarTva (niadagis dasvenebis periodSi). Teslbrunvis dagegmvisas unda mxedvelobaSi miviRoT Semdegi momentebi: · mindvris bostneuli TeslbrunvaSi CairTveba iseTive wesiT, rac Zirxvenebi; · minimaluri pauza umetesoba analogiuri saxis bostneulis moyvanisas aris 4 weli; · sakveb nivTierebebze didi moTxovnilebis mqone bostneulis moyvana Cafarcxul samyura-marcvlovanebze iZleva karg efeqts; · mwvane sasuqebiT kvebisa da samyura-marcvlovanebis Semdeg mcirdeba sarevelebiT dabinZureba; · savele kulturebis gadamwyveti xvedriTi wonis mqone TeslbrunvebSic ki mravalwlian sakveb kulturaTa wili unda Seadgendes aranakleb 20%; · memindvreobis TeslbrunvaSi mravalwlian sakveb kulturasTan erTad bostneuli erT an or nakveTze unda monacvleobdes danarCen kulturebTan.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
შვრია
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”   Svria (Avena sativa L.)   moTxovnebi garemosadmi sakveb nivTierebebze dabali moTxovnilebisa da maTi niadagSi SeboWvis unaris wyalobiT Svria iTvleba yvelaze naklebad momTxovn kulturad yvela marcvlovans Soris. kargad itans mJave niadagebs. ufro momTxovnia niadagSi kaliumisa da magniumis Semcvelobisadmi. siTboze moTxovnileba mcirea, Tumca mgrZnobiarea niadagSi tenis naklebobisadmi. CarTva Teslbrunvis sqemaSi TeslbrunvaSi Svria CairTveba, rogorc wesi, damatebiT kulturad (organuli sasuqebis Setanis Semdgom). is moqmedebs rogorc marcvlovani kulturebis moyvanis Tanmimdevrobis mwyveteli. Svriis gamoyeneba rogorc safari kulturisa samyurasebrebisaTvis anda misi CarTva TeslbrunvaSi marcvlovan kulturebsa da Zirxvenebs Soris gvaZlevs orwlian wyvetas mkafiod gamoxatuli fitosanitaruli efeqtiT. Tumca TavisTavTan SeuTavsebadia, amitom Svriis nematodas gavrcelebis Tavidan asacileblad unda gakeTdes minimum 4-wliani Sualedi erT nakveTze Svriis moyvanebs Soris. niadagis momzadeba TesvisaTvis wina kulturis aRebis Semdeg tardeba saSualo moxvna (20 sm-mde). damuSaveba unda Catardes maqsimalurad adreul vadebSi (niadagis mdgomareobidan gamomdinare). Tesva mniSvnelovania adreuli Tesva. dabali temperaturebi, mokle dReebi da zamTris tenis arseboba xels uwyobs Svriis zrdasa da sixSires. saTesi masalis rekomendebuli raodenoba _ 450-500 marcvali m2-ze anu 160-200 kg/ha. optimaluria viwro mwkrivebi (12,5 sm-mde). kveba sasuqebiT Svria kargad iRebs niadagidan kaliums, magniums ki _ uaresad. amitom kaliumis maRali Semcvelobisas (msubuq niadagebze 80 mg/kg-ze meti, saSualoze _ 115 mg/kg-ze meti, xolo mZimeze _ 200 mg/kg-ze meti) rekomendebulia orjer gaizardos magniumis norma kaliumis mimarT. Svria kargad egueba organul da pirvel rigSi mwvane sasuqebs. mwir niadagebze dasaSvebia misi kveba nakelis mcire dozebiT. dasaSvebia agreTve organuli da mineraluri sasuqebis kombinacia. mcenareTa movla vegetaciis periodSi Tesvis Semdeg, gansakuTrebiT msubuq niadagebze rekomendebulia mitkepna. daTesvis Semdeg niadagze qerqis warmoqmnis, agreTve sarevelebiT Zlieri dabinZurebis SemTxvevaSi dasaSvebia msubuqi gafarcxva, rac anadgurebs 60%-mde sarevelebs. brZola mavneblebTan da daavadebebTan marcvlovanTa Soris Svria yvelaze ufro gamZlea daavadebebis mimarT, amitom is ar saWiroebs araviTar movlas vegetaciur periodSi. dacva Svriis nematodisagan mdgomareobs Teslbrunvis sworad Sedgenili sqemis gatarebaSi. nematoads kargad Trgunavs Calis Cafarcxva da kveba mwvane sasuqebiT. adreuli Tesva amcirebs Sveduri buzis gamoCenis saSiSroebas. mosavlis aReba Svriis xangrZlivi vegetaciuri periodis gamo mosavlis aReba sakmaod Sromatevadia. naadrevad aRebuli Svria ar iZleva sakmao raodenobisa da xarisxis mosavals, gadamwifebuls Zlier cviva marcvali “cocxebidan”. mosavlis aRebis optimaluri vadaa marcvlis 14-16% tenianoba.  

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
მცენარეთა კვება, გამოკვება სასუქებით
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan  “organuli soflis meurneoba”         mcenareTa kveba,  gamokveba sasuqebiT   7.1. mcenareTa kvebis Teoria da specifika organul miwaTmoqmedebaSi mcenareTa kveba fiziologiuri procesia, romelic mWidrodaa dakavSirebuli fotosinTezTan da bunebaSi nivTierebaTa wrebrunvasTan. mcenareebisa da zogierTi umdablesi organizmebis, magaliTad, lurj-mwvane baqteriebis garda, organizmebis mTeli kvebiTi jaWvi, maT Soris adamiani, agreTve edafoni (niadagis organizmTa erToblioba), damokidebulni arian organul kvebaze, romlis pirvelad wyaros warmoadgenen mcenareebi. mcenareebi iReben azots niadagidan, romelSic is xvdeba haeridan, umTavreswilad biologiuri procesebis meSveobiT. haeris azotis aTviseba SeuZliaT mxolod zogierT mikroorganizmebs _ baqteriebs, romlebic niadagSi binadroben Tavisuflad Tu simbiozSi sxva organizmebTan, aqtinomicetebsa da lurj-mwvane baqteriebs. simbiozuri rizogenuli baqteriebi da aqtinomicetebi kvebas iReben TavianTi maspinZeli mcenarisagan. Tavisuflad mobinadre organizmebs, avtotrofuli lurj-mwvane baqteriebis garda, kvebisaTvis sWirdebaT organuli substrati _ xsnadi humusi, anu isev mcenareTa fotosinTezis pirveladi produqti. sakvebi parkosani mcenareebis simbiozs gorglovan baqteriebTan aqvs principuli mniSvneloba, gansakuTrebiT, organuli miwaTmoqmedebisaTvis. organul miwaTmoqmedebaSi ar daiSveba advilad xsnadi sinTetikuri azotovani sasuqebis, anu gvarjilebis gamoyeneba (maT Soris Ciles gvarjilisac, misi bunebrivi warmomavlobis miuxedavad), amoniumis sulfatisa da Sardovanas gamoyenebac ki, romelic, TumcaRa aris organuli naerTi, magram sasuqis saxiT sinTetikurad gamomuSavdeba samrewvelo masStabebiT. sinTetikuri azotovani sasuqebis gamoyenebaze organuli miwaTmoqmedebis uaris Tqmis mizezebi: · niadagur xsnarebSi xelovnuri uwonasworobisa da calmxrivi kvebis (sasuqebiT Warbad kvebis) Tavidan acileba; · mavneblebis gamoCenis Tavidan acileba, romlebsac izidavT azotis maRali koncntracia mcenaris qsovilebSi; · niadagis cxovelqmedebaze uaryofiTi zemoqmedebis (ganadgurebis) Tavidan acileba; · azotovani sasuqebis warmoebaze energiis zedmeti xarjvis Tavidan acileba; · azotis racionalurad gamoyenebis survili (sakveb parkosanTa moyvana da gonivruli mopyroba organul masasTan), rac rgebs niadagis saerTo nayofierebas. mcenareTa kvebis sxvadasxva gageba ekologiur da tradiciul miwaTmoqmedebaSi: · kulturuli mcenareebi uzrunvelyofilia sakvebi nivTierebebiT arapirdapir, niadag-mcenaris sistemis meSveobiT, romelSic sakvanZo rols TamaSobs niadagis cxovreba, romelic pasuxs agebs daSla-cvlis procesebze; · tradiciuli midgoma, romelic gamodis niadagSi mcenareTa mier asaTvisebeli sakvebi nivTierebebis Setanis aucileblobidan, organul miwaTmoqmedebaSi ar moqmedebs. am midgomaSi ar gamoiyeneba is faqti, rom niadagi aris cocxali, produqtiuli ekosistema; · niadagis mikroorganizmebs SeuZliaT sakvebi nivTierebebis amoReba niadagis mineraluri komponentebidan, haeridan (azoti) da organuli narCenebidan, SemdgomSi ki maTi xelmisawvdomad gaxdoma mcenareebisaTvis.   7.2. adgilobrivi sasuqebi da maTi movla organuli sasuqebisa da namkali narCenebis swor sameurneo movlas organul miwaTmoqmedebaSi didi mniSvneloba aqvs. biologiuri procesebis wyalobiT adgilobrivi sasuqebi asrulebs elementTa wrebrunvas da maT abrunebs niadagSi mcenareTa mier Semdgomi gamoyenebisaTvis.   7.2.1. nakeli nakeli aris soflis meurneobaSi yvelaze farTod gamoyenebuli organuli sasuqi. axoris nakelis damuSavebis SesaZlo meTodebi da misi Senaxva: 1. civi meTodi: nakeli inaxeba blokebad, romlebic itkepneba organul nivTierebaTa daSlis siCqaris Sesamcireblad. Senaxvis temperatura ar aRemateba 30°C-s. garda amisa, aseTi Senaxvisas mcirdeba danakargebi amiakis gaJonvisagan, anaerobul pirobebSi ispoba Teslis gaRivebadoba da nadgurdeba paTogenuri organizmebi. nakelma amgvari sistemidan SeiZleba miayenos ziani, radganac anaerobul pirobebSi warmoqmnili naerTebi uaryofiT gavlenas axdens fesvebis zrdasa da mikrobiologiur procesebze niadagSi. 2. cxeli meTodi: xdeba kontrolirebadi aerobuli da anaerobuli procesebis kombinireba. aerobul fazaSi xdeba temperaturis momateba TiTqmis 50°C-mde, Semdeg (2-4 dReSi) masala itkepneba masze axali axoris nakelis Semdegi fenis dadebiT. temperaturis mateba nakelSi iwvevs avtosterilizaciur procesebs. civi meTodiT Senaxul nakelTan SedarebiT, organulad SeboWili azotis xvedriTi wona da xelmisawvdomi kaliumis Semcveloba am SemTxvevaSi gazrdilia. 3. fermentacia bioairis warmoebiT _ Senaxvis sawyisi faza msgavsia cxeli meTodisa, Tumca masala CaitvirTeba specialur saduRar rofebSi. 50°C-mde TviTgacxelebis Semdeg rofi hermetulad ixureba datkepnisa da masalis Semdegi fenis damatebis gareSe. amis Semdeg amoitumbeba bioairi, romelic Sedgeba ZiriTadad meTanisa da naxSirorJangis narevisagan. SeiZleba misi gamoyeneba sasoflo-sameurneo warmoebaSi, magaliTad, gasaTbobad an wylis gasacxeleblad. 4. kompostis miRebis procesSi, romlis drosac xdeba aerobuli daSla, iqmneba bunebriv ekosistemebTan miaxloebuli pirobebi. damdgari komposturi masalis Setanisas niadagSi mcirdeba wonasworobis darRveva.   7.3. kompostebi da maTi warmoeba gonivruli da mzrunveli mopyroba sakveb nivTierebebTan ekologiur sistemaSi warmoadgens warmatebuli meurneobis safuZvels organul miwaTmoqmedebaSi. organuli masis daSlis ZiriTadi principebia: · anaerobuli _ nakelis momwifeba, dasiloseba, nivTierebaTa bioqimiuri cvlilebebi xdeba uJangbadod; · aerobuli _ mineralizacia Jangbadis garemoSi, Sedgeba ori fazisagan: 1. danaxSireba _ naxSirbadis naerTTa Jangva; 2. nitrifikacia nitritul nivTierebaTa JangviT. kompostireba aris sxvadasxvagvarovani organuli masis daSlis pirvandeli bunebrivi procesi, romelic mimdinareobs aerobul pirobebSi. teqnologia kompostebi xasiaTdeba rogorc organul nivTierebaTa da niadagis narevi, gamococxlebuli sasargeblo mikrofloriT, romelSic xdeboda an xdeba humuswarmomqmneli procesebi. kompostirebis nedleuli SeiZleba iyos soflis meurneobis yvela organuli naSTi (mcenareTa narCenebi _ sarevelebi, Cala, xaSxaSis carieli kolofebi, kartofilis foCi, bze, gafuWebuli furaJi, xis foTlebi, Zveli mouTibavi mdelos balaxi, kordi da a.S.) da merqani (naxerxi, nafotebi, qerqi da a.S.). maT emateba araorganuli nivTierebebi (grunti, fskeris lami guburebidan, wyali da a.S.), cocxali mikroorganizmebis Semcveli substratebi (nakeli, nakelis masa da a.S.). kompostirebis ZiriTadi pirobebia: · sakveb nivTierebaTa proporcia sakomposte masaSi C : N = 1 : 30; · optimaluri tenianoba; · miwis 10% xvedriTi wona; · Cadebis erTgvarovneba _ nedleulis amoreva da kompostirebis procesis damoukidebeli dawyeba; · CanadebSi aerobuli pirobebis dacva gadabrunebis gziT kompostirebis swori procesis SesanarCuneblad; · pirvel kviras SenarCundes temperatura araumetes 65°C ganiaveba-gadabrunebis meSveobiT; · procesis dawyebidan 21-e dRemde unda SenarCundes 50°C-ze maRali temperatura Canadebis higienurobisaTvis; · kompostirebis procesis dasruleba 6-8 kviraSi, Semdeg unda Catardes momwifebis kontroli. stacionaruli sakomposte ormo · gamagrebuli zedapiri mcire daxrilobiT wvimis wylis sagrovebel rezervuarSi; · Canadebebi unda ganlagebuli iyos imgvarad, rom ar daakavos wvimis wyali _ horizontalis perpendikularulad. savele sakomposte ormo _ kompostis erTjeradi Canadebi (nakveTis kideze) uSualod organuli masis miRebis adgilas, mowyobili imgvarad, rom Tavidan aviciloT gruntis wylebis dabinZureba. Canadebi ferdobze ganlagebuli unda iyos ise, rom ar Seakavos wvimis wyali da rom mdebareobdes myari zedapiris, magaliTad, gzis gverdiT, rac mogvcems avdarSic kompostis gadabrunebis saSualebas. kargia Canadebis ganTavseba xis CrdilSi. im regionebSi, sadac naleqebis wliuri norma 500 mm-ze metia, Canadebs Tavze unda daefaros. kompostirebis procesis swori mimdinareobis kontroli · dakvirveba tenianobaze _ SexebiT anda fizikuri analizis meSveobiT; · temperaturis gazomva _ pirveli 10 dRis ganmavlobaSi unda Catardes yoveldRiurad. Semdegi 11 dRis ganmavlobaSi gazomvebi unda Catardes dRegamoSvebiT, xolo kompostirebis procesis dasrulebamde darCenil periodSi _ kviraSi erTxel. kompostis Setana komposti Seitaneba nakveTze organuli sasuqebis mfantavis meSveobiT. is warmoadgens ara mxolod mcenareebisaTvis sakveb nivTierebaTa wyaros, aramed Seicavs didi raodenobiT mikroorganizmebs, rac metad mniSvnelovania niadaguri garemosaTvis. komposti ar unda Caifarcxos Rrmad.   7.4. adgilobrivi sasuqebis gamoyenebis xerxebi nakeli nakelis dayra xdeba civ, notio da uqaro amindSi. zafxulobiT nawveralze Setanisas nakels yrian SeZlebisdagvarad dRis bolos da maSinve Cafarcxaven. im SemTxvevaSi, Tu nakveTze ar mohyavT saSemodgomo anda mwvane sasuqisaTvis gankuTvnili kulturebi, nakeli gamoiyeneba Semodgomis periodSi Cveulebriv niadagis ZiriTadi sazamTro damuSavebis win. am zomebiT nakelis daSla da sakveb nivTierebaTa mineralizacia gadaideba Semdegi wlis vegetaciur periodamde.   Cala marcvlovan kulturaTa Cala xasiaTdeba naxSirbadis maRali SemcvelobiT azotTan mimarTebaSi (C : N = 60-90 : 1). es proporcia unda gaumjobesdes nakelis masis damatebiT, SefardebiT 10 kg 1 t Calaze. niadagSi Cafarcxvis win Cala unda dailewos da Tanabrad mimoifantos, sasurvelia kulturis aRebis dros (mowyobiloba mosavlis amReb salewze). Calis gamoyenebisas nakelis masasTan, xolo saWiroebisas mwvane sasuqTan erTad misi efeqtianoba xarisxiani nakelis efeqtianobis identuria.   kompostebi komposti aris universalurad gamosayenebeli sasuqi, azotis danakargebis riskis gareSe. is unda gamoiyenebodes upiratesad metad msubuq niadagebze. kompostis gamoyenebisas naTesebis sakvebad vegetaciis periodSi rekomendebulia misi msubuqi Cafarcxva niadagSi, kerZod gamargvlisas anda gafarcxvisas wneliani safarcxebiT. komposti idealuri sasuqia, Tumca misi warmoeba dakavSirebulia did xarjebTan, moiTxovs warmoebis teqnologiis codnasa da dacvas.   7.5. mwvane sasuqebi mwvane sasuqebs ukavia mniSvnelovani adgili organuli miwaTmoqmedebis sistemaSi. mwvane sasuqebis warmoeba aris kulturebis ganzrax moyvana maTi Semdgomi niadagSi Casafarcxad organuli sasuqis saxiT. kulturaTa moyvana mwvane sasuqebisaTvis xels uwyobs: · niadagSi swrafad daSladi organuli nivTierebebis Semcvelobis gazrdas; · haeris azotis fiqsaciis donis momatebas (sakvebi samyurebisa da parkosani kulturebis gamoyenebisas); · edafonis aqtivobis donis zrdas; · Semdgomi kulturebis kvebis gaumjobesebas; · niadagSi humusis Semcvelobis gazrdas; · niadagis fizikuri da qimiuri Tvisebebis gaumjobesebas; · niadagis eroziis Semcirebas; · sakveb nivTierebaTa (pirvel rigSi azotis) danakargebis Semcirebas; · sarevelebis daregulirebis gaumjobesebas; · daavadebebisa da mavneblebis gamoCenis SezRudvas _ winamorbedi kulturis xarisxis gaumjobesebas (fitosanitaruli efeqti); · sakvebad gamoyeneba (saWiroebis SemTxvevaSi).   mwvane sasuqebis gamoyenebis meTodebi mwvane sasuqebi rogorc ZiriTadi kultura Sualeduri kulturebi miTesva mwvane sasuqisaTvis gankuTvnili kulturis Tesva ZiriTadTan erTad. xelsayrelia Tavisi dabali xarjebis gamo. samkali Sualeduri kulturebi mwvane sasuqisaTvis gankuTvnili kulturis Tesva maSinve ZiriTadi kulturis mosavlis aRebis Semdeg. am dros sakmaod efeqtianad nadgurdeba sarevelebi.   mwvane sasuqebis gamoyenebis pirobebi mwvane sasuqisaTvis gankuTvnili kulturebi warmatebuli moyvanisaTvis saWiroa, rom ZiriTadi kulturebis Tesva xdebodes aranakleb 45-60 dRisa maTi daTesvidan da rom niadagis tenianoba, agreTve naleqebis raodenoba, sakmarisi iyos mcenareTa amosvla-zrdisaTvis. ufro mokle periodisas ZiriTadi kulturebis daTesvamde anda tenis naklebobisas kulturebis moyvana mwvanme sasuqebisaTvis azrs kargavs, vinaidan mosuli biomasa iqneba arasakmarisi da Cndeba sarevelebis modebis saSiSroeba. Tu niadagSi mwvane sasuqis Cafarcxvas mimdinare wels mohyveba Semdgomi kulturis naTesis Cadeba, maSin Casafarcxi biomasis moculoba unda iyos SedarebiT mcire. didi raodenobiT mwvane sasuqma SeiZleba gamoiwvios Semdgomi kulturis uTanabro aRmocena biomasis daSlis Sualeduri produqtebis fitotoqsikurobis, wylisaTvis konkurentuli brZolisa da niadagTan Teslis kontaqtis gauaresebis gamo.   7.6. mineraluri sasuqebis gamoyeneba mcenareTa kveba organuli miwaTmoqmedebis farglebSi emyareba sakveb nivTierebaTa wrebrunvas niadags, edafonsa da mcenareebs Soris. wrebrunvaSi danakargebis gamo saWiroa sakveb nivTierebaTa Sevseba mineraluri sasuqebis saxiT. azoti (N) azotis balansis uzrunvelyofa xdeba haeris molekuluri azotis simbiozuri da arasimbiozuri fiqsaciis gziT. TeslbrunvaSi unda CairTos sakvebi samyura, parkosnebi, SevitanoT sakvebi samyurebi mudmiv balaxis safarSi. fosfori (P) fosforis wyarod gamoiyeneba dafquli fosfatebi (Cveulebriv granulirebuli) da TomasSlaki (fosfatSlaki). fosforovani sasuqebi umjobesia Caifarcxos niadagSi organul sasuqebTan erTad, agreTve Caimatos nakelisa da kompostis CanadebebSi. kaliumi (K) kaliumis wyaros warmoadgens misi bunebrivi marilebi _ qloridebi, sulfatebi da maTi narevebi (silvinitebi, kliniti, karnaliti, polihaliti). kaliumis sasuqebis gamoyenebisas gasaTvaliswinebelia niadagSi kaliumisa da magniumis Semcvelobis Sefardeba, rac did rols TamaSobs cxovelTa kvebaSi. magniumi (Mg) niadagis sasurveli reaqciis misaRebad iyeneben magniums dolomituri kirqvis (dolomitis) saxiT. kalciumi (Ca) da niadagis reaqcia (pH) kalciumi Seitaneba niadagSi xelsayreli niadagis reaqciis misaRebad. am dros gamoiyeneba dafquli kirqvebi an dolomituri kirqvebi (magniumis Setanis aucileblobisas).   7.7. sakveb nivTierebaTa balansi sakveb nivTierebaTa balansi mTlianobaSi SeiZleba ganisazRvros maTi resursebisa da moxmarebis donis SedarebiT. mindorSi sakveb nivTierebaTa balansze miwaTmoqmeds SeuZlia gavlena moaxdinos mosavlis aRebis, sasuqebis Setanisa da niadagis damuSavebis gziT. sasurveli ar aris sakveb nivTierebaTa rogorc xangrZlivi dadebiTi balansi (siWarbe), ise uaryofiTi balansi (nakleboba). ra monacemebi unda CairTos balansSi: · qanebisa da mineralebis gamofitvis Sedegad gamoTavisuflebuli sakvebi nivTierebebi. · atmosferodan miRebuli sakvebi nivTierebebi. · mosavlis aRebis Semdeg darCenili naSTebis daSlisas gamoyofili sakvebi nivTierebebi. · niadagSi organuli sasuqebidan moxvedrili sakvebi nivTierebebi. aseve gasaTvaliswinebelia sakveb nivTierebaTa klebis faqtorebi: · sakveb nivTierebaTa gasvla mosavlis aRebisas. · sakveb nivTierebaTa amorecxva. es masalebi sakmarisad unda CaiTvalos calkeul nakveTebze yovelwliuri balansebis Sesadgenad. grZelvadiani mdgradobis TvalsazrisiT gasaTvaliswinebelia xangrZlivi periodis rigi monacemebi da Sedegebi unda Sejerdes niadagis analizebTan, romlebiTac kontroldeba sakveb da organul nivTierebaTa done. aucilebeli Semadgeneli nawilia am dros humusis xarisxis kontroli.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ორგანული მებაღეობა
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”     organuli mebaReoba   ekologiuri mebaReobis farglebSi arsebobs ori sxvadasxva sistema: gafantuli nargavebi _ maRaltaniani formebis meCxrad ganlagebuli Sereuli nargavebis moyvana, romlebic produqtiul daniSnulebasTan erTad asrulebs aranakleb mniSvnelovan landSaftur funqcias. mZlavri msxlis, vaSlis, blis, kaklis xeebi da sxva xexili mdeloebsa da saZovrebze, mindvrad da bostnebSi, agreTve gzispira xeivnebSi amdidrebs kulturuli landSaftis Taviseburebasa da mimzidvelobas. xexili TavSesafars da sakvebs aZlevs mravali saxeobis gareul da Sinaur cxovelebs. Zveli baRebi xSirad gamoiyeneba saqonlisa da frinvelis Sesanaxad, rac dadebiT gavlenas axdens maT biomravalferovnebaze. gafantuli eqstensiuri nargavebi nakleb momTxovnia intensiuri movlisadmi, vidre intensiuri nargavebi. eqstensiur baRebSi mosuli nayofi xarisxiT SeiZleba ar gamodgebodes pirdapiri realizaciisaTvis. aseve xSirad rTulia misi krefa. amitom xils xSirad bertyaven an aclian Camocvenas da Semdeg krefen miwidan. aseT xils Cveulebriv iyeneben gadamuSavebisaTvis (wvenebi, xilis konservebi, Ciri, peqtinis warmoeba da sxv.). kompaqturi nargavebi _ dabaltaniani formebis moyvana mWidro nargavebSi, romlebic intensivobiT Seedreba Tanamedrove tradiciul nargavebs. es sistema, romelsac SeiZleba ewodos gazrdili intensifikaciis ekologiuri mebaReoba, Seicavs araerT saSiSroebas. meore mxriv, warmatebis SemTxvevaSi mas moaqvs ekonomikuri mogeba. xexilis dabali formebi ufro mosaxerxebelia maTi movlisa da xilis krefisaTvis. intensiur baRebSi mokrefili xexili gankuTvnilia pirvel rigSi pirdapiri moxmarebisaTvis. dabali xarisxis nayofis wili, rogorc wesi, SedarebiT mcirea. ZiriTadi RonisZieba ekologiuri mebaReobis farglebSi aris profilaqtika, risTvisac xdeba biologiuri mravalferovnebis rac SeiZleba meti elementis CarTva baRis nargavebis kompleqsSi. SeirCeva calkeuli saxeobebisa da jiSebis mcire blokebi. xexilis baRi iyofa nakveTebad, romlebic garSemortymulia Tanmdevi xis jiSebiTa da balaxeuliT. sxvadasxva saxis xexilis garda (kurkovani, Teslovani), kompaqtur nargavebSi mohyavT agreTve kenkrovnebi (mocxari, xurtkmeli, Jolo, mayvali, marwyvi, mocvi da sxv.). naWuWiani xili _ kakali, Txili, nuSi, agreTve wabli, TuTa, Sindi, qacvi, anwli da vazic ki SeiZleba CairTos rogorc gafantul nargavebSi, ise damatebiT xexilad kompaqtur nargavebSi meti biologiuri mravalferovnebisaTvis da aseve sasargeblo nayofis gamo.   13.1. xexilis baRebis Cayra principuli mniSvneloba baRis Casayrelad aqvs Cayris adgilis arCevas nargavebis tipis (intensiuri, eqstensiuri), dasargavi xexilis saxeobis, sawarmos sainvesticio da sawarmoo SesaZleblobebis gaTvaliswinebiT. jiSebis SerCevisas unda gamovideT iqidan, rom vaSli da alubali kargad izrdeba klimaturi pirobebis farTo diapazonSi. eqstensiuri moSenebis dros es saxeobebi arcTu urigod viTardebian ufro mwir da qvaRorRian niadagSi. sakmaod amtani da mdgradia agreTve balic. qliavi kargad grZnobs Tavs nayofier da tenian niadagze. RoRnaSo momTxovnia siTbosadmi. atami, gargari da nuSi aseve ganekuTvnebian siTbos moyvarul saxeobebs. atmisa da gargaris intensiuri baRebis Cayra umjobesia regionebSi 9°-ze maRali saSualo-wliuri temperaturiT. atami da gansakuTrebiT gargari, romelic izrdeba ufro civ da notio adgilebSi, avaddeba sokovan daavadebaTa kompleqsiT da droze adre nadgurdeba. gafantuli, eqstensiuri nargavebis Cayra nakleb momTxovnia nakveTis momzadebisadmi da xSirad sruldeba ara rogorc erTjeradi RonisZieba, aramed TandaTanobiT, ramdenime wlis ganmavlobaSi. amitom niadags amzadeben ara dargvis mTel farTobze. sxvadasxva saxeobisa da jiSis xeebis zrdis Zalis gaTvaliswinebiT manZils dargvis adgilebs Soris irCeven garkveuli maragiT. xeebs rgaven ara rigebad, aramed sxvadasxva konfiguraciiT, erTmaneTisagan 10-dan 15-20 metramde manZilze. ufro axlo manZilze SeiZleba davrgoT qliavi, ufro daSorebiT _ vaSli, kidev ufro Sors _ msxali, bali, xolo zrdis maqsimaluri sivrce unda mivceT kakalsa da saTes wabls. xeebis Zliermzardi jiSebisaTvis amoTxrian 40 sm siRrmis ormoebs. nayofier nakveTebze sakmarisia 60 sm siganis ormo, mwir da qvaRorRian niadagze ormos sigane unda aRwevdes 120 sm. amoTxrili miwas aSoreben qvebsa da kords, Slian msxvil beltebs, umateben kargad momwifebul komposts, dafqul fosfats da 6-ze dabali pH-is mqone niadagebisaTvis agreTve umateben dolomitur kirqvas. kompostiani sasuqis normas vsazRvravT sargavi ormoebis zomisa da niadagis nayofierebis mixedviT, erT xeze 20-dan 50 kg-mde gadaangariSebiT. tenis maragis uzrunvelsayofad dargvamde erTi dRiT adre yvela nergs 12 saaTiT CauSveben wyalSi. wylidan amoRebis Semdeg usinjaven fesvebs da moWrian maT jansaR merqnamde (dazianebuli an avadmyofi nawilebis mocileba). Semdeg fesvebs amoavleben Tixnari gruntisa da nakelis Txevad fafisebr nazavSi. nazavis Txeli fena miekroba fesvebs, ris Sedegadac umjobesdeba kontaqti niadagTan da tenis kapilaruli miRweva fesvebTan. nergebis dargvas atarebs ori muSa. erTs uWiravs nergi ormoSi sarTan, Tanabrad asworebs fesvebs ormoSi da Tvals adevnebs, rom isini ar amoikecos zeviTken, meore ki am dros nel-nela ayris miwas da Tvals adevnebs, rom fesvebs Soris ar darCes sicarieleebi. saWiroa drodadro niadagis mitkepna. dargvis dasrulebis Semdeg nergs miabamen sarze ise, rom mas SeeZlos ormoSi Caweva, Semdeg ki saguldagulod rwyaven (miwa unda kargad daitkepnos da Seavsos darCenili sicarieleebi fesvebs Soris). warmoqmnil Rrmulebs or-sam kviraSi vavsebT gadanaxuli niadagiT ormos qveda 10 sm-dan. xis irgvliv ayalibeben aweulkideebian Rrmuls naleqebis Sesagroveblad. dargvisaTvis umjobesia Semodgomis sezoni (gargarisa da atmis garda), Tumca gamodgeba adreuli gazafxulic. imisaTvis, rom xeebma kargad gaixaros, fesvi gaidgas da gamagrdes, gazafxulisa da Semodgomis dargvis Semdeg saWiroa maTi morwyva Tundac pirveli wlis ganmavlobaSi. pirvel ramdenime weliwads miwis miyris gziT niadagis wres xis garSemo vasufTavebT mavne mcenareebisagan. intensiuri baRebis Cayra xdeba nergebis miwodebis uzrunvelyofiTa da nakveTis gulmodgine momzadebiT: midamos mowyobiT, 0-35 sm siRrmidan niadagis sinjebis amoRebiTa da analiziT, niadagSi sakveb nivTierebaTa SetaniT mTel farTobze sakmarisi maragis Sesaqmnelad, niadagis gafxvierebiT 35 sm siRrmeze, moxnuli fenis gamococxlebiT kompostisa da mwvane sasuqebis meSveobiT, nakveTis SemoRobviT. niadagis nayofierebis gasazrdelad 35 sm siRrmeze Seitanen didi raodenobiT komposts (80 t/ha-mde), romelic gamdidrebulia bunebrivi dafquli fosforitiT. forforis normas adgenen Semdeg farglebSi: 300 kg/ha (fosforis pirveladi maragi damakmayofileblidan saSualo donemde) _ 900 kg/ha (fosforis maragi metad dabalia). mSral regionebSi saWiroa sawvimebeli danadgaris mowyoba. mudmivi sawvimebeli danadgaris agebamde nargavebi (dargvidan erTi wlis ganmavlobaSi mainc) ramdenjerme uxvad moirwyos moZravi cisternebis meSveobiT. memindvriebisa da sxva mRrRnelebisagan nergebis dasacavad dargvis momentidan awyoben mavTulis kalaTs, romelsac Casvamen dasargav ormoSi.   13.2. jiSebis SerCeva ekologiuri nargavebis Cayrisas arCeven jiSebs, romlebic gamoirCeva sakmarisi gamZleobiT gavrcelebuli daavadebebis mimarT, agreTve kargi yinvagamZleobiT da sasaqonlo TvisebebiT. momavlisaTvis didi mniSvneloba aqvs agreTve Zveli jiSebis genetikuri mravalferovnebis SenarCunebas. adre eqstensiur baRebSi irgveboda farTo asortimentis jiSebi. amJamad iq drodadro gvxvdeba Zveli aborigenuli jiSebi. amitom unda vizrunoT Rirebul beber xexilze, SeviswavloT, SevafasoT maTi msxmoiarobis done da wesi, nayofis forma da xarisxi, mavneblebis, daavadebebisa da araxelsayreli pirobebis mimarT mdgradobis done.   13.3. niadagis kultivacia da sasuqebis Setana niadagis Setanas eqstensiur baRebSi ar sWirdeba gansakuTrebuli da mudmivi yuradReba. nergebs kvebaven nakelisa da sxva xelmisawvdomi organuli masalis kompostiT. niadagSi fosforis dabali Semcvelobis SemTxvevaSi sakomposte masalas umateben bunebriv dafqul fosfatebs erT Cadebaze 5 kg-mde (anu daaxloebiT 0,6 kg sufTa fosfori 1 m3-ze). komposti mJave niadagebze ganlagebuli nakveTebisaTvis SeiZleba gavaumjobesoT ZiriTadi dafquli agronomiuli madnis damatebiT (bazalti, gabro da a.S.). xis varjis 1 m3-ze SeaqvT weliwadSi saSualod 3 kg komposti. ulufebi SeiZleba SevitanoT yovelwliurad (gansakuTrebiT msubuq niadagebze) anda 2-3-wliani cikliT. zrdasruli xeebi mdeloebsa da saZovrebze ukve aRar saWiroeben sasuqebiT individualur kvebas; TavianTi fesvebiT isini Caizrdebian ramdenime metris siRrmeze da varjis garSemowerilobis met siganeze. mikorizis meSveobiT isini warmatebiT moixmaren sakveb nivTierebebs niadagis sakmaod Znelad misawvdomi maragebidan. Tumca mainc yuradReba unda mivaqcioT niadagis nayofierebas saZovrebsa da mdeloebze, rekomendebulia mTel farTobze SevitanoT komposti, nakelis masa da a.S. intensiur nargavebSi xeebis rigebs Soris safar kulturebs (sideratorebs) inarCuneben samyuras da sxva orlebniani mcenareebis minareviT biologiuri mravalferovnebis gasazrdelad. gazoni unda moiTibos mulCis misaRebad aranakleb oTxjer april-ivnisis periodSi, Semdeg ki erTxel _ Semodgomaze foTolcvenis Semdeg. rigebSi xeebs Soris niadags amuSaveben meqanizebuli kultivaciiT gasaSleli mowyobilobebiT. gazafxulze da zafxulis dasawyisSi kultivacias ramdenjerme imeoreben da bolos atareben Semodgomaze, mosavlis aRebis Semdeg. gazoni uzrunvelyofs niadagis saukeTeso dacvas wylisa da haeris eroziisagan. mSral nakveTebze mainc advili ar aris gazonis xSiri nazardis SenarCuneba. garda amisa, gazoni aris xexilis konkurenti tenis moxmarebaSi. gazonis mulCirebul biomasas samyura-marcvlovanTa SemcvelobiT nawilobrivi aTavseben xeebs Soris rigebSi. kvebis elementebis sakmaod dabali xarjvis miuxedavad, saWiroa xexilis baRSi yovelwliurad kompostis an Txevadi organuli sasuqebis mcire raodenobis Setana. am miznisaTvis organuli sasuqebi SeaaqvT Semodgomaze baRis mTel farTobze (norma _ weliwadSi 60-90 kg N/ha). aseve SeiZleba sasuqis Setanis procesi daiyos or nawilad, anu Semodgomis (60 kg azoti kompostSi mTel farTobze) da gazafxulis (20-30 kg azoti Txevad nakelSi xeebs Soris zolebSi). niadagSi fosforituli sasuqis (sakomposte masalis danamatis saxiT) Setanis normas vadgenT Semdegi SefardebiT: 60 kg-mde fosfori / 500 kg komposti 1 ha-ze. niadagSi damatebiT 300 kg magniumis Setanis aucileblobis SemTxvevaSi mTeli am moculobis Setana SeiZleba erTjeradad dolomitiani kirqvis saxiT (Tu niadagis pH < 7.0) an kizeritis saxiT (Tu niadagis pH > 7.0). Tu aris amdenive moculobiT kaliumis Setanis saWiroeba, rekomendebulia sasuqis Setanis norma daiyos or (saSualo da mZime niadagebi) an sam welze (msubuqi niadagebi). saWiroa Tvalis devneba mcenareTa vizualur cvlilebebze _ namatis sigrZe-sisqeze, foTlebis Seferilobaze da sxva simptomebze, rac saSualebas gvaZlevs, SevafasoT mcenareTa kvebis mdgomareoba da amovicniT garkveuli sakvebi elementebis naklebobisa Tu siWarbis niSnebi. mcenareTa kvebis darRvevebis mizezi SeiZleba iyos Tanmdev mcenareTa (gazonis balaxebis, sarevelebis) konkurencia, niadagSi Jangbadis nakleboba (niadagis cudi struqtura, gamkvriveba, Warbi datenianeba), xeebis warumatebeli gasxvla da a.S. xexilis Warbi (zedmeti) kveba azotiT zrdis maT midrekilebas moyinvisadmi. azotis zedmeti STanTqmisas Cveulebriv izrdeba biomasis warmoebis moculoba, Tumca masSi vlindeba kaliumis, fosforisa da kalciumis deficiti. mebaReobis zogierT regionebSi xexils uvlindeba magniumis naklebobis mravalricxovani niSnebi. foTlebi xdeba qlorozuli, TandaTan uCndeba mura, Savi da sxva feris laqebi mTavar ZarRvebs Soris, dabolos, SeiZleba daewyos qsovilebis kvdoma (nekrotizacia). magniumis mwvave deficits mkurnaloben mware (inglisuri) marilis an kizeritis xsnaris SesxurebiT foTlebze. mJave niadagebSi SeaqvT dolomitiani kirqva, xolo pH > 7.0 mqone niadagebSi _ magniumis sulfati. Tu niadagSi ar aris kaliumis siWarbe, iyeneben sasuqebs, romlebic, magniumis sulfatis garda, agreTve Seicavs kaliums kvebis damatebiTi elementis saxiT. karbonatul niadagebze (pH > 7.5, kalciumisa da magniumis karbonatebis Semcveloba 5%-ze meti) mcenareebisaTvis Znelad misawvdomi xdeba zogierTi mikroelementi. rkinis nakleboba vlindeba foTlebis qloroziT maTi zrdis norC konusebze. foTlebi mTlianad yviTldeba, zogjer mwvaned rCeba mxolod ZarRvebi. am simptomebis mkurnaloba xdeba deficituri mikroelementebis marilebis (Cveulebriv sulfatebis) xsnaris yovelwliuri SesxurebiT xexilis foTlebze. niadagSi Setanili sakvebi nivTierebebis aTvisebis gasaumjobeseblad  sasargebloa davumatoT Txevadi organuli sasuqebi aminomJavebisa da polipeptidebis _ cxoveluri, mcenareuli an baqteriuli warmomavlobis cilebis hidrolizis SemcvelobiT. es nivTierebebi pirvel rigSi xels uwyobs mcenareTa mier azotis STanTqmas sakvebi nivTierebebidan.   13.4. zrdisa da msxmoiarobis regulireba Teslovani da kurkovani kulturebis eqstensiur nargavebSi yvelaze Sesaferis formas warmoadgens kulturuli jiSebis maRaltaniani xeebi (simaRle 180-220 sm), romlebic damynobilia amave an monaTesave saxeobis Zlier gazrdil naTesarze. Txili, qacvi, vardi arian bunebrivi buCqnarebi, vazsa da aqtinidias sWirdeba sayrdeni, romelsac isini Semoexveva. sayrdenebi sWirdeba agreTve mayvlisa da Jolos buCqebisTvis Sesayeneblad. maRaltaniani xis gonivrulad formirebul varjs aqvs haerovani piramiduli arqiteqtura sivrceSi gaiSviaTebulad ganlagebuli da blagvi kuTxeebiT myarad mimagrebuli mTavari skeleturi totebiT, kargad ganviTarebuli tanis gamtariTa da misi dominanti kenweroTi. xeebis jiSis mixedviT varjSi yalibdeba ufro msxvili totebis SesamCnevi iarusebi, romelTa Soris aris Sualedebi, rac iZleva sinaTlis gatarebis saSualebas. zrdis bunebrivi kenweros mokveTa damynobisa da araswori Camomyalibebeli gasxvlis dros arRvevs totebis bunebriv zrdasa da ierarqias varjSi. Sedegad aRiniSneba daxrilobis maxvili kuTxis mqone mTavari totebis Sejgufeba pirvel gaxSirebul iarusSi, tanis gamtaris ganviTarebis daTrgunva, droze adre da arasakmarisi SualediT Camoyalibebuli anda sulac ganusxvavebeli iarusebi. aseTi varjis Sida zona ganicdis ganaTebis ukmarisobas, kargavs msxmoiare gantotianebas, totebis daTrgunuli bazaluri nawilebi gadaxris maxvil kuTxeebSi ar aris mtkiced dafiqsirebuli, xSirad tydeba da warmoqmnili iarebidan xis SigniT advilad aRwevs sokovani infeqciebi. imisaTvis, rom warmovidginoT, Tu rogor unda gamoiyurebodes swori Camomyalibebeli gasxvlis Sedegi, unda SeviswavloT gareuli xexilis an Tundac xis sxva jiSebis garegnuli ieri. Warb msxmoiarobas SeiZleba hqondes usiamovno Sedegebi. magaliTad, xis gamofitva zogjer iwvevs naadrev daberebas, nayofis raodenobisa da xarisxis Semcirebas. ukeTes SemTxvevaSi man SeiZleba gamoiwvios mosavliani da aramosavliani wlebis monawileoba. momatebuli mosavlianobis wlebSi nayofi rCeba wvrilad da xeebze Caisaxeba cota sayvavile kvirti momavali wlisaTvis, ris Sedegadac momaval wels modis mcire raodenobiT nayofi, is didi zomisaa da amitom cudad inaxeba. msxmoiarobis periodulobis Tavidan acileba SeiZleba yvavilebis an nayofis raodenobis regulirebis gziT.   13.5. mcenareTa dacva daavadebebisa da mavneblebisagan mcenareebi karhi niadagis da klimaturi pirobebis mqone nakveTebze Cveulebriv ufro mdgradia daavadebebisa da mavneblebis mimarT, vidre sxvadasxva stresebgadatanili mcenareebi. damtkicda, rom mcenareTa mdgradoba matulobs maRali biologiuri aqtivobis niadagebze. am TvalsazrisiT ekologiurad damuSavebuli xexilis baRebi imyofeba upirates mdgomareobaSi. metad mniSvnelovania agreTve niadagis mier tenisa da haeris gamtarunarianoba. mavneblebs hyavT bevri bunebrivi mteri da paraziti. saWiroa xeli SevuwyoT maT gamravleba-ganviTarebas. unda movuwyoT sabudarebi frinvelebs, romlebic ikvebebian mavne mwerebiT, agreTve spoben mRrRnelebs. SeiZleba qvebisgan TavSesafrebi movuwyoT xvlikebs, zRarbebs, bigebs, sindiofalebs da sxva sasargeblo cxovelebs. zogierTi saxeobis sasargeblo mwerebi TavSesafars an budes iwyoben xeebis RriWoebSi. maT sabinadrod gamoadgebaT Zveli koWebi an morebi, romlebsac gakeTebuli aqvs sxvadasxva zomisa da siRrmis naxvretebi. ekologiuri wonasworobis dacvisas xexilis baRebSi binadroben mtacebeli tkipebi, obobebi, mtacebeli baRlinjoebi, yurbelebi, bzualebi da mwerebze bevri sxva monadire. mxolod profilaqtika Tavidan ver agvacilebs baRSi garkveuli mavneblebis gavrcelebas. mavne mwerebisa da tkipebis gamoCenis dasaregulireblad arsebobs efeqtiani biologiuri preparatebi. peplebis muxluxoebi bunebaSi nadgurdebian TiToeuli saxeobisaTvis specifikuri saxis virusebiT. gamoSvebulia efeqtiani preparatebi granulozis virusiT vaSlis nayofWamias winaaRmdeg. sxva virusuli Stami gamoiyeneba jiqas nayofWamias winaaRmdeg. muxluxoebTan brZolaSi gamoiyeneba preparatebi baqteriis Bacillus thuringiensis var. kurstaki safuZvelze. Stami B. thuringiensis tenebrionis efeqtiania xoWoebisa da maTi matlebis winaaRmdeg (vaSlis cxvirgrZelas winaaRmdeg _ Anthonomus pomorum). isini warmoadgens sakmaod efeqtian da kompleqsur preparatebs. preparatebi, romlebic damzadebulia tropikuli xis Azadirachta indica merqnis eqstraqtisagan, efeqtian zemoqmedebas axdens mraval sxvadasxva mwerTan da tkipasTan brZolaSi. swori gamoyenebisas es preparatebi usafrTxoa adamianisa da Tbilsisxliani cxovelebisaTvis, agreTve SedarebiT usafrTxoa sasargeblo organizmebis saxeobaTa umetesobisaTvis. isini gamoiyeneba rogorc adamianTa samkurnalod, ise veterinarul medicinaSi (rwyilebis, tilebis, tkipebis da sxvaTa mosaspobad). mcenareuli warmoSobis kidev erT efeqtian eqstraqts warmoadgens mcenaris Quassia amara naxarSi da mis safuZvelze damzadebuli preparatebi. maT kargad gamoiCines Tavi mxerxavebTan brZolaSi (vaSlis Hoplocampa testudinea, qliavis H. minuta, yviTeli H. flava). damatebiT zomas mxerxavebTan brZolaSi warmoaadgens zrdasruli mwerebis daWera TeTr webovan firfitebze. alublis buzs izidavs yviTeli feri, amitom misi daWera SeiZleba yviTel webovan firfitebze. mzomelebis muxluxoebs iWeren webovani sartylebiT, romlebic ganTavsebulia xexilze. vaSlis nayofWamias matlebis ganadgureba nawilobriv SeiZleba gofrirebuli muyaos lentebis meSveobiT, romlebis qveSac isini imalebian. rTulyvavilovanTa ojaxis zogierTi balaxisagan mzaddeba sakmaod efeqtiani bunebrivi inseqticidebi rogorc samrewvelo xerxiT (piretrumi), ise calkeul meurneobebSi. miuxedavad imisa, rom laparakia bunebrivi warmoSobis pesticidebze, isini ar unda gamoviyenoT mravaljer da masobrivi wesiT did farTobebze. xexilis jiSebi da vegetatiurad gamravlebuli tipobrivi Tu klonuri saZireebi SeiZleba inficirebuli iyos virusebiTa da fitoplazmebiT, xSirad ki _ am jgufis ramdenime paTogenis komplaqsiT. virusuli daavadebebi da fitoplazmozebi mTlianobaSi asustebs mcenares, aqveiTebs mosavlianobas da gansakuTrebiT nayofis xarisxs. SeuZlebelia dasnebovnebuli mcenareebis mkurnaloba nargavebSi. amitom dargvisas iyeneben mxolod nergebs jansaRi an ukidures SemTxvevaSi Semowmebuli sawyisi gasamravlebeli masalidan. ramdenime aTeuli wlis win CrdiloeT amerikidan evropaSi Semoitanes baqteria Erwinia amylovora _ varyvavilovan mcenareTa baqteriuli damwvrobis gamomwvevi, romelic did zians ayenebs xexils (pirvel rigSi vaSlsa da msxals). is agreTve swrafad vrceldeba da azianebs infeqciisadmi mgrZnobiare mTel rig monaTesave saxeobebs (Sindi, circeli, vardebi da a.S.). daavadebis yvelaze SesamCnevi niSania ylortebisa da foTlebis gaSaveba da kenweros tipiuri kauWisebri moRunva. es niSnebi Cveulebriv vlindeba gvian gazafxulze da zafxulSi. dasnebovneba yvelaze xSirad xdeba yvavilobis periodSi Tbili da notio amindis dros. baqteriul infeqciebs avrceleben futkrebi da sxva mwerebi, romlebic stumroben yvavilebs. mcenaris dasnebovnebuli adgilebidan wveTavs lorwo, romelic Seicavs baqteriebs, romlebic SemdgomSi vrceldebian mezobel mcenareebze qaris, wvimisa da sxvadasxva cxovelebis meSveobiT. mcenareTa dazianebul nawilebSi baqteriebi atareben mTel zamTars Semdeg gazafxulamde, rodesac iwyeba axali infeqciebis gadatana. Tu dadasturda mcenareTa dasnebovneba baqteriuli damwvrobiT, saWiroa Sesabamisi sakarantino RonisZiebebis gatareba. daavadebul xeebze dazianebuli totebi unda moiWras vidre saR merqnamde. CamoWrili totebi adgilzeve Tavsdeba polieTilenis parkebSi da miaqvT dasawvavad. nargavi unda damuSavdes spilenZis SenaerTebis preparatiT ramdenjerme vegetaciuri periodis dasasrulamde, mudmivad da gulmodgined Tvali edevnos mis mdgomareobas. sasargebloa spilenZis SenaerTebis preparatis gamoyeneba ganmeordes dasnebovnebul nakveTze xexilis ayvavebis periodamde momaval welsac. aris biologiuri dacvis saSualebis Seqmnis imedi antagonisturi baqteriebis meSveobiT (Erwinia herbicola). vaSlis qecis gamomwvevia soko Venturia inaequalis. masTan sabrZolvelad gamoiyeneba vaSlis paTogengamZle jiSebis gavrceleba. qecisgan kompleqsuri dacva moicavs Semdeg profilaqtikur zomebs: mdgradi jiSebis SerCeva, Sesaferisi klimaturi da mikroklimaturi pirobebis mqone garemos SerCeva (ara notio adgilebi umoZrao haeriT), infeqciis wyaroebis _ dasnebovnebuli Camoyrili foTlebisa da nayofis biologiuri likvidacia, xeebis dabalansebuli kveba (ar mivceT Warbi azoti), xeebis zrdis regulireba. dasnebovneba iwyeba gazafxulze, dacvenil foTlebze sokos sanayofe sxeulebis momwifebis Semdeg, rodesac sakmao temperaturisa da tenianobis pirobebSi fsevdoperiteciumis CanTebidan cviva zamTris sporebi (askosporebi), romlebic Rvivdeba gaSlili kvirtebis naxevrad gaxsnil foTlebze. spora izrdeba, ikeTebs misawovars da aRwevis foTlis kutikulisa da epidermis qveS. pirveladi infeqciis wyaroebis biologiur likvidaciaze zrunaven niadagis sokoebi da baqteriebi fexsaxsrianTa da Wiayelebis efeqtiani daxmarebiT. es garemoeba aris niadagis biologiur aqtivobaze zrunvis aucileblobis erT-erTi mizezi. es procesi SeiZleba daCqardes Camocvenili foTlebis wvrilad daqucmacebiT niadagis dafarvisaTvis (mulCirebisaTvis) da niadagSi kompostis, nakelis an nakelis masis Sesatanad. amgvarad mulCirebul biomasas emateba mikroorganizmebis kvebisaTvis aucilebeli azoti: Camocvenili foTlebi Seicavs cota azots. askosporebiT dasnebovnebul foTlebSi sokos hifebi sxoviseburad izrdeba. sawyis stadiaSi foTolze Cndeba zeTisebri laqebi. garkveuli drois Semdeg (1-dan 3 kviramde temperaturis mixedviT) foTlis zedapirze soko warmoqmnis konidioforebs, romlebidanac gamoiyofa konidiebi. es ukanasknelni meoradad asnebovnebs sxva foTlebsa da nayofs. dacva pirveladi infeqciisagan tardeba preparatebiT spilenZis oqsiqloridis, spilenZis hidroqsidis da a.S. safuZvelze. preparatebi spilenZis naerTebis safuZvelze swori gamoyenebisas uzrunvelyofs efeqtian da grZelvadian dacvas vaSlis qecisa da bevri sxva sokovani daavadebisagan. nakls warmoadgens am preparatebis garkveuli fitotoqsikuroba, romelmac yvavilebze da qorfa nayofze maTi gamoyenebis Semdeg SeiZleba gamoiwvios nayofis kanis Janga. amitom es preparatebi gamoiyeneba umetesad gaSlidan vardis kokramde periodSi. fungicidebis gamoyeneba maRalmdgradi jiSebis baRebSi profilaqtikuri zomis saxiT sokos Venturua unaequalis axali Stamebis gamoCenis winaaRmdeg da imavdroulad vaSlis Wraqis, agreTve rigi sxva sokovani daavadebebis winaaRmdeg (Nectria galigena da merqnis sxva daavadebebi, nayofis mura laqianoba, moniliozi da a.S.) unda Semcirdes (4-5-mde). principSi dacvis aseTi Semcirebuli programis gamoyeneba SeiZleba msxlis qecis winaaRmdegac da xexilis sxva saxeobebis rigi sokovani daavadebebis winaaRmdegac. zogierT SemTxvevaSi fungicidebi spilenZisa da gogirdis SemTxvevaSi SeiZleba nawilobriv an mTlianad Seicvalos Tixnari mineralebisa da sxva bunebrivi silikatebis produqtebiT (bentoniti), mineraluri warmomavlobis siliciummJaviT anda mcenareuli eqstraqtebiT (mindvris Svita, WinWari). atmis sixuWuWesTan brZolaSi aseve efeqtianad iyeneben fungicidebs rogorc spilenZis bazaze, ise kalciumis polisulfidebis bazaze. Cveulebriv sakmarisia ori, maqsimum sami Sesxureba, amasTan pirveli unda Catardes rac SeiZleba adre (kvirtebis gaSlis dawyebisas). ganmeorebiTi Sesxureba unda Catardes daaxloebiT 10-14 dReSi. sokovan daavadebebTan brZolaSi agreTve gamoiyeneba preparatebi, romelTa aqtiur sawyiss warmoadgens sxvadasxva mikroorganizmebi, kerZod sokoebi Pythium oligandrum, Trichoderma hartzianum da T. viridis).   13.6. mosavlis aReba, Senaxva, sasaqonlo gaformeba, damuSaveba da bioxilis gasaReba xilis ekologiuri moyvanis eqstensiuri formis dros nayofis sakmao nawili xarisxiT ver gamodgeba sufraze misatanad. es xili midis sxvadasxvagvar gadamuSavebaze da misgan mzaddeba srulfasovani bioproduqtebi, romlebic momxmareblebSi sargeblobs didi mowonebiT: Ciri, wvenebi, koncentratebi, naxevarfabrikatebi, saweblebi, sakonditro nawarmi da a.S.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ბოსტნეულის მოყვანა
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”     bostneulis moyvana   12.6.1. saTesi masala da CiTilebi ekologiuri soflis meurneobis farglebSi dasaSvebia mxolod ekologiuri wesebis dacviT moyvanili mcenareebisagan miRebuli seleqciuri masalis gamoyeneba. araekologiuri saTesi masalis gamoyeneba SeiZleba mxolod ekologiuri saTesi masalis ararsebobis SemTxvevaSi, anu Tu biologiuri masalis mocemuli saxeoba ar arsebobs ekologiuri saTesi masalis centralur reestrSi misi SeZenis dros. Tumca tradiciuli saTesi masalac ki unda darCes Seuwamlavi.   12.6.2. CiTilebis winaswari gamozrda winaswari gamozrdis meTodi: gamozrdas atareben saTburSi anda Tbil saTavsSi, CaTesa xdeba yuTebSi. gamosul ylortebs gadaitanen saCiTile yuTebSi an qoTnebSi (WiqebSi). substratebi: substratebi mzaddeba kompostiT (an kompostirebuli nakeliT), torfiTa da gruntiT. Tu moyvana xdeba msubuq niadagebze, maSin fesvTana goroxis kompaqturobis miRwevis mizniT unda SeviZinoT ufro mZime, Tixnari niadagis minarevi.   12.6.3. Tesva da dargva Tesvisa da dargvis pirobebi damokidebulia mraval pirobaze. nebismier SemTxvevaSi niadagis zedapiri Tesvisas unda iyos sakmaod wmindad damuSavebuli, Tumca saTesi sawoli ar unda iyos fxvieri, amitom ar unda xdebodes Tesva axlad damuSavebul niadagSi. dargva mindorze dargvis win CiTilebi ramdenime dRis ganmavlobaSi gaivlis gakaJebas, kerZod, misi gamotaniT polieTilenis afskis qvemodan an saTburis gaRebiT. dargvis win CiTilebian yuTebs, SefuTul CiTilebs, qoTnebs, Wiqebs da a.S. uxvad rwyaven. aseTi morwyva Cveulebriv aucilebelia CiTilebis miwaSi Cargvis Semdegac. imisaTvis, rom CiTilebma kargad gaidgas fesvi (pirvel rigSi Tu morwyva SeuZlebelia), Cargva sasurvelia Catardes Rrublian, gril amindSi.   12.6.4. morwyva morwyvis principebi: · morwyvis aucilebloba ganisazRvreba haviTY(naleqebis saSualo-wliuri moculobiT da a.S.), amindis pirobebiT mocemul wels, niadagis saxiTa da tipiT, mosayvan kulturaTa saxeobiT, zogjer ki gasaRebis wesiTa da damkveTTa moTxovniT sarealizacio produqciis garegnuli ierisadmi; · wylis deficitisas mcenareebi metad ziandebian mavneblebis (bugrebis, rwyilebis) mier, wylis siWarbisas _ sokovani daavadebebiT; · mcenareTa dabalansebul ganviTarebasa da maTi janmrTelobis karg mdgomareobas sWirdeba niadagis gawonasworebuli wylis reJimi; · mcenareTa kargi zrda-dafesvianebisaTvis dargvis Semdeg Cveulebriv saWiroa uxvi morwyva. Tumca fesvebis Rrma zrdisaTvis Semdgomi rwyva SeiZleba SeizRudos; · yvelaze efeqtiania morwyva adre diliT; naSuadRevs an saRamos morwyvisas aris imis saSiSroeba, rom mcenareTa zedapiri RamiT darCeba sveli, ris Sedegadac SeiZleba warmoiqmnas sokovani daavadebebi; · uSualod niadagis gaSrobis Semdeg atareben miwis moyras an gamargvlas, romlebic ara marto anadgurebs sarevelebs, aramed agreTve xels uSlis niadagidan wylis aorTqlebas; garda amisa, miwis moyra zrdis sasuqiT kvebis efeqtianobas; · gruntis wylebTan SedarebiT zedapiruli wylebi axdens ufro dadebiT gavlenas mcenareTa zrdaze, vinaidan is ufro rbili da naklebad civia.   bostneulis calkeul saxeobaTa moTxovnilebebi wylisadmi metad momTxovnia kombosto da sxva kombostosmagvari kulturebi (magaliTad, boloki). mourwyvelad SeuZlebelia maTi moyvana da sasaqonlo saxis micema. nayofiani bostneulis mosayvanad aucilebelia didi raodenobis wyali, amasTan morwyvis Canacvleba SesxurebiT ar ivargebs imis gamo, rom foTlebis dasvelebis Sedegad matulobs sokovani daavadebebis warmoqmnis saSiSroeba (fitoftorozi pomidorze, cru Wraqi kitrze). wylisadmi momTxovnia agreTve prasi, niaxuri da salaTa. stafilo, oxraxuSi da bostneuli, romelic gasayidad gadis konebad, unda moirwyas mTel farTobze; Sesanaxi bostneulis gamZleobis SesanarCuneblad misi nakveTebi aRebisas ar unda dasveldes.   12.7. mosavlis aReba da bostneulis Senaxva bostneulis mosavals iReben maTi gasaRebis wesis mixedviT (regularulad sezonis ganmavlobaSi _ gasayidad anda erTjeradad _ Sesanaxad). mosavlis regularuli aReba Zirxveniani bostneulis mosavlis regularuli aRebisas SeiZleba vixmaroT xelis iaraRebiT (samTiTa-bari, Toxi, niCabi), kartofils iReben Sesabamisi teqnikis meSveobiT. foTlovan bostneuls Cveulebriv Wrian daniT, awyoben yuTebSi da gadaaqvT CrdilSi. nayofian bostneuls krefen xeliT. bostneulis krefa Sesanaxad Sesanaxi bostneulis sakrefad sawarmo unda aRiWurvos Sesabamisi teqnikiT. moyvanis wesis mixedviT Zirxveniani bostneulis asaRebad saWiroa saTxreli iaraRebi kvlis siganeze an erTmwkriva kultivatori (mwkrivebSi moyvanisas). Senaxva mcire moculobis bostneuli SeiZleba SevinaxoT sardafebSi (isini unda iyos sakmarisad grili da nestiani) an sxva Sesaferis saTavsebSi. Zirxvenebs, kombostosa da sxva bostneuls inaxaven nolze cotaTi met temperaturaze (5°C-mde) da haeris 90-95% fardobiT tenianobaze. didi raodenobiT bostneulis moyvanisas Sesanaxad unda gamoiyos gansakuTrebuli, siTbosagan izolirebuli saTavsi da aRvWurvoT is macivar-agregatiT.   12.8. bostneulisaTvis saTanado sasaqonlo saxis micema da gasaReba 12.8.1. saTanado sasaqonlo saxis micema gasaRebis (gayidvis) win rogorc axlad mokrefili bostneuli, ise sawyobSi Senaxuli bostneuli unda saTanadod gaformdes. sabazro pirobebi moiTxovs, rom bostneuls hqondes unaklo garegnuli ieri. sasaqonlo saxis micemis procesi mdgomareobs bostneulis gasufTavebaSi miwis narCenebisagan, WuWyiani, dazianebuli, Seuxedavi nawilebis mocilebaSi, da saWiroebis SemTxvevaSi, naxleCebis moWraSi da garecxvaSi (foTlovani bostneuli da Zirxvenebi).   12.8.1. gasaReba biobostneulis gasaRebis principebi: · bostneulis gasaReba uzrunvelyofili unda iyos jer kidev misi moyvanis dawyebamde; · gasaReba iseTive mniSvnelovania, rogorc produqciis warmoeba, amasTan am dargis muSakTa profesiul dones unda daeTmos iseTive an ufro meti yuradReba, vidre produqtebis moyvanisas; · gasaRebis forma ganmsazRvrelia sawarmos struqturisaTvis; · erToblivi gasaReba xels uwyobs SemoTavazebuli asortimentis gafarTovebas, produqciis moculobis gazrdasa da momsaxurebis xarisxis gaumjobesebas; · bostneulis saukeTeso reklama misi siqorfea, amitom gza mindvridan damkveTamde unda iyos rac SeiZleba mokle.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
სიმინდი
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”       simindi (Zea mays L.)   moTxovnebi garemosadmi simindi siTbos moyvaruli mcenarea. temperaturaTa aucilebeli jami mTel savegetacio periodSi Seadgens 1700-3100°C. amonayaris gamosasvlelad minimaluri temperaturaa 6°C. msubuqi niadagebi simindis mosayvanad ukeTesia, vidre mZime. simindi ar aris momTxovni tenis mimarT. CarTva Teslbrunvis sqemaSi azotisadmi momTxovnelobis gamo simindi unda CairTos TeslbrunvaSi gamaumjobesebeli kulturebis, parkosnebis an Zirxvenebis Semdeg, romlebic nakvebia organuli sasuqebiT. simindis xvedriTi wona TeslbrunvaSi ar unda aRematebodes 10%-s. imis gamo, rom simindis gudafSutas (Ustilago maydis ) qlamidosporebi gaRvivebis unars inarCunebs didi xnia ganmavlobaSi, simindi ar unda moviyvanoT erT adgilas ufro xSirad, vidre 3 weliwadSi erTxel, Zlieri dasnebovnebis SemTxvevaSi – 6-8 weliwadSi erTxel. niadagis momzadeba TesvisaTvis aucileblobis SemTxvevaSi Tesvis win SeiZleba 1-2-jer Catardes gafxviereba, rac amcirebs sarevelebis raodenobas. Tesva Tesvis dro damokidebulia niadagis temperaturaze. rekomendebulia Tesvis Catareba 6-9 sm siRrmeze. mwkrivTaSorisi manZili damokidebulia aRebis teqnologiaze, manqana-aRWurvilobis tipebze (Cveulebriv 0,7 m). mcenareTa ricxvi heqtarze mocemulia saTes erTeulebSi hibridebis mixedviT. kveba da sasuqebi winamorbedi kulturis saxeobis mixedviT Tesvis win SeiZleba gamoviyenoT nakelis masa (30 m3/ha-mde) da axoris nakeli (30 t/ha). kulturis farTomwkrivian naTesebSi sasargebloa gamoviyenoT miTesva. amisaTvis rekomendebulia samyura (mcocavi, vardisferi da a.S.), xolo sakveb nivTierebaTa momatebuli maragis mqone niadagebze _ aseve samyura-marcvleulis narevi. mcenareTa movla vegetaciis periodSi aRmonacenis gamoCenamde simindi unda gaifarcxos brmad. mZime niadagebze, sakmarisad gafesvianebul mcenareebze, dasaSvebia agreTve aRmonacenis gafarcxvac. 10-15 sm-mde simaRlis amonayari kargad itans gafarcxvas, oRond ar unda gamoviyenoT metad wvetiani da intensiurad momuSave safarcxebi. gamargvla SeiZleba mxolod aRmonacenis Sesabamis simaRleze _ aranakleb 10-15 sm. brZola mavneblebTan da daavadebebTan dacva mavneblebisa da daavadebebisagan mdgomareobs Teslbrunvis swori sqemis SedgenaSi da agroteqnikuri praqtikis wesebis SesrulebaSi. mosavlis aReba siminds sasilosed iReben rZian-odoSis stadiaSi (mSrali nivTierebis wili 27%) silosis amRebi kombainiT, Wris sigrZe 20-25 sm. siminds samarcvled iReben sruli simwifis fazaSi kombainebis meSveobiT.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ორგანული მევენახეობა
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan      “organuli soflis meurneoba”       organuli mevenaxeoba   14.1. organuli mevenaxeobisaTvis gamosadegi jiSebi ekologiurad moyvanili yurZnisagan SeiZleba yvela kategoriis Rvinis warmoeba da araviTari gansakuTrebuli SezRudvebi jiSebis mimarT ar arsebobs. Tumca Secdoma iqneboda axali venaxis Cayra ekologiuri moyvanisaTvis da masSi daavadebebisadmi aramdgradi erT-erTi jiSis Cargva. axali ekologiuri venaxebis Casayrelad SeiZleba rekomendebuli iyos pirvel rigSi saxeobaTaSorisi, sokovani daavadebebisadmi ufro gamZle jiSebi. tradiciuli mevenaxeobis gardaqmnisas ekologiurad gasaTvaliswinebelia gansazRvruli, sul mcire samwliani periodi, romlis drosac venaxis produqcia aRiniSneba ara rogorc ekologiuri, aramed gardamavali periodis venaxebis produqcia. 14.2. venaxis Cayra 14.2.1. mosamzadebeli samuSaoebi venaxis Cayramde nakveTi vazi unda Caiyaros mevenaxeobis zonaSi mdebare nakveTebze. amisaTvis idealurad gamodgeba samxreTis mimarTulebis mcire damreci ferdobebi. simaRle zRvis doneze ar unda iyos Zalian didi, im mizezis gamo, rom misi matebiT yovel 100 m-ze temperatura klebulobs daaxloebiT 0,6°C-iT. yvelaze Sesaferisia Tbili RorRiani da qviani niadagebi. dargvis simWidrovisa da axvevis wesis gansazRvra bolo 50 wlis ganmavlobaSi centraluri evropis klimatur pirobebSi yvelgan gaCnda mavTulis badeebi, romlebic sayrdens uqmnis buCqnaris mTlian kedlebs. gamonaklisad rCeba ZiriTadad xeliT damuSavebuli cicabo ferdobebi, romlebzec jer kidev gamoiyeneba axveva sayrdenebiT calkeuli buCqebisaTvis. Spaleruli sistemis farglebSi mwkrivTaSorisebis siganes adgenen damuSavebis gamoyenebuli teqnikuri saSualebebisa da kedlis simaRlis mixedviT. maRali kedlisa da Seviwrovebuli mwkrivTaSorisis dros rigebi dRis met nawils SeiZleba iyos daCrdiluli, rac uaryofiTad aisaxeba vazze. igive kidev ufro exeba rigebis orientacias aRmosavleT-dasavleTis mimarTulebiT, maSin rodesac CrdiloeTi-samxreTis mimarTulebiT daCrdilva mzis yvelaze intensiuri gamosxivebis periodSi (SuadRisaTvis) gacilebiT naklebia. amJamad rekomendebulia vazis saSualo axveva, amasTan manZili mwkrivebs Soris meryeobs 2,2-dan 2,4 m-mde, xolo manZili mwkrivSi rigebs Soris 1,0-dan 1,2 m-mde (heqtarze 3500-dan 4500 mcenaremde). cicabo ferdobebze gamoiyeneba ZiriTadad xeliT Sroma, amitom iq rekomendebulia mWidro dargva calkeuli mcenareebis individualuri akvriT sqemiT 1,4 × 1,4 m (5100 mcenare heqtarze). niadagis momzadeba vazis dargvis win Zveli venaxis amoZirkvis Semdeg axali vazis Cayra Semdeg wels sruliad dauSvebelia. daaxloebiT samwliani Sualedi Zveli vazis amoZirkvasa da axlis Cayras Soris unda gamoviyenoT niadagis gasaumjobeseblad. samuSaoTa dasawyebad Sesaferisis dro aris maisi, Sua ivnisSi ukve unda daiwyos gafxviereba da Tesva. Tu niadagis zeda humusovani fena 15 sm-mde kargad ganviTarebuli fesvTa sistemiT meqanikurad gafxvierebulia 28-30 sm-mde da mis qveS mdebareobs daurRveveli saxnavqveSa fena, saWiro ar aris araviTari gansakuTrebuli damatebiTi operacia. aseT SemTxvevaSi sakmarisia CavfarcxoT nakeli an komposti 13-dan 15 sm-mde siRrmeze da imavdroulad gavafxvieroT niadagi odnav ufro Rrmad, vidre saxnavi fenis siRrmea (30 sm-ze ramdenadme ufro Rrmad). dasaTesi balaxebis narevi unda pasuxobdes Semdeg pirobebs: · fesvebis daCqarebuli ganviTareba; · SeZlebisdagvarad didi raodenobiT grZeli fesvebisa da pirvel rigSi fesvis bususebis ganviTareba; · kargi gazrda saxnavisqveSa fenaSi; · sakmarisi raodenobiT mcenareebi, romlebic niadags amdidreben azotiT; · unda moicavdes mcenareTa didi raodenobis saxeobebs; · unda gadaizamTros pirvel zamTars.   rekomendebulia balaxebis Semdegi narevis gamoyeneba: · samyura inkarnatuli (Trifolium incarnatum)   5 kg/ha; · samyura hibriduli (Trifolium hibridum)   5 kg/ha; · samyura TeTri (Trifolium repens)   4 kg/ha; · ionja saTesi (Medicago sativa)   15 kg/ha; · koindari (Lolium italieum)   6 kg/ha. sakmaod mofxvierebul niadagze me-3 wels aprilis bolodan maisis dasawyisamde SeiZleba daviwyoT venaxis Cayra. manmade balaxis nazards Cafarcxaven niadagSi (10-15 sm) da tardeba gafxviereba 70 sm siRrmemde.   14.2.2. venaxis Cayra venaxis Cayra unda moxdes gazafxulze. Cayras iwyeben maSinve niadagis gaSrobis Semdeg, april-maisSi. vazis aWrian gverdidan amosul fesvebs da umokleben ZirSi amosul ZiriTad fesvebs. uSualod Cargvis win nergebs 24 saaTiT Cadeben wyalSi an Txevad fafaSi _ wylis, niadagisa da nakelis nazavSi. dargvis dros nergebis fesvebi CaSvebuli unda iyos wylian an nazavian WurWlebSi, ukidures SemTxvevaSi, Sexveuli sevl CvrebSi. ar unda davuSvaT, rom nergebis fesvebi did xniT darCes mzis sxivebqveS. vazis Cargvas atareben ZiriTadad xeliT, wylis Wavlis wneviT amoTxril RrmulebSi anda Casargavi meqanizmis meSveobiT. Rrmulebis amoTxra xeliT, baris meSveobiT gvxvdeba mxolod wvril mebaReebSi.   14.2.3. norCi vazis movla pirveli sami wlis ganmavlobaSi vazi saWiroebs metad gulisyurian movlas. 1 weli ylortebis zrdis gasaumjobeseblad Rrmulebi niadagSi unda gafxvierdes yoveli Zlieri wvimis Semdeg. niadagi mwkrivebs Soris SeiZleba daifaros cocxali mcenareebiT dargvidan ukve pirvel weliwads. safari, romelic mdebareobs norCi vazis Zirebidan 30 sm manZilze, xels ar uSlis maT zrda-ganviTarebas. venaxi unda movrwyaT moTxovnilebis mixedviT. Zirebis irgvliv organuli sasuqebis Sesaferisi raodenobis frTxili Setana araviTar SemTxvevaSi ar avnebs momavali mcenareebis cxovelunarianobas. ylortebis gasxvlas vazze akeTeben kvirtebis gaSlis Semdeg, rodesac ylortebis sigrZe miaRwevs daaxloebiT 10 sm. rCeba mxolod erTi, zogker ori yvelaze mtkice ylorti, Tumca meore mokldeba. 20-30 sm sigrZis ylortebs abamen sayrden Wigoze. amisaTvis iyeneben xrals, bambis Toks, Calas an plastmass, romelsac Semdeg moixsneba da midis gadamuSavebaze. danarCeni CamoTvlili masalebi droTa ganmavlobaSi iSleba. ar unda dagvaviwydes agreTve vazis dacva daavadebebisagan. pirvel rigSi yuradReba unda mieqces norCi ylortebis dacvas vazis nacrisgan da vazis Wraqisgan. me-2 da me-3 weli meore wels vazis sazamTro gasxvla tardeba wina wels mcenaris zrda-ganviTarebis mixedviT. Cveulebriv sxlaven or kvirtamde, Tumca sakmaod sqeli merqnisas (saSualod 0,8 sm) SeiZleba davutovoT Stambis ylorti. niadagis gaSrobis Semdeg Semodgomaze moyrili grunti moSordeba mcenareebs. Semdeg gamoswordeba vazis gasxluloba da moeWreba gverdiTi fesvebi. danarCeni samuSaoebi igivea, rac wina wels. mcenareul narCenebSi mwkrivebs Soris sivrceSi unda SevitanoT axoris nakeli an nakelis masa. Semodgomaze vazis Zirebs isev moeyreba miwa. meore wels mTavrdeba sayrdeni konstruqciis ageba. is mzad unda iyos vegetaciis periodis dawyebamde dargvidan mesame wels. sayrdeni konstruqciis mowyoba sayrdeni konstruqciis muSaobis vada unda iyos aranakleb 30 wlisa. boZebi SeiZleba iyos xisa, moTuTiebuli foladisa, betonisa an plastmasisa. ekologiuri venaxisaTvis yvelaze Sesaferisi masala aris xe. boZebs ganalageben erTmaneTisagan 5-7 metris manZilze, amasTan mwkrivSi erTi seqciis sigrZe (gasasvlelidan gasasvlelamde) ar unda aRematebodes 100 m. boZebze gaiWimeba moTuTiebuli an plastmasSemoxveuli foladis mavTuli. mesame wels samuSao meordeba, sayrdeni konstruqcia dayenebulia. xelsayrel pirobebSi SeiZleba aviRoT pirveli, arcTu uxvi mosavali, magram es ar unda iyos agroteqnikur RonisZiebaTa mizani.   14.3. venaxSi ciklurad Casatarebeli RonisZiebebi 14.3.1. vazis gasxvla vazis Ziris ZiriTad zrdis Zalasa da yurZnis momaval mosavals aregulireben gasxvlis gziT, Semdgomi Sesworebebis Catareba SeiZleba vegetaciuri periodis pirvel naxevarSi. idealuri vada gasxvlisaTvis aris Tebervlis bolo _ marti, anu periodi Zlieri yinvebis dasrulebis Semdeg. RonisZieba unda dasruldes vazis “tirilamde”. vazis gasxvlis procesis safuZvlebs ganekuTvneba erTwliani, orwliani da ufro xandazmuli merqnis garCevis unari. am unaris dauflebis gareSe warmatebiT ver Catardeba gasxvla, romelic mimarTulia yurZnis produqciis raodenobis gazrdasa da xarisxis gaumjobesebaze. yvelaze msxmoiare aris is ylortebi, romlebic izrdeba orwlian merqanze ganlagebuli erTwliani merqnidan. msxmoiare mklavebis asarCevad unda vixelmZRvaneloT im wesiT, rom merqani unda iyos saRi, dazianebebis gareSe da kargad momwifebuli, 6-10 mm diametrisa. erTwliani merqani unda izrdebodes orwlianidan da iyos ganlagebuli StambTan rac SeiZleba axlos. 14.3.2. danarCeni samuSaoebi adre gazafxulze adre gazafxulze Cveulebriv atareben moWrili erTwliani merqnis damuSavebas, Spalerebis SekeTebas, Stambebisa da mklavebis axvevas. gazafxulze, vazis gaSlis win, zogjer sasargebloa Catardes saremonto samuSaoebi sayrden konstruqciaze. laparakia umTavresad gruntSi boZebis gamagreba-gasworebaze, gamocvlaze (saWiroebis SemTxvevaSi), mavTulebis gaWimvasa da sayrdeni dgarebis gamagrebaze. sayrden konstruqciaze saremonto samuSaoebis Catarebis Semdeg SeiZleba SevudgeT Stambebisa da mklavebis axvevas. imisaTvis, rom Stambis norCi ylortebi izrdebodes vertikalurad, saWiroa maTi sayrden dgarze mibma ramdenime adgilas. Tumca mcenaris qsovilebis Tavisufali mdgomareobisaTvis vegetaciuri periodis ganmavlobaSi ylortebi ar unda mivabaT Zalian magrad. mklavebi, piriqiT, unda miebas magrad. samagri imuSavebs mxolod erT wels, Semdeg mTeli mklavi iqneba mocilebuli. 14.3.3. mwvane operaciebi am RonisZiebebs ganekuTvneba kvirtebis dafurCqvna, gverdiTi morCebis motexva, SpalerSi erTwliani ylortebis mxardaWera da gasxvla, mtevnebis raodenobis regulireba da nawilobriv mtevnebis zonis defoliacia. kvirtebis dafurCqvna tardeba maisis bolos. Ziris dabuWqvis Tavidan asacileblad moasxlaven zedmet erTwlian ylortebs. moatexen Stambidan gamozrdil ylortebs da ylortebs yvaviledebis Canasaxebis gareSe. Zirebis ganlageba venaxSi unda uzrunvelyofdes traqtorisa da adamianis Tavisufal gavlas. amitom vazi periodulad unda gaisxlas. gasxvlis meTodebi sxvadasxvagvaria (Zviri da iafi). vazis gasxvla qmnis pirobebs mtevnebis raodenobisa da sididis dasaregulireblad. mtevnebis drouli gamoxSirva xels uwyobs yurZnis mosavlis Saqrianobis gazrdas mosavlis moclobis Semcirebis riskis gareSe (darCenili mtevnebis marcvlebi ufro msxvili iqneba). gaamarTla mtevnebis zonis nawilobrivma defoliaciam (foTlebis mocilebam). ekologiuri mevenaxeobisaTvis metad mniSvnelovania am samuSao operaciis Catareba ukve agvistos meore naxevarSi. mis Semdeg vazis Zirebi niavdeba, mtevnebi ganaTdeba mziT da naklebad ziandeba daavadebebisagan. es operacia SeiZleba Catardes xeliT anda specialuri teqnikuri saSualebebis meSveobiT. 14.3.4. dacva mavneblebisa da daavadebebisagan ekologiur mevenaxeobaze vrceldeba Semdegi wesebi: · sokovani daavadebebisadmi mdgradi jiSebis moSeneba; · yovelgvari xelSewyoba vazis mdgradobis zrdisadmi; · foTlebis zeda sibrtyisa da marcvlebis gakaJeba siliciumiT; · xelis SeSla mavnebeli sokoebis, baqteriebisa da mwerebis gamravlebisadmi. vazis calkeuli Zirebis gamZleobis gazrda SeiZleba maTi Semcirebuli datvirTvis, optimaluri sahaero reJimisa da niadagze swori zrunvis gziT. ekologiur mevenaxeobaSi, iseve rogorc mTel organul miwaTmoqmedebaSi, gamoiyeneba sxvadasxva mcenareebi da preparatebi, romlebic ganamtkicebs vazis zogad mdgomareobas. maT ganekuTvneba: mindvris Svita, niori, xaxvi, Txevadi mina (gazafxulze 2%-mde koncentraciiT, foTlis Camoyalibebis momentidan _ 0,5%) da mza preparatebi organuli miwaTmoqmedebisaTvis. vazis nacari (Uncinula necator) nacari (oidiumi) azianebs vazis yvela mwvane nawils. idealur pirobebi am sokos ganviTarebisaTvis aris haeris momatebuli fardobiTi tenianoba da temperatura 25-28°C farglebSi. profilaqtikuri zomebis garda, romlebic mdgomareobs vazis aeraciaSi. rekomendebulia araumetes ori damcavi RonisZiebis Catareba yvavilebis gamoCenamde. RonisZiebaTa konkretuli Sinaarsi ganisazRvreba amindis mixedviT. yvavilebis gamoCenamde sasargebloa gogirdis gamoyeneba 0,6% koncentraciiT (0,2% yvavilobis Semdeg). aseve sasargebloa Sesasxurebeli narevisaTvis Txevadi minis damateba (5 kg/ha yvavilobamde da 0,5%-mde yvavilobis Semdeg). vazis Wraqi (Plasmopara viticola) vazis Wraqi (mildiu) azianebs foTlebs, yvaviledebs, marcvlebsa da ylortebs. daavadebis gaCenas xels uwyobs Tbili da notio amindi. ekologiuri mevenaxeobis farglebSi yvelaze efeqtianad miiCneva preparatebi spilenZis naerTebis bazaze. saWiroa kargad avwon-davwonoT preparatis gamoyenebis vada da koncentracia. normalur saSualo-wliur pirobebSi sbilizebul venaxSi unda SevitanoT 3 kg Cu/ha. Cveulebriv yvavilebis gamoCenamde iyeneben 0,1 Cu/ha, yvavilobis Semdeg _ 0,5 Cu/ha. ruxi sidample (Botrytis cinerea) yvavilebis dazianebis garda, ruxi sidample azianebs ukve ganviTarebul mtevnebsac. idealuri pirobebi daavadebis gasaCenad _ temperatura 20-25°C da haeris maRali tenianoba. profilaqtikas warmoadgens kargi aeracia da vazis normaluri datgvirTva, xolo wvimian amindSi _ spilenZis naerTebis safuZvelze preparatebis gamoyeneba. ruxi sidample azianebs dasamwifebel marcvlebs, romlebic iZens yavisfers; wylis aorTqlebis gamo matSi matulobs Saqris Semcveloba. mavneblebi TiTqmis yvela mgalobeli frinveli bartyebs kvebavs didi raodenobiT foTolxveviebis matlebiT. garda amisa, wiwkana da bolocecxla aregulireben foTolxvevias peplebis ricxovnobasac. amitom aucilebelia, rom venaxTan axlos izrdebodes xeebi da buCqebi frinvelebis TavSesafarad. buebi mniSvnelovnad amcireben saxlis Tagvebisa da memindvriebis populacias, gansakuTrebiT niadagmifarebul venaxebSi. amasve akeTeben mtacebeli frinvelebic, garda amisa, afrTxoben SoSiebis gundebs. Tagvebis ricxovnobis mniSvnelovan regulators warmoadgenen sindiofalebi, romlebic velur bunebaSi (sakarmidamo meurneobebisagan gansxvavebiT) TamaSoben dadebiT rols. garda amisa, mwerebiT ikvebebian zRarbebi. muxluxoebi, xoWoebi da lokokinebi warmoadgenen gombeSoebisa da xvlikebis sakvebs. sayovelTaod cnobilia is sargebloba, rac moaqvT obobebs. xSirad saTanadod ver afaseben oqroTvalebis sargeblobas. maTi mtacebeli matlebi ikvebebian ablabudiani tkipebiTa da maTi matlebiT, foTolxveviebis muxluxoebiTa da kvercxebiT. metad sasargebloa agreTve mtacebeli tkipebi, romelTa bunebrivi populaciac SeiZleba gaizardos xelovnuri gziT. Typhlodromus pyri ikvebeba yurZnis tkipaTi, vazis foTlis tkipaTi, aseve xilis wiTeli tkipaTi. xilis wiTeli tkipa (Panonichus ulmi) vazze Cndeba mxolod gansakuTrebul SemTxvevebSi. wlis ganmavlobaSi iZlevs 3-4 Taobas. misi ricxovnobis dasaregulireblad sakmarisia xeli SevuwyoT mis mtrebs, magaliTad, Typhlodromus pyri. ablabudian tkipas (Tetronichus urticae) zogjer SeuZlia moitanos ziani vazis zrdis Seferxebis saxiT. misi ricxovnobis dasaregulireblad sakmarisia Typhlodromus pyri-s populaciis SenarCuneba. tkipas ganviTarebis adreul stadiaze SeiZleba gamoviyenoT rafsis an mineraluri zeTis 2% xsnari. danarCen stadiebze gamoiyeneba 5 kg gogirdi da 3 kg Txevadi mina heqtarze. vazis foTolxvevia (Eupoelicia ambiguella) da yurZnis Wia (Lobesia botrana) _ ori monaTesave saxeobaa. zians ayeneben muxluxoebi, romlebic izrdebian 10-12 mm zomamde. zrdis procesSi isini gaivlian ganviTarebis 3 fazas, amasTan pirveli maTganis dros ar moaqvT seriozuli ziani. Tu bunebrivi mtrebi ver aferxeben foTolxveviebis gavrcelebas, rekomendebulia gamoviyenoT preparatebi baqteria Bacillus thuringiensis-is safuZvelze. isini unda gamoviyenoT foTolxveviebis ricxovnobis mixedviT, rac kontroldeba venaxSi ganTavsebuli saWerebis meSveobiT. yurZnis tkipa (Colomerus vitis) da vazis foTlis tkipa (Calepitrimerus vitis) zamTris periodis dasrulebis Semdeg iwyeben kvirtebis gamowovas. isini xels uwyoben vazis sixuWuWes, Senelebul zrdas, or-sammagi mokle da gamsxvilebuli ylortebis warmoqmnas. garda amisa, isini aferxeben yvaviledebis ganviTarebas, xolo maTi mravalwliani zemoqmedebisas SeiZleba daiRupos mTeli Zirebi. Tu mtacebeli tkipas Typhlodromus pyri-s raodenoba SedarebiT mcirea, gazafxulze vazis gaSlis win rekomendebulia 2-3% preparatis Sulikol K-s gamoyeneba, ar awyens Txevadi minis 1,5% xsnaris damatebac. vazis bugri (filoqsera) (Daktulosphaira vitifoliae). misma Semosevam gasuli saukunis dasawyisSi gamoiwvia aTaswleulebis manZilze gaSenebuli vazis ganadgurebis seriozuli safrTxe. Tumca evropisaTvis moiZebna kompromisuli gadawyvetileba _ vazis damynoba filoqseragamZle saZireebze. Tumca mavneblis gavrcelebisagan dasacavad da misi ganadgurebisaTvis pirobebis Sesaqmnelad unda moinaxos agreTve filoqseras foTlis formisadmi mdgradi jiSebi.   14.3.5. niadagis movla venaxSi vazi ganekuTvneba mcenareebs, romlebic damokidebulia sakmarisad aerirebul niadagze. mitkepnil niadagze is reagirebs Senelebuli zrdiTa da daavadebebisadmi midrekilebiT. organuli miwaTmoqmedebis ZiriTadi principebi venaxebSi niadagis movlis TvalsazrisiT daculi unda iyos gansakuTrebiT mkacrad. venaxebSi niadagis movla unda moicavdes Semdeg RonisZiebebs: Tesva da im mcenareTa raodenobis regulireba, romlebic moqmedeben rogorc niadagis gamafxviereblebi, im mcenareTa raodenobis regulireba, romlebic niadags awvdian saWiro sakveb novTierebebs da uzrunvelyofen Sesaferis pirobebs mwerebisaTvis, agreTve aucilebel meqanikur operaciebs _ pirvel rigSi niadagis gafxvierebas misi amobrunebis gareSe. aucilebel pirobas warmoadgens rigebs Soris farTobis did nawilze mcenareuli safaris arseboba, romelic garkveulwilad inarCunebs miwisqveSa da miwiszeda cocxal organizmebs. mwvane sasuqebisaTvis SeiZleba gamoviyenoT sxvadasxva balaxTa narevebi, im pirobiT, rom isini Sedgeba sul mcire sami sxvadasxva saxeobis kulturebisagan. aseT narevSi SeiZleba Sediodes wiTeli, TeTri, inkarnatuli samyura (4-7 kg/ha), ionja (7 kg/ha), boloki (2-6 kg/ha), mdogvi (2-4 kg/ha), cercvela (20 kg/ha), lobio (40 kg/ha), wiwibura (10 kg/ha), mzesumziras Tesli (3 kg/ha) da sxvadasxva marcvlovnebi (2-8 kg/ha). niadagis ufro xangrZlivi dafarvisaTvis zafxulis dasawyisSi unda daiTesos narevi, romelic Seicavs cercvelas, muxudos, samyuras, ionjasa da marcvlovnebs. venaxSi sasuqebis gamoyenebis ZiriTad princips warmoadgens vazis arapirdapiri kveba niadagis biologiuri aqtivobis gziT. ekologiur meurneobaze gadasvlis periodSi rekomendebulia organuli sasuqebis (ZiriTadad axoris nakelis, kompostis, agreTve mulCirebisaTvis nakelis masis) Setana. Semdgom periodSi saWiroa sasuqebis Setana adgilobrivi pirobebisa da vazis ganviTarebis mixedviT.   14.3.6. yurZnis mosavlis aReba yurZnis marcvlebi damwifebis periodSi icvleba ara moculobiT, aramed SemadgenlobiT. izrdeba Saqris Semcveloba da mcirdeba mJavebis xvedriTi wona. marclebi iRebs Seferilobas da rbildeba, maTSi Cndeba jiSisaTvis damaxasiaTebeli aromatuli nivTierebebi. yurZnis mosavlis aRebis optimaluri droa sruli simwifis stadia. naturaluri tkbili Rvinoebis misaRebad krefen gadamwifebul yurZens. wylis aorTqlebis Sedegad mcirdeba gadamwifebuli marcvlebis masa, paralelurad izrdeba maTSi arsebuli yvela sxva nivTierebis, maT Soris Saqris koncentracia. marcvlebis momwifebisas yovelkvireulad unda vakontroloT maTi xarisxi da gavzomoT Saqrianoba mosavlis aRebis optimaluri drois gansazRvrisaTvis. uSualod venaxSi Saqrianoba izomeba umartivesi refraqtometris meSveobiT. yurZnis krefis dawyebamde unda gulmodgined momzaddes saTavsebi damuSavebisaTvis da Sesanaxi sardafebi, Semowmdes aRWurviloba. ekologiuri mevenaxeobis farglebSi upiratesoba eTmoba yurZnis xeliT krefas vedroebSi. krefis konkretuli meTodi damokidebulia aRebuli mosavlis gadazidvis wesze: saTavsebSi _ gadasamuSaveblad an sardafebSi _ Sesanaxad. araviTar SemTxvevaSi ar unda gamoviyenoT polieTilenis tomrebi, romelTa SigniTac marcvlebi ganicdis mravalgvar meqanikur dazianebebs. garda amisa, yurZnis mtevnebi maTSi iorTqleba. unda vecadoT, rom dro mtevnebis moWrasa da damuSavebis dawyebas Soris iyos minimaluri.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ნიადაგის დამუშავება ორგანულ მეურნეობაში
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan  “organuli soflis meurneoba”       niadagis damuSaveba organul meurneobaSi   kulturaTa warmatebiT moSenebis mTavar pirobas warmoadgens struqturuli, biologiurad aqtiuri niadagi. mxolod mTlianad ganviTarebul edafons SeuZlia uzrunvelyos sakvebi nivTierebebis sakmarisi wrebrunva niadags, edafons da mcenares Soris da SezRudos avadobaTa da mavnebelTa gavrceleba. niadagis sicocxle damokidebulia mis Tvisebebze, romlebic ganisazRvreba niadagis tipiT da saxiT (klimatologiuri pirobebiT da liTologiuri safuZvliT). garda amisa, es Tvisebebi mniSvnelovnad icvleba niadagprofilis siRrmis mixedviT (moculobiTi masa, forianoba, tenianoba, temperatura, aircvla da sxv.). swored am cvalebad pirobebTan uwevT Segueba niadagorganizmebis saxeobebs da jgufebs (gansakuTrebiT mikro da mezoedafons). yvelaze aqtiuri sicocxle daikvirveba zeda, saxnav horizontebSi simZlavriT 10 sm-mde. edafonis populaciaTa Semadgenloba da ricxovnoba gansxvavebulia niadagprofilis horizontTa mixedviT da xSirad irRveva niadagis damuSavebiT. Tumca praqtikuli TvalsazrisiT niadagi unda damuSavdes garkveul siRrmemde, xolo saxnavi zeda horizonti daifaros Sualeduri kulturebiT. ase rom, konkretuli nakveTis momzadeba kulturis rgva-Tesvis dasawyisSi xdeba aucilebeli kompromisi. organuli miwaTmoqedebis praqtikaSi formulirebulia principi ,,mcired xvna, Rrmad gafxviereba.”   niadagis damuSavebis miznebi: 1. niadagis gafxviereba xels uwyobs mcenareTa fesvebis SeRwevas da zrdas niadagprofilis mTel gayolebaze; 2. aumjobesebs niadagis aeracias-kerZod Jangbadis da azotis SeRwevas haeridan; 3. xels uwyobs edafonis aqtiurobas; 4. aumjobesebs wylis modenas; 5. amcirebs aorTqlebas; 6. anadgurebs an maqsimalurad zRudavs sarevelebs, daavadebebsa da mavneblebs; 7. Rrmad Seaqvs niadagSi sasuqi da mcenareuli narCenebi; 8. ar uSvebs winamorbedi samuSaoebis gatarebis Sedegad niadagis datborvas; 9. hqmnis karg winapirobas saTesle-sanerge-saCiTile masalebis ganviTarebisTvis.   niadags gaaCnia regeneraciis sakmaod didi, magram ara amouwuravi unari. niadagis damuSavebisas mxedvelobaSi aucileblad unda gvqondes ori SezRudva: niadagis tenianoba _ niadagis damuSavebisas arasasurvelia qerqis warmoqmna, anu niadagi ar unda iyos arc Zalian teniani da arc Zalian mSrali (damuSavebisas is unda ifSvnebodes). saWiro niadagtenianoba damokidebulia Tavad niadagis saxeze da misi swori gansazRvrisTvis didi mniSvneloba aqvs miwaTmoqmedis gamocdilebas. damuSavebisTvis saWiro datenianebis pirobebSi niadagi xeliT ifSvneba, anu ar ewebeba xels da ar ikvreba myar qerqad. niadagze zRvruli xvedriTi dawola, rasac gadascems sasoflo-sameurneo meqanizaciis saSualebaTa Tvlebi, muxluxebi da sxv., Seadgens 0.8 kg/sm3-ze 4 toniani datvirTviT erTxidian da 6-toniani datvirTviT orxidian saSualebebze. Tvlebis niadagze dawolis regulireba xdeba sxvadasxva saSualebebiT: 1. mZime misabmeliani saSualebebis gamoyenebis SezRudviT (wevis Zalis moTxovnilebis zrdasTan erTad izrdeba dawola niadagze); 2. Sromatevadi samuSaoebis warmoebis dros yvela amZravTvliani traqtorebis gamoyenebiT; 3. yvela sasoflo-sameurneo manqanis, aRWurviloba-mowyobilobis da traqtorebis erTi da igive TvlebiT aRWurviT; 4. xvnis dros sasoflo-sameurneo saSualebis maqsimalurad momarTviT naxnavis ,,Txemebze” da maqsimaluri daSorebiT kvlebisgan; 5. sakmarisad farTo saburavebis da didi diametris Tvlebis gamoyenebiT; 6. saburavebis regularuli daberviT; 7. Tesvis damTavrebis Semdeg kultivirebis miznebisTvis ufro msubuqi traqtoris gamoyenebiT.   niadagis damuSavebis teqnologiis arCevani organul miwaTmoqmedebaSi moqmedi principis Sesabamisad, niadagi unda gadmobrundes (igulisxmeba beltbrunva niadagis damuSavebisas) rac SeiZleba iSviaTad. niadagbrunvis siRrme ar unda aRematebodes Tesva-rgvis siRrmes. siRrme agreTve ganisazRvreba sasuqebis Setanis da sarevelebis daTrgunvis saWiroebiT. marcvleulisTvis da zogierTi sxva kulturisTvis sakmarisia niadagis ufro zedapiruli damuSaveba. magram niadagis Rrma gafxvierebis mimarT ufro momTxovni kulturebi (ZirnayofaTa umravlesoba da bostneuli) Cveulebriv moiTxovs kultivatorTa gamoyenebas. Aaq ZiriTad moTxovnas warmoadgens niadagis sakmao gafxviereba da paralelurad qveda horizontebis amotana zedapirze. aqedan gamomdinareobs, rom upiratesoba unda mieces niadagis damuSavebis minimalistur anu niadagdamcav teqnologias. am miznebisTvis gamoiyeneba sruliad sxvadasxva konstruqciis kultivatorebi, rotaciuli guTnebi, vibraciuli aRWurviloba da maTi sxvadasxvagvari kombinacia sxva agregatebTan. (maT Soris yamiri miwis dammuSavebel agregatebTan). arCevani niadagis tradiciul da minimalistur-niadagdacviT saxes Soris damokidebulia mocemuli nakveTis konkretul pirobebze.   niadagis dammuSavebel manqana-danadgarTa arCevani niadagis idealurad dammuSavebeli manqana-danadgarebi ar arsebobs. miuxedavad yvela zemoxsenebuli naklovanebisa, saWiro miznis miRwevas yvelaze kargad Seesabameba guTani. mravalwlian sarevelebis mqone nakveTSi mas alternativa ubralod ar gaaCnia. sxva mxriv ki nakveTebze, sadac ar gvxvdeba mravalwliani sarevelebi, SeiZleba warmatebiT gamoviyenoT niadagis damuSavebis minimalisturi da niadagdamcavi teqnologia. gamonakliss warmoadgens yamiri, sadac es saxeebi gamoyenebul unda iqnen mxolod Sualedur kulturaTa Tesvisas sarevelebTan seriozuli problemebis Seqmnamde. sayovelTaod aRiarebulia, rom niadagdacviTi teqnologiebi miRebulia ufro mSral, xolo guTniT xvna ufro tenian pirobebSi. niadagis gafxviereba organul miwaTmoqmedebaSi warmoadgens aucilebel agroteqnikur RonisZiebas.   xSiri Secdomebi niadagis damuSavebisas   saSemodgomo kulturebis TesvisTvis Tesvamdeli momzadeba xdeba gvian yuradReba unda mieqces calkeuli operaciebis Tanmimdevrul Sesrulebas, raTa ar warmoiqmnes da ar gamkvrivdes qerqi. gafxviereba saWiroa Catardes rac SeiZleba male mosavlis aRebis Semdeg, anu niadagis gamoSrobamde da gamkvrivebamde. mSral da myar niadagSi rTuli SesanarCunebelia xvnis saWiro siRrme (agregatebi Rrmavdeba). es iwvevs imas, rom mxvneli “uSvebs” agregats; warmoiqmneba rTulad dasamuSavebeli msxvil fragmentebad daqucmacebuli qerqi, maRali danaxarjebiT, amonayaris aradamakmayofilebeli xarisxiT, araTanabari naTesebiT da mosavlianobis saerTo SemcirebiT.   Zalian adreuli momzadeba sagazafxulo kulturebisTvis sagazafxulo momzadebisas warmoiqmneba problema Tesvis droul dawyebas da niadagis Sesaferis tenianobis arCevas Soris. memcenareobis teqnologiebi cdoloben rac SeiZleba adre daiwyon Tesva. es ubiZgebs miwaTmoqmeds samuSaoebis dawyebisken jer kidev maSin, rodesac niadagi mzad ar aris. niadagis sagazafxulo gamkvriveba daiZleva Zalze rTulad. gazafxulobiT, SesaZleblobisdamixedviT, maqsimalurad unda moveridoT tradiciuli guTnebis gamoyenebas. ZiriTadi niadagdammuSavebeli samuSaoebi  (aucileblobisas) unda Catardes ukve Semodgomaze. iq, sadac ver moxerxdeba guTnis gverdis avla, saWiroa gamoviyenoT Sleifebi, romlebic Tavis win ar agrovebs niadags da ar iwvevs mis gaTiTxnas. niadagdammuSavebeli teqnologiebis da saTanado aRWurvilobis arCevisas saWiroa gaviTvaliswinoT rigi faqtorebi. niadagis damuSavebis arCeuli meTodi Cveulebriv kompromisis Sedegia.  ase rom, niadagis damuSaveba warmoadgens ufro xelovnebas, vidre mecnierebas.   6. niadagi Oorganuli miwaTmoqmedeba warmoadgens stabilur, gawonasworebul agroekosistemas, romlis erT-erTi mTavari amocana niadagis nayofierebis SenarCuneba da biologiuri mravalferovnebis, maT Soris edafonis ganviTarebaa.Oorganuli miwaTmoqmedebaSi ZiriTad rols TamaSobs niadagi rogorc cocxali sistema _ damakavSirebeli elementi memcenareobis srulfasovan produqtebis warmoebas, janmrTel cxovelebs da janmrTel adamians Soris. ukanaskneli aTwleulebis manZilze sxvadasxva kulturebis mosavlianobis mniSvnelovanma zrdam, ra Tqma unda, gamoiwvia gansazRvruli negatiuri movlenebi ekologiuri kuTxiT. aRsaniSnavia, rom bevr intensiurad damuSavebul niadagebSi organuli masis Semcvelobasa da xarisxSi cvlilebebi uaryofiTad aisaxeba niadagis struqturaze, mis fizikur Tvisebebze, eroziiT gamowveul danakargebze da a.S.   6.1 biologiurad aqtiuri niadagi-organuli miwaTmoqmedebis safuZveli niadagi warmoadgens erT-erT ZiriTad bunebriv resurss, kontinenturi ekosistemebis da agroekosistemebis guls. niadagis warmoSoba Cveulebriv friad xangrZlivi procesia, romelic damokidebulia garemo pirobebze da dedaqanis Tvisebebze. qanTa gardaqmna niadagad warmoadgens uwyvet process, romelSic erTdroulad mimdinareobs ganviTarebis sami stadia. pirvel etapze qani icvleba fizikuri gamofitviT (daSla).Mmeore etapze gamofitvis produqti gardaiqmneba qimiurad da iwyeba sakvebi elementebis mzardi gamoTavisufleba. am stadias ganekuTvneba procesebic, romlebsac ewodeba biologiur gamofitva da romlis mizezsac warmoadgens organizmTa cxovelqmedeba. Mesame etapze niadagwarmomqmneli procesebis Sedegad warmoiqmneba niadagi, ufro swored niadaguri tipi.Ees bunebrivi warmonaqmni Sedgeba fenebisgan, romelTac niadaghorizontebi ewodeba. niadagis warmoSobaze, ganviTarebasa da Tvisebebze moqmedebs Semdegi pirobebi da niadagwarmomqmneli faqtorebi: dedaqani mniSvnelovnad gansazRvravs masze formirebuli niadagis rig Tvisebebs da nayofirebas. kerZod, granulaciuri Semadgenloba gansazRvravs niadagi qviSovania, Tixovania, lamisebria, qviania Tu a.S. nebismieri qani xasiaTdeba misTvis damaxasiaTebeli mineraluri SedgenilobiT, anu mineralTa raodenobiT, romlebic qanis gamofitvis procesSi gardaiqmneba niadagur-mSTanTqmel kompleqsad da gamoiyeneba mcenareTa sakvebad. mniSvnelovan niadagwarmomqmnel faqtors warmoadgens klimati. meteorologiur faqtorebs Soris niadagis ganviTarebaze yvelaze Zlier zemoqmedebas axdens atmosferuli naleqebis raodenoba da aorTqleba. maTi urTierTSefardeba gansazRvravs niadagSi arsebul tens, fizikuri, qimiuri da biologiuri procesebis siCqares,  niadagis Sewovis unaris Taviseburebebs da niadagprofilis qveda horizontebSi elementebis da wvrili niadaguri nawilakebis migracias. biologiuri niadagwarmomqneli faqtori moicavs niadagze da niadagSi macxovrebel mcenareul da cxovelur organizmebs. mcenare arsebiTad zemoqmedebs sakvebi nivTierebebis wrebrunvaze (iRebs maT niadagidan sakuTar sxeulSi, xolo kvdomis Semdeg ki abrunebs maT niadagSi) da warmoadgens wyaros organuli masisa, romelsac qvemoT humuss vuwodebT. biologiuri faqtori umWidroesad ukavSirdeba  niadagis nayofierebas da amitom samarTlianad iTvleba niadagwarmomneli procesebis  ZiriTad faqtorad. igi ufro detalurad ganxilulia Semdgom teqstSi. friad mniSvnelovan zegavlenas niadagwarmomqmnel procesebze axdens gruntis wylebi, gansakuTrebiT Tu isini uSualod mdebareobs niadagprofilSi. gruntis wylebis mcire siRrme (niadagis zedapiris qvemoT) xels uSlis mcenareTa fesvebis zrdas da amcirebs niadagis fenis simZlavres. garda amisa, aman SeiZleba amoitanos marilebi niadagis zeda fenebSi da amrigad, xeli Seuwyos niadagis damlaSebas.Dda piriqiT, gruntis wylebis didi siRrme iwvevs imas, rom mcenare wyals mxolod atmosferuli naleqebidan iRebs. anTropogenuri zegavlena, anu adamianis zemoqmedeba gaxda iseTive mniSvnelovani niadagwarmoqmnisas, rogorc bunebrivi faqtorebi. adamianis saqmianobis Sedegad (niadagis damuSaveba, sasuqTa Setana, melioracia da a.S.), xdeba niadagis fizikuri, qimiuri da gansakuTrebiT biologiuri Tvisebebis fundamenturi cvalebadoba. garemos reliefi agreTve miekuTvneba niadagwarmomqnel faqtorebs. is moicavs simaRles zRvis donidan, ferdobTa daxrilobas da maT ganlagebas qveynis mxareebTan mimarTebaSi. rac ufro danawevrebulia garemo, miT ufro mravalferovani niadagsafariT xarisxdeba mocemuli regioni. niadagTvisebebis sxvaoba mkafiod warmoCindeba borcvis ferdobebze, romlebic orientirebulni arian CrdiloeTiT an samxreTiT. pirvel SemTxvevaSi aRiniSneba temperaturis daweva, ufro xanmokle savegetacio periodi da gazrdili tenianoba, sapirispiro mxares ki qanTa ufro intensiuri gamofitva, biologiuri aqtiurobis zrda da sxv. niadagis asaki kidev erTi faqtoria niadagwarmoqmnis procesSi. igi mowmobs niadagwarmomqmneli procesebis (uwinares yovlisa, biologiuri) xangrZlivobas romelime garegnuli zemoqmedebis gareSe. Mmisi zrdis paralelurad cxadia Rrmavdeba daixveweba mocemuli niadagis fundamenturi ganviTareba. advili amosacnobia, rom niadagebi mdinareTa axlos, aluviur, deluviul da fluvialur nafenebze evoluciurad ufro axalgazrdaa, vidre niadagebi, romlebic mdebareobs hidroobieqtebisagan moSorebiT.   1.1.1 niadagis cocxali komponentebi niadagformirebisas Ziritad niadagwarmomqmnel faqtors miekuTvneba biologiuri faqtori.  mcenare da niadagSi arsebuli organizmebi arsebiTi saxiT monawileoben niadagwarmoqmnis da ganviTarebis procesebSi. organizmebi monawileobas iReben organuli niadaguri masis cvalebadobaSi, ganapirobeben humusis Camoyalibebas da organuli masalebis mineralizacias, Sesabamisad, sakvebi nivTierebebis wrebrunvas.  isini TamaSoben mniSvnelovan rols niadaguri struqturis formirebaSi. niadagSi arsebobs sxvadasxva organizmebis didi raodenoba. erT-erTi monacemis Tanaxmad, erT Cais kovz (1.5 grami) niadagSi cxovrobs imdeni mikroorganizmi, ramdeni adamianicaa dedamiwaze. niadagis mikroorganizmebi mTel TavianT arsebobas, an mis udides nawils atareben niadagSi. naxSirbadiT kvebis mixedviT SeiZleba maTi gayofa avtotrofebad da heterotrofebad. niadagSi heterotrofebSi raodenoba gacilebiT sWarbobs avtotrofebisas. maT miekuTvneba niadagfauna, sokoebi, aqtinomicetebi da baqteriaTa umravlesoba. isini naxSirbads iyeneben organuli masalebis daSla-gaxrwnis Semdeg. zomebis mixedviT niadagfauna iyofa makrofaunad (2 mm-ze meti), mezofaunad (0.1-2 mm) da mikrofaunad (araumetes 0.1 mm). klasifikaciis sxva sistema organizmebs hyofs mikroedafonad (<0.2 mm), romlis SemadgenlobaSi Sedian baqteriebi, aqtionomicetebi, lurj-mwvane baqteriebi, wyalmcenarebi, sokoebi da umartivesni; mezoedafonad (0.2-2 mm) _ nematodebi, fexkudianebi, tkipebi; makroedafonad (2-20 mm) _ helminTebi, obobasnairni, izopodebi, orwyvilfexianebi, tuCfexianebi, mwerebi, moluskebi; da megaedafonad (20 mm-ze meti) _ Wiayelebi, xerxemlianebi. niadagis organizmebi klasificirdeba maTi ekologiuri funqciebis mixedviTac. zogierTi organizmi moipovebs sakvebs uSualod umaRles mcenareTa fesvebidan da maTi narCenebisgan. Tavis mxriv es organizmebi sxva organizmTa sakvebs warmoadgenen. laparakia sxvadasxva troful doneebze. Ppirvel doneze imyofeba pirveladi mwarmoeblebi (avtotrofi organizmebi), romliTac ikvebebian pirveladi momxmareblebi. Semdeg doneebze imyofebian mtaceblebi.Ppirveladi mwarmoeblebi fotosinTeziT uzrunvelhyofen organuli masis Seqmnas, romelic xvdeba ra niadaggaremoSi, emsaxureba pirvelad momxmareblebs sakveb wyarod. agreTve TamaSobs mniSvnelovan rols niadagorganuli masalis gamdidrebaSi. mikroorganizmebi da cxovelebi, romlebic iyeneben mcenareuli narCenebis energias, warmoadgenen pirvelad momxmareblebs. niadagorganizmebi, romlebic ikvebebian cocxali mcenareebiT, iwodebian fitofagebad (magaliTad nematodebi). niadagis organizmTa umravlesobisTvis sakveb wyaros warmoadgens mcenareTa mkvdari biomasa (detriti), xolo organizmebi, romlebic misiT ikvebebian, iwodebian detritofagebad. gaxrwnil mcenareTa da cxovelTa didi nawili aris sakvebi, erTi mxriv, nekrofagebisa (Wiayelebi, orwyvilfexianebi, fexkudianebi, mesaflave xoWoebis matlebi da a.S.), da meore mxriv, saprofiti mikroorganizmebisa (umartivesebi, sokoebi, baqteriebi). es pirveladi momxmareblebi warmoadgens sakvebis wyaros meoradi momxmareblebisaTvis _ mravali mtacebeli uxerxemlosaTvis. mesameuli momxmareblebisaTvis _ mtaceblebisa da parazitebisaTvis _ kvebis wyaros warmoadgens mikro, mezo da makrofauna. noadagis organizmebis dadebiTi mniSvneloba mdgomareobs umTavresad SemdegSi: · organuli masis dekompozicia (maT Soris pirveladi daqucmaceba) da araorganul nivTierebaTa transformacia, ris Sedegadac sakvebi nivTierebebi xdeba mcenareebisaTvis xelmisawvdomi da, garda amisa, warmoiqmneba rTuli organuli naerTebi, rac amdidrebs niadagSi humusis maragebs; · azotis fiqsacia, sadac sasoflo-sameurneo niadagebSi did rols TamaSobs simbiozuri fiqsacia sakveb parkosan mcenareTa mier, agreTve arasimbiozuri fiqsacia Tavisuflad mobinadre heterotrof aerobul baqteriaTa mier; · mcenareTa fesvTana zonaSi mobinadre rizobaqteriebis zemoqmedeba, romlebic ganapirobeben fesvebsa da niadags Soris urTierTqmedebis did nawils. esaa intensiuri cxovelqmedebis zona, aq gadis sakveb nivTierebaTa wrebrunvis ZiriTadi nawili; · mcenareTa fesvebis dacva parazitebisa da paTogenebisagan; · toqsikuri nivTierebebis daSla, romlebic niadagSi xvdeba mcenareTa qimiuri dacvis Sedegad, garemos samrewvelo dabinZurebisas, agreTve niadagis mikroorganizmTa metabolizmis produqtebis saxiT. niadagis organizmebis TiToeuli kategoria asrulebs Tavis funqcias. fexsaxsrianebi gavlenas axdenen niadagis mineralizaciis procesebze. maTi cxovelqmedebis Sedegad matulobs mineralizaciis done da wonasworoba mineralizaciasa da imobilizacias Soris damokidebuli xdeba am detritofagebis gavlenaze da maT urTierTqmedebaze niadagis mikroorganizmebTan. Wiayelebi aZliereben niadagis aeraciis procesebs, zrdian misi forovanebis xarisxs da struqturis goroxianobas, xels uwyoben fesvTa sistemis zrda-ganviTarebas. raime agroteqnikuri RonisZiebebis Catarebisas gasaTvaliswinebelia, rom yovelgvar rTul kavSirebsa da niadagur procesebze agroekosistemebSi didi gavlena SeiZleba moaxdinos adamianis saqmianobam. miwaTmoqmedebis intensifikaciis erT-erT faqtors warmoadgens sasuqebis gamoyeneba. organul miwaTmoqmedebaSi sasuqebis gamoyenebis sistema agebulia sakveb nivTierebaTa bunebrivi wrebrunvis dacvaze da im rTul biologiur procesebze negatiuri zemoqmedebis aRmofxvrasa Tu maqsimalurad SezRudvaze, romlebzec damokidebulia es wrebrunva. tradiciul miwaTmoqmedebaSi sasuqebis gamoyenebis sistema arsebiTad damokidebulia sakveb nivTierebaTa maqsimalur Semosvlaze garedan misaRebi formiT. sakveb nivTierebaTa nawili sistemidan gadis danakargebis saxiT, amitom miiReba sxvadasxva zomebi, raTa sakveb nivTierebaTa rac SeiZleba didi nawili moxmardes mcenareebs. organul da tradiciul miwaTmoqmedebaSi sasuqebis gamoyenebis sistema axdens rogorc uSualo, ise arapirdapir gavlenas niadagis organizmebze. uSualo zemoqmedeba dakavSirebulia Setanili sasuqis SemadgenlobasTan da raodenobasTan, arapirdapiri efeqti _ niadagis fizikuri da qimiuri Tvisebebis cvlilebasTan.   6.1.2. organuli masis aracocxali nawili niadagSi niadagSi yovelwliurad xvdeba uamravi mcenareuli narCeni. es SeiZleba iyos Camocvenili foTlebi, namkali narCenebi, mwvane sasuqebi, komposti, nakeli da a.S. aracocxali organuli masa niadagSi iSleba da gardaiqmneba _ kargavs Tavis struqturas, xolo misi zogierTi nawili saerTod qreba. organuli masis srul daSlas ewodeba mineralizacia. daSlis Sualeduri produqtebisagan SeiZleba warmoiqmnas axali nivTierebebi. am process ewodeba sinTezi. organul nivTierebaTa daSlis siCqare damokidebulia maT Semadgenlobasa da im pirobebze, romlebSic xdeba daSla.   humusis klasifikacia xsnadi humusi Sedgeba ZiriTadad humifikaciis gverdiTi produqtebis, agreTve axlad warmoqmnili nivTierebebisagan. es masalebi advilad iJangeba da iSleba niadagis mikroorganizmebis mier. swored amitom mas ewoda xsnadi humusi. stabiluri humusi (neSompala) ewodeba nivTierebebs, romlebic warmoiqmna daSlis gverdiTi produqtebisagan kondensaciis (SeerTebis) procesSi. es aris sakmaod stabiluri muqyavisferi nivTierebebi. klasifikacia xdeba agreTve humusis xarisxis mixedviT. laboratoriebSi dgindeba humusSi huminmJavebisa da fulvomJavebis Sefardeba (hm : fm). fulvomJavebi yviTeli feris, wyalSi xsnadi naerTebia. isini warmoiqmneba humifikaciis procesis pirvel stadiaze da Tavisi xsnadobis wyalobiT advilad gadaadgildeba niadagSi. fulvomJavebma SeiZleba SenoWos didi raodenobiT elementebi, romlebsac mcenareebi iyeneben sakvebad. wylis Sewovisas mTeli kompleqsi SeiZleba gadaadgildes fesvebis zonis miRma, da amiT sakvebi nivTierebebi xelmiuwvdomeli xdeba mcenareebisaTvis. huminmJavebi, piriqiT, wyalSi uxsnadia, aqvs maRali molekuluri masa da muqi feri. esaa stabiluri naerTebi, Seicavs 58%-mde naxSirbads, aqvs uzarmazari aqtiuri zedapiri _ daaxloebiT 10-jer meti, vidre mcenareul koloidebSi. huminmJavebis mTavari “amocanaa” niadagis wyalgamZle struqturis Camoyalibeba. humatebi aris huminmJavebis marilebi _ kalciumis humati, natriumis humati da a.S. organuli nivTierebebis gavlena niadagis nayofierebaze SeiZleba ganvazogadoT Semdeg punqtebSi: 1. organuli nivTierebebi mineralizaciis procesSi ganuwyvetliv gamoyofen didi raodenobiT asimilirebad kvebis elementebs. amrigad, organuli sasuqebi warmoadgens kvebis elementebis wyaros, romlebic TandaTan gamoTavisufldeba mcenareebis mier mosaxmareblad. 2. humusi Tavis komponentebTan erTad aqtiur monawileobas iRebs niadagis mSTanTqavi kompleqsis CamoyalibebaSi. niadagis mSTanTqavi unaris zrda dadebiT gavlenas axdens, erTi mxriv, niadagSi sakveb nivTierebaTa didi maragebis Seqmnis SesaZleblobaze, xolo meore mxriv, im danakargebis Semcirebaze, rac warmoiqmneba aramtkiced SeboWil sakveb nivTierebaTa Carecxvisas niadagis qveda SreebSi, mcenareebis fesvTa sistemis farglebs gareT. 3. huminuri nivTierebebi mniSvnelovan gavlenas axdens niadagis agregatul unarze da amiT aumjobesebs mis struqturul mdgomareobas. es vlindeba wylisa da haeris reJimis gaumjobesebaSi, msubuqi niadagebis wyalSemakavebeli unaris gazrdaSi da mZime niadagebis aeraciisa da wyalgamtarianobis gaumjobesebaSi. 4. naklebad nayofier (qviSian da Tixnar) niadagebSi humusisagrZnoblad aumjobesebs fizikur-meqanikur Tvisebebs: mcirdeba mZime niadagebis siblante da piriqiT, matulobs msubuqi niadagebis siblante. 5. organuli masis daSlis procesSi niadagSi xvdeba didi raodenobiT naxSirJangi, organuli mJavebi da sxva nivTierebebi, romlebic aCqarebs niadagis mineraluri komponentis biologiuri gardaqmnis process. amrigad niadagi mdidrdeba sakvebi nivTierebebiT. 6. humusis SemadgenlobaSi Semavali calkeuli nivTierebebi warmoadgens kvebis wyaros niadagis mikroorganizmebisaTvis. am nivTierebaTa raodenoba da xarisxi did gavlenas axdens niadagis mikrofloris Semadgenlobaze, biologiuri procesebis ganviTarebasa da intensivobaze. 7. zogierTi huminuri nivTiereba astimulirebs fesvTa sistemis ganviTarebasa da Tavad mcenaris zrdas.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
სარვეველების ზრდის რეგულირება და გავრცელების შეზღუდვა
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan  “organuli soflis meurneoba”       sarevelebis zrdis regulireba da gavrcelebis SezRudva     organuli miwaTmoqmedebis farglebSi ZiriTadi mizani aris ara sarevelebis 100% mospoba, aramed maTi Sekaveba iseT ricxovnobaSi, rasac ar moaqvs ekonomikuri ziani. herbicidebis gamoyeneba organul miwaTmoqmedebaSi akrZalulia.   9.1. sarevelebis Tvisebebi TiToeul sarevelas gaaCnia rogorc dadebiTi, ise uaryofiTi Tvisebebi. es Tvisebebi SeiZleba Camoyalibdes Semdegnairad: sarevelebis uaryofiTi Tvisebebi sarevelebis dadebiTi Tvisebebi ikaveben sasargeblo farTobs SeiZleba gamoiyenebodes sakvebad kulturul mcenareebs arTmeven sakveb nivTierebebs zrdian adgilis biologiur mravalferovnebas kulturul mcenareebs akleben niadagis wyalsa da haers amcireben daavadebebisa da mavneblebis warmoqmnis saSiSroebas kulturuli mcenaris monokulturis mimarT Crdilaven kulturul mcenareebs icaven wylismieri da qarismieri eroziisagan meqanikurad Trgunaven kulturul mcenareebs (brZola sasicocxlo sivrcisaTvis) zogierTi maTgani gamoiyeneba samkurnalo mcenared xels uwyoben kulturuli mcenareebis daavadebaTa da mavnebelTa gavrcelebas warmoadgenen mtvrisa da neqtaris wyaros mtacebeli mwerebisa da futkrebisaTvis aufasureben memcenareobis produqcias xels uwyoben sakveb nivTierebaTa wrebrunvas amcireben Sromis nayofierebas (mosavlis aRebis Seneleba, namkali narCenebis aRebis Seneleba, gaSrobis Catarebis aucilebloba) SeuZliaT sakveb nivTierebaTa gamotana didi siRrmidan niadagis zeda fenebSi zrdian sawarmoo xarjebs Crdilaven niadags, icaven mas Zlieri aorTqlebis winaaRmdeg saSiSroebas warmoadgenen adamianTa da cxovelTa janmrTelobisaTvis (Sxamiani saxeobebi, lorwovani garsis dazianeba, alergia) SeiZleba gamodges masalad mulCirebis an kompostisaTvis   9.2. sarevelebis zrdis kontroli da gavrcelebis SezRudva konversiis Catarebis win organul miwaTmoqmedebaze gadasvlis win xdeba sarevelebiT garemos dabinZurebis Seswavla da misi mizezebis Sefaseba. amis Semdeg daisaxeba pirvelive wels gansaxorcielebeli Teslbrunvis sqema da agroteqnikur RonisZiebaTa gegma, rac uzrunvelyofs sarevelebis daTrgunvas.   9.3. sarevelebiT dabinZurebis saxeebi · potenciuri dabinZureba _ niadagSi mdebare sarevelebis gamravlebis organoebis raodenoba. is xSirad Zalian did cifrebs aRwevs, vinaidan sarevelebi warmoqmnian uamrav Tesls. erT-erTi gamokvleviT dadginda sarevelebis marcvlebis maragi saxnavSi, romelic meryeobda heqtarze 260-750 milionis farglebSi. · aqtualuri dabinZureba _ ganisazRvreba sarevelebis ricxviT maTi zrda-ganviTarebis yvela stadiaze. · kritikuli dabinZureba _ xasiaTdeba saSiSi sarevelebis (Wanga, RiWi, cxenis mJauna da sxv.) didi raodenobiT. organuli miwaTmoqmedebis farglebSi amasTan brZolis erT-erTi variantia dabinZurebul niadagze or weliwads zedized samyura-marcvlovnebis narevis moyvana xSir-xSiri moTibviT. am meTodiT SeiZleba sarevelebiT dabinZurebuli nakveTis gasufTaveba, Tumca sasaqonlo produqciis moculobis Semcirebis xarjze.   9.4. sarevelebis zrda-gavrcelebis regulirebaze mimarTuli prevenciuli zomebi Teslbrunva: · unda uzrunvelyofdes zrdis xelsayrel pirobebs kulturuli mcenareebisaTvis da amiT uzrunvelyos maT konkurentunarianobas sarevelebis mimarT; · unda uqmnides araxelsayrel pirobebs sarevelebis romelime erT jgufs, rogorc wesi, sxvadasxva agroteqnikuri xasiaTisa da gansxvavebuli biologiuri Tvisebebis mqone kulturebis Sesaferisi monacvleobis gziT. saxeobebisa da jiSebis SerCeva: · saxeobebisa da jiSebis SerCevisas gaviTvaliswinoT adgilobrivi pirobebi; · gamoviyenoT saxeobebisa Tu jiSebis narevebi, miTesvebi; · SevarCioT sarevelebis mimarT maRali konkurentunarianobis mqone saxeobebi da jiSebi. galewva galewvis mTavari mizani, niadagis tenis dakargvis Tavidan acilebasTan erTad, aris sarevelebis momwifeba-daTeslianebis xelis SeSla. galewva unda davasruloT mitkepniT. moxvna sakuTriv moxvna zemoqmedebs sarevelebze uSualod (meqanikurad) maTi mospobis gziT da arapirdapir, sarevelebisa da maTi Teslisagan niadagis gawmendis formiT. imavdroulad is xels uwyobs sarevelebis gamravlebis organoebis gaRvivebasa da aRmocenas, amiT ki niadagSi maTi maragis donis Semcirebas. niadagis Tesviswina damuSaveba niadagis Tesviswina damuSaveba ganekuTvneba sarevelebisagan niadagis gawmendis metad efeqtian saSualebebs, vinaidan is zemoqmedebs sarevelebze maTi zrdis yvelaze mgrZnobiare stadiaze. niadagis momzadebisas sagazafxulo kulturebis adreuli TesvisaTvis zrda-gavrcelebis regulirebas ganicdis saadreo sagazafxulo da saSemodgomo sarevelebi. sasuqebis Setana saWiroa SevinarCunoT niadagSi sakveb nivTierebaTa optimaluri balansi, rac xels uwyobs kulturebis konkurentunarianobas sarevelebis mimarT. Tesva da dargva · saTesi masala unda pasuxobdes xarisxis yvela maxasiaTebels (sarwmunooba, sixSire, gaRivebadoba, wonasworoba, aTasi marcvlis masis maCvenebeli, daavadebaTa niSnebis ararseboba, sarevelebis Teslis maqsimalurad dasaSvebi wili da a.S.). didi mniSvneloba aqvs aseve Tesvis normas, Tesvis (dargvis) xerxsa da siRrmes; · saTesi masalis raodenobas aqvs Teslebis ricxvis zeda zRvari, radganac azotiT Rarib niadagze amonayari ufro meCxeria da mzis sxivebis meti raodenoba biZgs aZlevs sarevelebs gasaRviveblad. · mwkrivebis siganidan gamomdinare, ufro ganier mwkrivebs Soris tardeba gamargvla, Tu mwkrivebi ufro viwroa _ gafarcxva. sarevelebis mocileba SeiZleba meqanikuri gziT _ amoZrobiT, moTibviT, amobarviT. Tumca es xerxebi TiTqmis gamousadegaria gafesvianebuli mravalwliani sarevelebisaTvis. mindorSi momuSave yvela meqanizmi, maT Soris guTnebi, salewebi, safarcxebi, kombinatorebi da kultivatorebi, nakveTidan nakveTze gadasvlisas unda gaiwmindos mcenareTa narCenebisagan, fesurebisa da gruntisagan. amiT Tavidan avicilebT sarevelebis gavrcelebas mezobel nakveTebze.   9.4.2. regulireba pirdapiri _ meqanikuri xerxebiT TiToeul kulturul mcenares gaaCnia garkveuli konkurentunarianoba. es ukanaskneli ganisazRvreba umTavresad misi zrdis tempiT da farTobis swrafad dafarva-daCrdilvis unariT. sinaTle aris sarevelebis zrdis mTavari xelSemwyobi faqtori. agreTve didi mniSvneloba aqvs droulobas _ rogorc kulturuli mcenaris, ise sarevelis ganviTarebis fazis swor SerCevas ama Tu im agroteqnikuri RonisZiebis Casatareblad. gafarcxva gafarcxva aris umniSvnelovanesi pirdapiri RonisZieba sarevelebis zrda-gavrcelebis regulirebis procesSi. gafarcxvis efeqtianoba damokidebulia safarcxis saxeze, samuSao siRrmeze, dawolaze, samuSao siCqareze, gafarcxvis mimarTulebasa da gamoyenebis vadaze. aseve didi rols TamaSobs niadagis saxe da mdgomareoba, sarevelebis zomebi da dabinZurebis sixSire. gamoyenebis vadebi kulturuli mcenareebis Rrmad CaTesvis SemTxvevaSi gafarcxvis Catareba SeiZleba jer kidev aRmonacenis gamoCenamde. amis Semdeg amonacenis amoyrisas kulturuli mcenareebi metad advili dasazianebelia, amitom mizanSewonilia gafarcxvis Catareba ramdenime foTlis (2-4, 4-6) gamoCenis Semdeg. SeiZleba gafarcxvis Catareba ramdenjerme saWiroebis mixedviT anda misi kombinireba gamargvlasTan. gamargvla sarevelebis zrda-gavrcelebis regulirebis garda, gamargvla uzrunvelyofs datkepnili niadagis gafxvierebas. tradiciulad imargleba kartofili, simindi da Warxali. winapirobas warmoadgens mwkrivTaSorisi manZili 15-18 sm. samarglavi agregatebis sxvadasxva tipebi: TaTiani samarglavi agregatebi · TaTebs SeiZleba hqondes sxvadasxva sigane _ mwkrivTaSorisi manZilis mixedviT (10 sm marcvlovnebisTvis, 15 sm WarxlisaTvis, 18 sm simindisaTvis), xolo TaTebis raodenobis mixedviT _ pirmodebis sxvadasxva siganec, romelic unda pasuxobdes mwkrivTaSoris manZils. · rotaciuli samarglavi agregatebisgan gansxvavebiT TaTiani agregatebi naklebad axdens niadagis aerirebas, rac iwvevs humusis daSlis Senelebas da niadagis tenianobis SenarCunebas. garda amisa, nakleb ziandeba niadagis struqtura. agregatis es tipi gamodgeba qviani niadagebisTvisac. · gamargvlisas gamoiyeneba calmxrivi an isrisebri TaTebi maTi kombinaciis SesaZleblobiT. calmxrivi TaTebi gamoiyeneba niadagSi SeWris rogorc blagvi (155-160°), ise maxvili kuTxiT (25-30°). aqtiuri samarglavi agregatebi sarevelebiT Zlieri dabinZurebisas es tipi muSaobs ufro efeqtianad, vidre mravalmiznobrivi anda varskvlavisebri samarglavi agregatebi. agregatis mbrunavi dana Wris niadags da gahkveTs sarevelebs. is ufro efeqtianad muSaobs Zlier gafesvianebul sarevelebze, Tumca gasaTvaliswinebelia mravalwliani sarevelebis gamravlebis safrTxe, romlebsac aqvT vegetatiuri ganaxlebis unari. sarevelebis ganmeorebiTi gamoCenis SemTxvevaSi gamargvla unda ramdenjerme ganmeordes _ sarevelebi TandaTan dasustdebian.   9.4.3. Termuli regulireba organul miwaTmoqmedebaSi sarevelebis zrda-gavrcelebis pirdapiri regulirebis meTods warmoadgens calkeuli sarevelebis Termuli ganadgurebis teqnika specialuri xelsawyos meSveobiT, romelic sarevelebs spobs aliT an cxeli haeriT. es RonisZieba unda gamoviyenoT kulturis aRmonacenis gamoCenamde, Tumca zogierT kulturebSi (xaxvi, simindi) dasaSvebia gamoyeneba aRmonacenis gamoCenis Semdegac. aliT damuSavebisas mindorze araferi iwvis, vinaidan airis ali sarevelebis zedapiruli qsovilebis temperaturas zrdis mxolod 70°C-mde. Semdeg matulobs mcenaris ujreduli siTxis moculoba, rac iwvevs ujredebis kedlebis gaxleCas. temperaturis aseT momatebaze xdeba cilebis Sededeba, rac dehidrataciasTan erTad iwvevs mcenaris kvdomas.   9.4.4. mulCireba mulCireba aris niadagis dafarva organuli masalis feniT (mulCiT) minimalurad 3-5 sm simaRlemde. mulCirebisTvis gamodgeba wvrilad daWrili Cala, axoris nakeli, sarevelebiT daubinZurebeli komposti, moTibuli balaxi. Tumca balaxi jer unda daWknes, radganac misi nedli saxiT gamoyenebisas SeiZleba daiwyos lpobis procesi. SeiZleba agreTve gamoviyenoT foTlebis, Tixisa da momwifebuli kompostis narevi. mulCirebisas unda davicvaT Semdegi ZiriTadi wesebi: · niadagi unda iyos gafxvierebuli; · dasafari masala unda iyos wvrilad daqucmacebuli; · ar unda daifaros kulturul mcenareTa mwkrivebi; · masala ar unda Seicavdes sarevelebis Teslebs.   9.4.5. sarevelebiT dabinZurebis regulirebis biologiuri da bioteqnikuri meTodebi sarevelebis biologiuri regulireba niSnavs cocxali antagonistebis specialur gamoyenebas. es meTodebi jer-jerobiT imyofeba Canasaxovan mdgomareobaSi. amasve SeiZleba ganekuTvnos zafxulis TveebSi saxnavebze Rorebis Tavisufali Senaxva. Rorebi am SemTxvevaSi mTlianad spoben Wangas, RiWis fesurebs, mwerebis matlebs. bioteqnikur meTodebs ganekuTvneba dafarva polieTilenis afskiT anda uqsovi materiiT (Cveulebriv Savi ferisa).

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ორგანული სოფლის მეურნეობის უპირატესობები
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan      “organuli soflis meurneoba”   organuli soflis meurneobis upiratesobebi   1.1. organuli soflis meurneobis warmoqmna da misi mniSvneloba   gasul saukuneSi organuli miwaTmoqmedebis meTodebis warmoqmna pirvel rigSi motivirebuli iyo maSindeli industrializebuli soflis meurneobis negatiuri mxareebiT (mavne zegavlena garemoze, sastiki mopyroba mosaSenebel cxovelebTan, warmoebuli produqtebis xarisxis daqveiTeba, glexebis socialuri daculobisa da mosaxleobis janmrTelobisaTvis safrTxis warmoqmna). tradiciuli miwaTmoqmedebis cvlileba daiwyo ukve XX saukunis dasawyisSi. mrewvelobis ganviTarebaSi monawileobis misaRebad soflis sul ufro meti macxovrebeli gadadioda qalaqSi. mecnierebisa da teqnikis axali SesaZleblobebi aseve xels uwyobda progress soflis meurneobaSi, sadac Sromis nayofiereba mkveTrad izrdeboda. uzrunvelyo ra soflis macxovreblebi sursaTiT, soflis meurneoba iqca sasursaTo produqciis mimwodeblad (mogvianebiT ki kvebis mrewvelobisaTvis nedleulis mwarmoeblad) qalaqis mosaxleobisaTvis, romelic dakavebuli iyo mrewvelobis calkeul dargebsa da momsaxurebis sferoSi. udavo progresis garda, ukve maSinve pirveli msoflio omis Semdeg (1920 w.-saTvis) soflis meurneobaSi gamovlinda garkveuli uaryofiTi tendenciebic. pirveli mZime meqanizmebisa da mineraluri sasuqebis gamoyenebis Sedegad SesamCnevi gaxda niadagis xarisxis daqveiTeba (datkepna da erozia), Tavi iCina problemebma sasoflo-sameurneo cxovelebis produqtiulobisa da saTesle masalis gaRivebadobis mxriv. Tumca soflis meurneobis industrializacia gansakuTrebiT intensiurad gamovlinda meore msoflio omis Semdeg (XX saukunis 50-iani da 60-iani wlebi), rac gamowveuli iyo kvebis produqtebis ukmarisobiT omisa da omisSemdgom periodSi.   1.2 organuli soflis meurneobis agroekologiuri da sxva aspeqtebi, romlebic exeba garemos   XX saukunis meore naxevris soflis meurneobam daakmayofila mosaxleobis moTxovnilebebi sasoflo-sameurneo produqciaze, amitom globaluri TvalsazrisiT is SeiZleba CaiTvalos warmatebulad. mosavlebi gaizarda da imavdroulad Semcirda produqciis fasebi. meore mxriv, am aSkara warmatebebTan erTad Cven mowmeni varT im bunebrivi resursebis xarisxis gauaresebisa, romlebzec damokidebulia Tavad soflis meurneoba (niadagi, wyali, biologiuri mravalferovneba). imavdroulad izrdeba kvebis produqtebis warmoebis mTeli sistemis damokidebuleba ganuaxlebad resursebze. tradiciuli soflis meurneoba viTardeba maqsimaluri produqtiulobisa da mogebis miRebis mizniT. saWiro intensivobas globaluri masStabiT uzrunvelyofs eqvsi mTavari principi, romlebsac efuZneba Tanamedrove soflis meurneoba _ niadagis intensiuri ganviTareba, monokultura, rwyva, mineraluri sasuqebis gamoyeneba, mcenareTa qimiuri dacva, bolo xanebSi ki _ genuri inJineriac. Sedegad Camoyalibda urTierTdamokidebuli sistema, romelSic yoveli zemoCamoTvlili mimarTuleba damokidebulia meoreze da zrdis danarCenTa gamoyenebis aucileblobas. omisSemdgomi droidan msoflioSi sasoflo-sameurneo produqciis warmoebis zrda aRiqmeba optimisturad. Tumca, gaeros sasursaTo da sasoflo-sameurneo organizaciis (FAO) monacemebiT, es zrda erT sulze gadaangariSebiT 90-iani wlebidan aris stagnaciis mdgomareobaSi. sul ufro izrdeba im dargebis ricxvi, romlebSic tradiciuli miwaTmoqmedeba safrTxis qveS ayenebs momaval nayofierebas. unda vaxsenoT agreTve niadagisa da wylis mdgomareobis gauareseba da degradacia, biomravalferovnebis Semcireba da im ekologiuri procesebis degradacia, romlebzec damokidebulia soflis meurneoba. FAO-m 1993 wels gansazRvra mdgradi miwaTmoqmedeba rogorc sistema, romelic uzrunvelyofs niadagis, wylis, mcenareTa da cxovelTa genuri resursebis dacvasa da Senaxulobas, ar auaresebs garemos, aris advilad marTvadi, ekonomikurad TviTkmari da socialurad misaRebi. amis safuZvelze SeiZleba imis konstatacia, rom mdgradma miwaTmoqmedebam unda: · minimaluri gavlena moaxdinos garemoze; · SeinarCunos niadagis nayofiereba da xarisxi, daicvas niadagi eroziisagan; · gamoiyenos wyali imgvarad, rom xarisxiani wylis resursebi ganaxldes da akmayofilebdes masze moTxovnilebas; · daeyrdnos umTavresad agroekosistemis Sida resursebsa da mimdebare ekotopebs, gamoiyenos misi elementebis wrebrunva, SezRudos masSi ucxo nivTierebaTa moxvedra, agreTve gamoiyenos ekologiuri codna; · daicvas biologiuri mravalferovneba bunebriv garemosa da agrocenozebSi.   sasoflo-sameurneo warmoebis grZelvadian mdgradobaze orientirebulia rigi samiwaTmoqmedo sistema (integrirebuli, alternatiuli da a.S.). Tumca am miznebs yvelaze Tanmimdevrulad icavs organuli miwaTmoqmedeba.     1.3. bioproduqtebis samedicino aspeqtebi da xarisxi   1.3.1. soflis meurneobis intensifikaciis saSiSroeba adamianTa janmrTelobisaTvis   calkeul adamianTa da mosaxleobis mTeli jgufebis janmrTeloba, gansakuTrebiT bolo aTwleulebSi, imyofeba mTeli rigi organizaciebis yuradRebis centrSi sxvadasxvagvari TvalsazrisiT (infeqciur daavadebaTa profilaqtika, acrebis programebi, rigi unikaluri daavadebebis gamovlena, sawarmoo travmebis profilaqtika, mosaxleobis ganaTleba kibos gamovlenis programis farglebSi da sxv.). damoukidebel mimarTulebas warmoadgens kvebis problematika da, ufro farTo kuTxiT, cxovrebiseuli stilis sakiTxebi. rigi kvlevebiT dadasturebulia, rom bevri daavadeba warmoadgens kvebaSi mavne Cvevebis, agreTve mjdomare cxovrebis nirisa da uZraobis Sedegs. laparakia daavadebebze, romlebic dReisaTvis warmoadgens sikvdilis yvelaze xSir mizezebs. maT xSirad uwodeben “civilizaciur” sneulebebs, swored garemosTan da cxovrebis nirTan maTi mWidro kavSiris gamo. saubaria gasuqebasa da diabetze, gul-sisxlZarRvTa daavadebebze, avTvisebian simsivneebze, gansakuTrebiT msxvil nawlavSi, ginekologiur, filtvebisa da prostatis simsivneebze. SemaSfoTebelia alergiebis mateba, romlebic avadmyofebs uvlindebaT adreul bavSvobaSi da grZeldeba mTeli sicocxlis ganmavlobaSi. am adamianebis imunuri sistemis darRvevasTan dakavSirebulia maTi momatebuli avadobac. Tu optimaluri kvebis rekomendaciebi dawvrilebiT SemuSavebulia da miRebulia jandacvis msoflio organizaciis mier, moTxovnebi produqtebis xarisxisadmi da maTi dasamzadebeli nedleulisadmi ar gansazRvrula zedmiwevniT mkafiod. kargad aris SemuSavebuli umetesad higienuri aspeqtebi, romlebic exeba zogierTi mikroorganizmebisa da toqsikuri nivTierebebis arsebobas. Tvali edevneba rig nivTierebebs, romelTa Semcveloba gansazRvrul raodenobaze metad an Tundac ubralod arseboba produqtebSi niSnavs safrTxes adamianis janmrTelobisaTvis. Tumca dRemde naklebi yuradReba eTmoboda sasoflo-sameurneo sistemis zemoqmedebas produqtebis xarisxze da amiT mis zegavlenas adamianis janmrTelobaze. gamovlenilia rigi qimiuri nivTierebebi, romlebsac adamianis organizmi Tavisi arsebobis mTeli drois ganmavlobaSi jer ar Sexvedria _ da ara mxolod naerTTa xasiaTis, aramed maTi raodenobis azriTac. Seviwrovda agreTve im kulturaTa saxeobebis speqtri, romlebsac sakvebad gamoiyeneben. jer-jerobiT sakmarisi araa mecnieruli naSromebi, romlebic specialurad eZRvneba organuli miwaTmoqmedebis sxvadasxva higienur aspeqtebs. aseTi kvlevis magaliTad SeiZleba gamodges  30 ekologiuri fermeris, romlebic ikvebebodnen ZiriTadad organuli produqtebiT, da mamrobiTi sqesis mosaxleobis danarCeni janmrTeli nawilis spermogramebis, romelic Sesrulda daniaSi. spermis raodenoba ekofermerebs hqondaT orjer meti. msgavs daskvnebamde mividnen Svedi mkvlevarebic, romlebmac ivaraudes, rom spermogramebis gauareseba dakavSirebulia sxvadasxva pesticidebisa da xelovnuri masalebis zemoqmedebasTan. calkeul statiebSi aRwerilia ddt-sa da zogierTi daregistrirebuli inseqticidis (organofosfatebi, piretroidebi da sxv.) dabali koncentraciebis negatiuri gavlena bavSvTa tvinis ganviTarebaze mucladyofnis periodSi da maSinve dabadebis Semdeg. arsebobs monacemebi nivTierebaTa SesaZlo zemoqmedebaze adamianis estrogenul receptorebze, romelTa metabolitebs aqvs estrogenebis _ steroiduli sasqeso hormonebis msgavsi molekuluri struqtura. laparakia ddt-s, poliqlorirebuli bifenilebis (pqb), sxvadasxva pesticidebis metabolitebze, agreTve plastmasis SefuTvaSi Senaxul antioqsidantebze. poliqlorirebuli bifenilebi sxva nivTierebebTan erTad agreTve imyofeba endokrinologebis yuradRebis centrSi, romlebic aRweren maT uaryofiT gavlenas farisebr jirkvalze, rogorc mis zrdaze, ise membranebis dazianebaze, damcavi unaris daqveiTebaze, farisebri jirkvlis hormonebis interferenciis Sedegebze da sxva araspecifikur efeqtebze. zogierTi kvleva miuTiTebs kavSirze garkveul nivTierebebsa da simsivneebis warmoqmnas Soris. ase magaliTad, rigi skandinaviuri naSromebi aRniSnavs damokidebulebas saTesleebis kibos warmoqmnasa da produqtebSi mcenareTa zrdis regulatoris _ qlorqinonqloridis (CCC) narCenebis Semcvelobas Soris. mniSvnelovania is garemoeba, rom pesticidebi, sasuqebi da maTi narCenebi zemoqmedebs adamianis organizmze sasmeli wylis wyaroebis dabinZurebis meSveobiT. sruliad axal da dRemde Seuswavlebel problemas, romelic exeba adamianis janmrTelobas, warmoadgens genetikurad modificirebuli organizmebis gamoyeneba. moyvanili magaliTebi mxolod umniSvnelod Tu aCvenebs soflis meurneobis intensifikaciisas janmrTelobis dacvis problematikis sirTulesa da mravalmxrivobas. igulisxmeba rigi faqtorebis rTuli Sexameba, romlebic mxedvelobaSia misaRebi (asaki, rasa, sqesi, geografiuli mdebareoba, genetikuri midrekileba, Tanmdevi daavadebebi, cxovrebis niri da a.S.). gansakuTrebiT metad rTulia Tvali edevnos sakvebTan erTad ucxo nivTierebaTa mcire porciebis xangrZlivi miRebis mavne Sedegebs. raime garkveul daskvnamde misvla, mizezobrivi kavSiris dadgena amgvar SemTxvevebSi metad rTulia. garda amisa, zogierTi amgvari zemoqmedebis saSiSroeba SesaZloa seriozulad gamovlindes mxolod Semdgom TaobebSi. agreTve kiTxvad rCeba, Tu ra gavlenas axdens adamianisa da adamianTa populaciis janmrTelobaze sxvadasxva ucxo nivTierebaTa kombinacia sakvebSi. Cveni azriT, sasoflo-sameurneo warmoebis ekologizaciis sakiTxebi ufro rTuli da araerTmniSvnelovania, vidre SeiZleba mogveCvenos pirveli miaxloebiT, da yovelTvis marTebuli araa pirdapiri kavSirebis Zieba mosaxleobis daavadebebis donesa da miTumetes adamianis sicocxlis xangrZlivobasa da organuli produqtebis moxmarebas Soris. kerZod, iaponiasa da rig ganviTarebul evropul saxelmwifoebSi, sadac bolo 40-70 weliwadSi garemoze teqnogenuri datvirTvis zoma yvelaze didia, aseve aRniSnulia sicocxlis yvelaze maRali xangrZlivoba.   1.3.2. bioproduqtebis xarisxi organuli miwaTmoqmedebis produqtebis (bioproduqtebis) xarisxi esmiT sxvagvarad, vidre Cveulebrivi sasoflo-sameurneo saqonlis xarisxi. is ganisazRvreba sasoflo-sameurneo sistemisa da mTlianad gadamuSavebis meTodebis xarisxiT. es niSnavs, rom is damokidebulia imaze, Tu ra meTodiT iyo moyvanili mcenareebi, rogor xorcieldeboda saqonlis Senaxva da rogor gadamuSavda (daxarisxda), dasawyobda da momxmarebels miewoda miRebuli bioproduqtebi. mniSvnelovania is garemoeba, rom warmoebis dasaxuli da gakontrolebuli meTodi iZleva xarisxiani bioproduqtebis miRebis saSualebas. organuli miwaTmoqmedebis prioritets warmoadgens warmoebuli produqciis xarisxi da araviTar SemTxvevaSi – raodenoba. organuli miwaTmoqmedebis sawarmoo sistema xels uSlis ucxo da janmrTelobisaTvis mavne nivTierebebis Setanasa da maTi naSTebis moxvedras agroekosistemaSi, an, ukidures SemTxvevaSi, xels uwyobs maT minimalur Semcvelobas. organuli miwaTmoqmedebis bioproduqtebis xarisxi gacilebiT metis momcvelia, vidre mxolod nivTierebaTa Semcvelobis meqanikuri, qimiuri Tu mikrobiologiuri Sefaseba. aq pirvel planze gamodis urTierTkavSirebi kvebasa da janmrTelobas, imunitets, cxovrebiseul aqtivobas, cxovrebis nirsa da msoflmxedvelobas Soris. Tanamedrove mecnierul praqtikaSi produqtebis xarisxi ganisazRvreba swored mxolod nivTierebaTa Semcvelobis meqanikuri, qimiuri da mikrobiologiuri Sefasebis aspeqtSi. amgvarad ganmartebuli xarisxis cnebaSi bioproduqtebis ufro maRali xarisxis damtkiceba Tu sul SeuZlebeli ara, metad gaZnelebulia. maTi xarisxi damokidebulia rig faqtorebze, romlebic urTierTgavlenas axdens erTmaneTze. bioproduqtebis xarisxis gamokvlevas momavalSi unda mieqces gansakuTrebuli yuradReba, vinaidan amas moiTxoven momxmareblebi, romlebic amjobineben bioproduqtebs. mcenareuli warmoSobis bioproduqtebis xarisxis zogierTi gamokvlevis Sedegebi tradiciul produqciasTan SedarebiT: § teqnologiuri xarisxis TvalsazrisiT ekologiur (=organul) produqtebs, rogorc wesi, aqvs mSrali nivTierebis (da amiT zogierTi komponentis, magaliTad vitaminebisa da mineralebis) ufro maRali Semcveloba da ufro kargad inaxeba; § bioproduqtebis ufro maRali xarisxis damajerebeli mtkicebulebebi miRebuli iqna virTagvebis kvebis cdebSi. es ukanasknelni instinqturad amjobineben ekologiurad warmoebul masalebs, rac ukve cnobili iyo savele gamocdebis mixedviT, rodesac gareuli cxovelebi sakvebad amjobinebdnen usasuqod moyvanil da pesticidebiT daumuSavebel mcenareebs; § bioproduqtebi Seicavs mZime metalebis, nitratebisa da pesticidebis naSTebis nakleb raodenobas; § problema SeiZleba iyos ekologiurad moyvanil mcenareebSi zogierTi bunebrivi to qsinebisa Tu fitoaleqsinebis Semcveloba, romlebiTac mcenareebi Tavad icaven Tavs mavne faqtorebis zemoqmedebisagan; § jer sakmarisad Seswavlili ar aris hipoTeza imis Taobaze, rom zogierTi mcenareuli bioproduqtebi SeiZleba ufro xSirad Seicavdes mikotoqsinebs. Tumca damtkicebuli iyo, rom mikotoqsinebis Semcveloba aseTi bioproduqtebis masalebSi dakavSirebulia ufro maT araswor SenaxvasTan, vidre moyvanis meTodTan; § zogierT mcenareul bioproduqtebs SeiZleba hqondes ufro dabali teqnologiuri xarisxi, rac yvelaze xSirad ganpirobebulia jiSis, moyvanis adgilis mcdari SerCeviTa da SecdomebiT moyvanis ekologiur wesSi; § cdebi (magaliTad, kartofilze da xorcze) aCvenebs, rom bioproduqtebs aqvs ukeTesi gemo. intensiuri miwaTmoqmedebis mecxoveleobis produqtebis xarisxze SeiZleba uaryofiTad aisaxebodes aseve antibiotikebisa da hormonebis naSTebi. organul miwaTmoqmedebaSi mkacrad akrZalulia antibiotikebis profilaqtikuri gamoyeneba da zrdis hormonebis xmareba, amitom ar unda velodoT am nivTierebebis gamoyenebasTan dakavSirebul saSiSroebebs. bioproduqtebis moxmarebisas xSirad Tavs iCens problema, romelic ukavSirdeba ara mxolod gadasvlas tradiciuli produqtebidan ekologiurze, aramed imasac, rom am cvlilebas xSirad Tan sdevs kvebis Cvevebis Secvla. organuli miwaTmoqmedebis mecxoveleobis produqtebis xarisxis Sefasebis meTodebi ar aris ise saguldagulod damuSavebuli, rogorc es gakeTebulia memcenareobis produqtebis mimarT. organul miwaTmoqmedebaSi mecxoveleobis produqtebis xarisxis Sefasebis aspeqtSi Cvens gankargulebaSia sakvebze eqsperimentebis Sedegebi, romlebic aCvenebs, magaliTad, rom frinvels ekologiuri Senaxvisas, tradiciulTan SedarebiT, aReniSneba momatebuli kvercxmdebloba, kverxis gulisa da cilis masis zrda, ufro mcire perinataluri sikvdilianoba, ekologiur produqtebs amjobinebdnen saeqsperimento mRrRnelebi Tu wiwilebi. amJamad metad gvaklia kvlevebi, romlebic Seadarebda mecxoveleobis bioproduqtebsa da tradiciul produqtebs klasikuri meTodebis meSveobiT. rac Seexeba rZes, arsebobs, magaliTad, 90-iani wlebis bolos kanaduri kvleva, romlis farglebSic gairkva, rom ekologiurad nakvebi Zroxebis rZis cximSi cximmJavebis rTuli eTerebisa da linolis mJavis Semcveloba meti iyo, vidre tradiciul produqtebSi. rZis xarisxi calkeul nivTierebaTa Semcvelobis mxriv Zlier damokidebulia cxovelebis sakveb racionze. cxovelTa kvebis racionisa da Senaxvis meTodis zegavlena saqonlis xorcis xarisxze gamokvleuli iqna ramdenime proeqtis farglebSi, romelTa Sedegebi literaturaSi fasdeba araerTmniSvnelovnad. eWvs ar iwvevs naZovari cxovelebis xorcis ufro maRali xarisxi. germanuli kvleva exeboda saqonlis Senaxvis eqstensiuri, anu ekologiuri (organuli) warmoebisaTvis vargisi formebis zegavlenas xorcis xarisxze. ekologiuri programebis farglebSi sistemuri kvlevebis procesSi gansakuTrebuli yuradReba eTmoboda Sesaferisi jiSebis SerCevas. Sedegebi Seesabameboda molodins. im jiSebisa da kategoriebis gamoyeneba, romlebic SeiZleba ganekuTvnos produqciis ekologiur warmoebas, gvaZlevs xorcis SesaniSnav xarisxs. sxva kvlevebi aseve aRniSnavs poliaranajeri cximmJavebis ufro maRal Semcvelobas. aris metad SezRuduli raodenobis kvlevebis Sedegebi Roris xorcis xarisxis Sefasebaze ekologiur meurneobebSi: magaliTad, kunTovani qsovilis wili eqstensiurad Senaxul RorebSi ufro maRali iyo tradiciul produqciasTan SedarebiT. Tumca gamokvebis dabali intensivobis dros unda velodoT produqciis nakleb gamosavals. samamulo cilovani sakvebis _ aminomJavebis optimizebul Semadgenlobas moklebuli tkbili xanWkolis _ gamoyenebam gamoiwvia dasaklavi saqonlis xorcis kunTovan qsovilSi cilebis donis daqveiTeba, Tumca imavdroulad kunTSida cximis Semcvelobis gaormageba da garegnuli ieris garkveuli gaumjobeseba. cxovelebis organuli Senaxvisas am xorcSi agreTve aRmoCenili iqna aranajeri cximmJavebis ufro maRali Semcveloba. Tumca xorcis xarisxis Semfasebel cnobebs Soris aris winaaRmdegobrivi Sedegebic. magaliTad, frinvelis (wiwilebis) xorcis mimarT jer gadaiWra aqtualuri sakiTxi _ antibiotikebis Canacvleba ekologiur miwaTmoqmedebasTan SeTavsebadi bunebrivi produqtebiT. am dros gairkva, rom garkveulma produqtebma (balaxnarevebi, probiotikebi) SeiZleba Caanacvlos antibiotikebi da amiT uzrunvelyos dadebiTi efeqtis miRweva dasaklavi frinvelis gamokveba-gasuqebisas. Tumca efeqti SesamCnevi iyo mxolod nulovan kontrolTan SedarebiT. swored balaxis narevebs aRmoaCndaT metad cvalebadi Sedegi, rac ukavSirdeba amgvari narevebis standartizaciis problemas.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ორგანულ მეურნეობაში გამოყენებული მცენარეთა დაცვის აგროტექნიკური მეთოდი.
ორგანულ მეურნეობაში გამოყენებული მცენარეთა დაცვის აგროტექნიკური მეთოდი.   ორგანულ მეურნეობაში მავნებლების, დაავადებებისა და სარეველებისაგან მცენარეთა დაცვა დასაშვებია მხოლოდ აგროტექნიკური, მექანიკური, თერმული და ბიოლოგიური მეთოდებით, ასევე ნებადართული პრეპარატებით. თუმცა დაავადებებისა და სარეველების წინააღმდეგ საბრძოლველად ნიადაგის თერმული სტერილიზაციის მეთოდის გამოყენება შეზღუდულია. ჯანმრთელი მცენარეების გამოყვანაში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს აგროტექნიკური ღონისძიებები: სწორი მოვლა, ჰიგიენური და სანიტარული ნორმების დაცვა. აღნიშნული ღონისძიებები ზემოქმედებენ არა მარტო მცენარეთა ზრდა-განვითარებაზე, არამედ მავნე და პათოგენურ ორგანიზმებზეც. აგროტექნიკური ღონისძიებების ჩატარებით შესაძლებელია გავაძლიეროთ მცენარეთა ზრდაგანვითარება, ავამაღლოთ მათი გამძლეობა მავნებლებისა და დაავადებების მიმართ. ეს მეთოდი ძირითადად გამოიყენება პროფილაქტიკური მიზნით, მაგრამ იყენებენ ზოგჯერ განსაკუთრებით მავნე ორგანიზმების გასანადგურებლად. მცენარეთა მავნებლებისა და პათოგენური ორგანიზმების განადგურებას, რომლებიც ბინადრობენ ნიადაგისა და მცენრეების ნარჩენებში, ხელს უწყობს ნიადაგის ყოველწლიური მოხვნა-გადაბარვა. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება შემდეგ აგროტექნიკურ ოპერაციებს: ნაწვერალას აოშვა და საშემოდგომო ხვნა – რაც ხელს უწყობს ნიადაგში არსებულ მავნებელთა კვერცხებისა და ჭუპრების განადგურებას; 2. სათესლე მასალის გაწმენდა-დახარისხება და შეწამვლა, რაც სპობს მარცველულის გუდაფშუტას; 3. სარეველების მოსპობა როგორც ნათესებში, ისე ყანებში გამავალ გზის პირებზე, რომელიც ხელს უწყობს მცენარეთა დაავადებების გავრცელებას და მავნებლების გამრავლებას; 4. დაავადებთა წინააღმდეგ გამძლე ჯიშების დანერგვა; 5. მცენარეთა დროული მორწყვა და გამოკვება; აგროტექნიკის ერთ-ერთი ძირითადი მეთოდია თესლბრუნვა, რომელიც ერთის მხრივ მიმართულია მცენარეთა გადაჯიშების აღმოფხვრისა და ნიადაგის ბიოლოგიური დაცვითი ღონისძიებებისაკენ, ხოლო მეორეს მხრივ ვირუსებისა და სხვა პათოგენური ორგანიზმების რაოდენობის შემცირებისაკენ, რომლებიც გადაეცემიან ნიადაგის მეშვეობით. მაგალითად, გალებიანი ნემატოდებით წარმომქმნელი პარაზიტებით დაბინძურებულ ნაკვეთზე, სადაც დათესილი იყო ბალახოვანი კულტურები, მოჰყავთ ხემცენარეები ან პირიქით. თესლბრუნვისას აუცილებელია ნიადაგისა და სასუქის სწორად შერჩევა, გულდასმით მოუაროთ ნერგებს და დავიცვათ ყველა ღონისძიება, რომელიც უზრუნველყოფს მცენარეთა ნორმალურ ზრდა-განვითარებას. სოკოვანი დაავადებების გავრცელებას ხელს უწყობს მძიმე და მჟავე ნიადაგი, ხოლო ბაქტერიული დაავადებები ვითარდება ტუტე რეაქციის გარემოში. ვირუსული დაავადებებისას დიდი მნიშვნელობა აქვს მცენარის ასაკს, რაც უფრო ასაკოვანია მცენარე, მით უფრო გამძლეა ვირუსებისადმი. უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ვირუსული დაავადებების გავრცელება დაკავშირებულია გადამტანებთან, მწერებთან, ნემატოდებთან და ტკიპებთან. ამიტომ მავნებლებისაგან და დაავადებებისაგან მცენარეთა დასაცავად, უნდა გამოვიყენოთ ისეთი აგროტექნიკური ღონისძიებები, როგორიცაა ნაკვეთისა და ნიადაგის სუბსტრატის სწორად შერჩევა, დრენაჟის უზრუნველყოფა, ნიადაგის გაკირიანება, თესვის ვადების დაცვა, მცენარეთა გადარგვა, ბოლქვების ამოთხრა, შენახვის სწორი რეჟიმი. როგორც ცნობილია, სასუქები და მცენარეთა მინერალური კვება აჩქარებს მცენარეთა ზრდას და მათ გამძლეობას მავნებლებისა და პათოგენური ორგანიზმების მიმართ. მაგალითად, ფოსფორიანი და კალიუმიანი სასუქები მნიშვნელოვნად ზრდიან ყვავილოვან მცენა-რეთა გამძლეობას მავნებლებისა და პათოგენური ორგანიზმებისადმი. სუპერფოსფატი და ჩამქრალი კირი იწვევს ლორწოვანის დაღუპვას. აზოტოვანი სასუქების სიჭარბე ასუსტებს მცენარეს, ხელს უწყობს სოკოვანი დაავადებების მასიურ განვითარებას და მავნებლების სწრაფ გამრავლებას. მიკროელემენტების შეტანა ნიადაგში განაპირობებს მცენარეთა მდგრადობის ამაღლებას და ამცირებს მათ დასნებოვნებას მავნებლებით, ნემატოდებით, ვირუსებით და სოკოვანი დაავადებებით. სოკოვანი, ბაქტერიული და ვირუსული დაავადებების გავრცელების თავიდან აცილების მიზნით რეკომენდირებულია დავიცვათ მცენარეთა შორის რიგებში და მწკრივებში დაშორება, რაც ხელს უწყობს ასევე მცენარეთა დაცვას მექანკიური დაზიანებისაგან. აუცილებელია იმ მცენარეთა იზოლაცია, რომლებიც ერთი და იგივე ვირუსებით ავადდებიან. აგროტექნიკურ მეთოდში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სანიტარულ-ჰიგიენური ღონისძიებები, პირველ რიგში მას მიეკუთვნება სარეველებისაგან ნაკვეთის დროული გაწმენდა, რომელზეც შეიძლება განვითარდეს მრავალი მავნებელი ან დაავადების გამომწვევი. არანაკლებ მნიშვნელოვან სანიტარულ ღონისძიებას მიეკუთვნება დაავადებულ მცენარეთა, ბოლქვებისა და ტუბერების დროული მოშორება. რისთვისაც საჭიროა ადრე გაზაფხულიდან ყოველ 10 დღეში ნარგავების გულდასმით შემოწმება, გაყვითლებული და განუვითარებელი მცენარეების მოცილება, დაზიანებული მცენარეებისა და ჩამოცვენილი ფოთლების შეგროვება-დაწვა.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
მცენარეთა დაცვა
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”       mcenareTa dacva     miwaTmoqmedebas yvelaze did zians ayeneben sarevelebi, mcenareTa daavadebebi da mavneblebi. mcenareTa dacva, romelic mimarTulia umTavresad profilaqtikaze, did rols TamaSobs organul miwaTmoqmedebaSi.   10.1. mcenareTa dacvis principebi da strategia ekomiwaTmoqmedebma uari Tqves qimiuri sinTetikuri pesticidebis gamoyenebaze. maT gankargulebaSia mcenareTa dacvis daregistrirebuli preparatebis mcire asortimenti, romlebic damzadebulia mineralur Tu mcenareul bazaze da maTi efeqtianoba mcirea Tanamedrove pesticidebTan SedarebiT. mcenareTa biologiuri dacva jer kidev arasakmarisad gamoiyeneba praqtikaSi.   10.2. mcenareTa dacvis arapirdapiri meTodebi zrunva niadagis nayofierebasa da biologiur mravalferovnebaze niadagis erT-erT bunebriv Tvisebas warmoadgens daavadebaTa warmoqmnisadmi winaaRmdegobis unari. biologiurad aqtiur niadagSi moyvanili mcenareebi iZenen bunebriv imunitets mavne organizmebisadmi. cocxal organizmebs bunebaSi gaaCniaT TavianTi bunebrivi mtrebi. Tu mavne organizmebis gamravlebis garemoSi aRiniSneba sasargeblo organizmebis ararseboba an Sesusteba, Cndeba pirobebi mavnebelTa da daavadebaTa stiqiuri ganviTarebisa da ricxovnobis zrdisaTvis. amitom, jansaRi da sicocxlisunariani niadagis garda, metad mniSvnelovania agreTve agrosistemebSi sxvadasxva organizmebis (biologiuri mravalferovnebis) arseboba. mcenareTa kveba _ dabalansebuli kvebis garemoSi mcenareebi ufro gamZlea paTogenebis mimarT. ufro kompaqturi da mdgradi qsovilebis misaRebad principulad mniSvnelovania, rom maT ar hqondeT Warbi kveba azotovani sasuqebiT. azotiT zedmetad nakvebi mcenareebi ufro midrekilia sxvadasxva sokovani daavadebebisadmi da mgrZnobiarea mavneblebis mimarT. mcenareTa kargi kveba kaliumiT dadebiT gavlenas axdens maT mdgradobaze sokovani da baqteriuli daavadebebis mimarT. moyvanis meTodebi _ kulturebis mosayvani teritoriis arCeva, maTi monacvleobis sqemis SemuSaveba, jiSebis SerCeva, niadagis brunva, Tesva-dargvis dro, sargavi masala, nargavebis organizeba, Tesva-Cargvis siRrme, mcenareTa kveba, fitosanitaruli wesebis dacva _ es yvelaferi aris teqnologiuri procesis elementebi, romlebmac SeiZleba gavlena moaxdinos mcenareTa mdgomareobaze, mcenareTa imunitetis doneze daavadebaTa aRmZvrelebis mimarT, paTogenTa raodenobis Semcirebaze, antagonistTa mxardaWeraze. kulturaTa monacvleoba paTogenis mTvlemare da aqtiur stadiebTan brZolis RonisZiebaTa farglebSi, orientirebulia: · maspinZeli mcenareebis gamoTiSva moyvanis procesidan, ris Sedegadac xdeba paTogenis evoluciuri ciklis wyveta; · paTogenis gamoyvana ZilquSis mdgomareobidan, raTa moxdes misi gaRviveba araxelsayrel periodSi; · winamdebare da Semdgomi kulturebis moyvana, romlebic TavianTi safesve ylortebiT ubiZgeben paTogenis mTvlemare stadias gaRvivebisaken. nakveTis Sesaferisi ganlageba _ mcenareTa moyvana damuSavebis adgilas niadagis saxisa da havis Sesabamisad. mcenareebi, romlebic uzrunvelyofilni ar arian zrda-ganviTarebis optimaluri pirobebiT, ufro mgrZnobiared reagireben mavne organizmebis gamoCenaze. jiSebis SerCeva _ garkveuli mosaSenebeli kulturis jiSTa farTo rigSi unda SeirCes iseTi saxeobebi, romlebsac gaaCnia sakmao mdgradoba daavadebebisadmi da raionirebulia calkeuli regionebisaTvis. saTesi da sargavi masala _ jansaRi da xarisxiani masala arsebiT gavlenas axdens mosayvani mcenareebis sijansaRis Semdgom mdgomareobaze. Sereuli naTesebi (kulturebi) _ zogierTi kulturuli mcenareebis moyvana SeiZleba narevebSi (magaliTad, samyura-marcvlovanTa narevebi, barda-Svriis narevebi mwvane sasuqebisaTvis, miTesvebi marcvlovnebTan da simindTan). Sereul naTesebSi daavadebebisa da mavneblebis gamoCenis Semcirebis mizezebia: maspinZeli mcenareebis Semcirebuli raodenoba farTobis erTeulze aferxebs specifikuri daavadebebisa da mavneblebis gavrcelebas; naklebad mdgrad mcenareTa wili mcirdeba mosavlianobis SemcirebasTan erTad; narevebSi moyvanili calkeuli mcenareebi sxvadasxvagvarad reagireben specifikuri daavadebebiT dasnebovnebasa Tu mavnebelTa gamoCenaze (mTeli mosavlis ganadgurebis safrTxe mcirdeba). niadagis damzogveli da racionaluri damuSaveba niadagis swori damuSaveba zrdis mis biologiur aqtivobas da qmnis karg winapirobas norCi mcenareebisaTvis, romlebmac SeiZleba “moaswron” ufro male gazrda, vidre mavne organizmebma. niadagSi haerisa da wylis ukmarisobisas an sarevelebiT dabinZurebisas kulturuli mcenareebi izrdebian ufro nela da midrekilni arian daavadebebisadmi. amasTan erTad niadagis damuSaveba SeiZleba gamodges pirdapir zomad, romelic mimarTulia zogierTi mavneblebis winaaRmdeg (loqorebi, mavTula Wiebi, zogierTi muxluxoebi, mRrRnelebi). mosavlis sworma, droulma da damzogvelma aRebam SeiZleba iTamaSos damcavi roli daavadebaTa Semdgomi gavrcelebisa da nayofze gadatanisagan. saguldagulo aReba mSral mdgomareobaSi dadebiT gavlenas axdens produqciis Senaxvis xarisxsa da raodenobaze.   10.3. pirdapiri dacvis saSualebebi 10.3.1. mcenareTa biologiuri dacvis saSualebebi mcenareTa biologiuri dacvis preparatebi Seqmnilia mavnebelTa regulirebisaTvis gamoyenebuli mikroorganizmebis (baqteriebis, virusebis, sokoebisa da sxva organizmebis) bazaze. fexsaxsrianebi (mtacebeli da paraziti mwerebi, tkipebi), mrgvali Wiebi triqograma (mxedari). gamoyeneba: simindi _ simindis farvana, bambis xvatari; kombosto da sxva jvarosanni _ kombostos xvatari; wiwaka _ simindis farvana, bambis xvatari; pomidori _ bambis xvatari. yvelaze xSirad gamoyenebadi biologiuri preparatebi bostneulisa da yvavilebis dasacavad saTburebsa da SigniTa saTavsebSi: Aphidius colemani _ bugrebis sxvadasxva saxeobebis paraziti; Aphidius ervi _ msxvili bugrebis paraziti; Phytoseiulus persimilis _ ablabuda tkipas mtacebeli; Encarsia formosa _frTaTeTras paraziti; Macrolophus caliginosus _ frTaTeTras mtacebeli; Amblyseius degenerans _ trifsebis mtacebeli; Amblyseius californicus _ ablabuda tkipas mtacebeli; Leptomatrix dactylopii _ crufarianebis paraziti; Hypoaspis aculeifer _ orfrTianebis matlebisa da trifsebis mtacebeli; Cryptodaemus montrousieri _ farianebis mtacebeli; Diglyphus isaea _ menaRme buzis matlebis paraziti; Orius laevigatus _ mwerebisa da tkipebis farTo speqtris mtacebeli; Hippodamia convergens _ bugrebis mtacebeli.   mikrobuli preparatebi Bacillus thuringiensis ssp. kurstaki _ baqteria, romelic azianebs peplebis matlebs. gamoyeneba: jvarosanni _ TeTrulebi, kombostos CrCili; fenxeli, kvliavi, kama, stafilo, ZirTeTra _ kvliavis CrCili, mindvris foTolxvevia; bambis xvatari da sxva saxis peplebi; vaSlis xe _ vaSlis nayofWamia; yvela saxis xexili _ amerikuli TeTri pepela, oqrokuda, zamTris mzomela, rgolovani abreSumxvevia; vazze _ foTolxveviebi. Bacillus thuringiensis spp. tenebrionis: baqteriebi, romlebic azianeben xoWoebis matlebs (kerZod, kolorados xoWos, vaSlis cxvirgrZelas, zogjer sxva xoWoebsac). Bacillus subtilis: baqtericiduli da fungiciduri efeqtis mqone enzimebis gamomuSavebeli baqteriebi. gamoyeneba: vazze _ keTilSobili sidample, Sesxureba dekoratiuli xeebis nergebze.   10.3.2. dacvis meqanikuri saSualebebi optikuri saWerebi _ yviTeli webovani firfitebi saTburebSi bugrebisa da frTaTeTras winaaRmdeg, lurji webovani firfitebi trifsebis winaaRmdeg, yviTeli sferuli saWerebi alublis buzisaTvis, TeTri webovani firfitebi mxerxavebis winaaRmdeg. webovani sartylebi _ xexilze zamTris mzomelas winaaRmdeg. uqsovi teqstili (badeebi) mwerebis, magaliTad stafilos buzisa da bostneulis sxva mavneblebis winaaRmdeg.   10.3.3. qimiuri, mineraluri da organuli preparatebi spilenZis preparatebi _ preparatebi spilenZis oqsiqloridis an hidroqloridis safuZvelze. gamoyeneba _ Sesxureba sokovani daavadebebis, pirvel rigSi oomicetebis winaaRmdeg. dafxvnili agronomiuri madnebi _ magaliTad, kiris fxvnili atutianebs mcenareTa zedapirs da zrdis maT simtkices. parafinis zeTi _ fizikurad zemoqmedebs (gudavs) wvril mavneblebze, rogoricaa, kerZod, crufarianebi, farianebi, tkipebis zogierTi jgufebi, trifsebi da a.S. cximmJavebis kaliumis marilebi efeqtianad zemoqmedebs saTburis frTaTeTraze, bugrebze, baRlonjoebis matlebze, WiWinobelebze da a.S. koloiduri gogirdi _ Wraqebis jgufis sokoebisa da laqianobis zogierTi aRmZvrelis winaaRmdeg. gogirdovani anhidridi _ bentoniti, romelic boWavs da TandaTan gamoaTavisuflebs gogirds nestian pirobebSi. efeqtiania, magaliTad, mevenaxeobaSi keTilSobili sidamplis winaaRmdeg. gamoiyeneba Sefrqvevis an Sesxurebis gziT. albumini, rZis kazeini _ iwvevs fungicidur efeqts mcenaris zedapiris reaqciis Secvlis gziT. natriumis hidrokarbonati (saWmeli soda) sakmaod efeqtianad zemoqmedebs zogierT sokovan daavadebaze. albumini, rZis kazeini, lecitini _ preparatebi, romlebsac iyeneben Wraqis winaaRmdeg.   10.3.5. feromonuli saWerebi amJamad feromonuli saWerebi gamoiyeneba mavne mwerebis aseulobiT saxeobis winaaRmdeg, maT Soris peplebis, xoWoebis da sxvebis. Tumca es saWerebi, iSviaTi gamonaklisis garda, gankuTvnilia mxolod ama Tu im mavneblis gamoCenis periodisa da raodenobis monitoringisaTvis, anu ar warmoadgens uSualo dacvis saSualebas. sazRvargareT feromonebi gamoiyeneba agreTve mcenareTa uSualo dacvisaTvis e.w. “mamrebis motyuebis” meTodis meSveobiT. es meTodi gamoiyeneba vazis foTolxveviebis, vaSlis nayofWamiisa da zogierTi sxva mavneblis winaaRmdeg.   10.4. dacvis strategia mcenareTa warmatebuli dacvis safuZvels organul miwaTmoqmedebaSi warmoadgens agroekosistemis maqsimaluri stabilurobis Seqmna, rac saSualebas iZleva, Seiqmnas Sesabamisi pirobebi daavadebebisa Tu mavneblebisagan dasacavad. memcenarisaTvis metad mniSvnelovania mocemul mcenareze warmoqmnili yvela mavne organizmis zusti da drouli diagnostikis unari. mavneblebisa da daavadebebisagan sxvadasxva kulturebis dacvis ZiriTadi SesaZleblobebi: mavneblebTan da daavadebebTan brZolis calkeuli meTodebis gamoyenebas (Sesxureba an sxva xerxebi) atareben Semdeg safuZvelze: · dasnebovnebis warmoqmnis mizezTa analizi; · mcenareTa dazianebis Sedegebis Sefaseba, potenciuri danakargebis ekonomikuri analizi; · arapirdapiri RonisZiebebis Catarebis SesaZleblobis Semowmeba; · im RonisZiebaTa Catareba, romlebic mimarTulia konkretul daavadebasa Tu mavnebelTan aucilebel pirdapir brZolaze; · daavadebis bunebrivi Sesustebis an mavneblis gaqrobis SesaZleblobis gaTvaliswineba.

სტატიის ავტორი:

2019-12-27

სრულად ნახვა
 
ბარდა
nawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”   barda (Pisum sativum L.)   moTxovnebi garemosadmi bardas sWirdeba saSualod mZime, sakmaod humusiani da kiriani niadagi, pH>5,5-6,0. CarTva Teslbrunvis sqemaSi TeslbrunvaSi bardas CarTaven gamauaresebeli kulturebis Semdeg, zogjer ki _ momTxovni kulturebis win. CarTva xdeba 4-5-wliani pauzis Semdeg. niadagis momzadeba TesvisaTvis winamorbedi kulturis aRebis Semdeg unda Catardes galewva, Semodgomaze ki _ xarisxiani Rrma xvna. optimaluri tenianoba, niadagis struqtura da misi aeracia ufro mniSvnelovani faqtorebia, vidre Tesvis vada. Tesva Tesva unda iyos rac SeiZleba adreuli. Tesvis optimaluri siRrme Seadgens 4-6 sm. manZili mwkrivebs Soris _ 12-18 sm. Tesvis norma: wvrilmarcvlovan jiSebze _ 100 an meti marcvali m2-ze, msxvilmarcvlianebze _ 100-120 gaRivebadi marcvali m2-ze. mcenareTa movla vegetaciis periodSi sarevelebTan sabrZolvelad tardeba brma gafarcxva (amonayaris gamoCenamde). amonayaris gamoCenidan 4 foTlis fazamde gafarcxva ar SeiZleba. barda ar aris gamZle sarevelebis mimarT, amitom rekomendebuli ar aris misi Tesva sarevelebiT Zlier dabinZurebul nakveTebze. brZola daavadebebTan da mavneblebTan baris yvelaze cnobili daavadebebia antraknozi, askoqitozi da fuzariozi. maTgan dacva xdeba profilaqtikiT, anu jansaRi saTesi masalis gamoyenebiT da swori Teslbrunvis dacviT (4-5-wliani Sualedi). mavneblebidan bardisaTvis yvelaze saSiSia bardas bugri da bardis galura. dacva xdeba Teslbrunvis swori sqemis SedgeniT da saadreo jiSebis Tesvis dadgenil periodSi. mosavlis aReba bardas iReben sruli simwifis miRwevisas, marcvlis araumetes 17% tenianobaze (optimaluri _ 14%). dagvianebuli aRebisas bardas parki TavisiT ixsneba, da marcvali iyreba Zirs.

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
თანამედროვე სასუქი-ინდუქტორები
თანამედროვე ეტაპზე დაავადებებისაგან მცენარეთა დაცვის საშუალებები შეიძლება დაიყოს ორ არათანაბარ ჯგუფად. ძირითად ჯგუფს შეადგენენ კლასიკური ბიოციდური მოქმედების ფუნგიციდები, რომელთა გამოყენების დროსაც დაავადებათა გამომწვევები ისპობა. მეორე არის დაავადებისადმი მდგრადობის ინდუქტორები(აქტივატორები), რომელთა მოქმედება ხორციელდება დაავადებისაგან დაცვის რეაქციათა გაძლიერებისა და პათოგენის ლოკალიზების გზით (ფუნგისტატიკური მოქმედება). ავადობაგამძლეობისინდუქტორები შეიძლება დავახასიათოთ როგორც ნაერთები, რომლებიც მცენარეშიაინდუცირებს(ააქტიურებს) სასიგნალო გზებს, რაც იწვევს გენების, დაცვის რეაქციების აქტივაციას და სოკოვანი, ბაქტერიული და ვირუსული დაავადებების გამომწვევების მიმართ მდგრადობის ჩამოყალიბებას. ეს მდგრადობა ვლინდება დაავადების პროცესში პათოგენის ლოკალიზაციაში, მცენარეებში მისი შემდგომი შეჭრის, გავრცელებისა და გამრავლების ბლოკირებაში. ეს ნაერთები მცენარეებში აინდუცირებს(ააქტიურებს) სხვადასხვა ბიოქიმიურ რეაქციებს, მათ შორის ბუნებრივი ინდუცირებული მდგრადობის სასიგნალო კასკადებს, და სპეციფიკურ სასიგნალო გზებსა და დაცვის რექციებს, ამგვარი მოქმედების მქონე ნაერთებიელისიტორებად იწოდებიან. კონსტიტუციური ბარიერების გადამლახავი პათოგენებისაგან თავის დასაცავად მცენარეები იყენებენ რეაქციებს, რომლებიც მოქმედებს მხოლოდ დასენიანების საპასუხოდ. მდგრადობის ინდუცირებული ბუნება მცენარეებს საშუალებას აძლევს, შეამცირონ ენერგეტიკული ხარჯები პათოგენებისაგან დასაცავად და დაიზოგონ ენერგია ზრდა-განვითარებისა და თესლების წარმოქმნისათვის. ის წარმოიშვა ხანგრძლივი კოევოლუციის პროცესში და საფუძვლად უდევს მცენარის მიერ პათოგენის „ცნობა“, სიგნალის გენერაცია და გადაცემა მისგან დაცვის გენებისა და რეაქციების გასააქტიურებლად. მცენარე „ცნობს“ და განასხვავებს მის ზედაპირზე მდებარე მავნებლების ერთობლიობას მისთვის დამახასიათებელი მოლეკულური სტრუქტურების მიხედვით. ამ მოლეკულების (ელისიტორების) ურთიერთქმედება (რეცეფცია) მცენარეთა კომპლემენტარულ ცილოვან რეცეპტორებთან იწვევს მათში სასიგნალო სისტემებისა და დაავადებებისადმი ბუნებრივი მდგრადობის სხვადასხვა ტიპების დამცავი რეაქციების ინდუქციას. ესენი არის სახეობრივი, საბაზო, რასა-ჯიშ-სპეციფიკური, სისტემური შეძენილი და რიზობაქტერიების მიერ ინდუცირებული სისტემური მდგრადობა. ინდუცირებული მდგრადობა ეფექტიანია, რადგანაც მცენარეებს იცავს დიდი რაოდენობით პოტენციური პათოგენებისაგან. პოტენციური პათოგენებისადმი მცენარეთა მდგრადობის ფენოტიპური მარკერები არის ლიგნიფიკაციის გაძლიერება, უჯრედული კედლების გასქელება, აგრეთვე, ზოგჯერ, ლოკალური ნეკროზები, რაც ტიპიურია ზემგრძნობელობის რეაქციისათვის. არასპეციფიკური ელისიტორების -ქიტინის, ქიტოზანის,წყალმცენარეებისპოლისაქარიდების საფუძველზე შექმნილია ეფექტური პრეპარატები, რომლებიც პრაქტიკულადგამოყენება მცენარეთა დაცვაში. პრეპარატები ბუნებრივი არასპეციფიკური ელისიტორების საფუძველზე არატოქსიკურია ადამიანისათვის და უსაფრთხოა გარემოსათვის.არ გააჩნია პირდაპირი ბიოციდური მოქმედება პათოგენურ მიკროორგანიზმებზე, მაგრამ მცენარეებში ინდუცირებს სისტემურ მდგრადობას ვირუსების, ბაქტერიებისა და სოკოებისადმი სიგნალის გადაცემის გზის გააქტივების გზით, რაც ზრდის მცენარეთა მდგრადობას როგორც ბიოტროფული, ისე ნეკროტროფულიპათოგენებისადმი. ზრდის წიწაკის მცენარეთა მდგრადობას კიტრის მოზაიკის ვირუსისადმი, ტომატისა - ბაქტერიოზებისადმი, კიტრისა - ანტრაქნოზისა და ფოთლის კუთხოვანა ბაქტერიული ლაქიანობისადმი და სხვა. სისტემური შეძენილი მდგრადობის ინდუქცია თუ ინდუცირებული სისტემური მდგრადობა თუნდაც რომ ვერ გახდეს დაავადებებისაგან მცენარეთა დაცვის ერთადერთი ხერხი, მკვლევარებს მიაჩნიათ, რომ ის მოახდენს ინტეგრირებას მცენარეთა დაცვის სისტემებში. განსაკუთრებულ ინტერესს ამ კუთხით წარმოადგენს პრეპარატები, რომლებიც მცენარეებში ინდუცირებს მდგრადობას როგორც დაავადებებისადმი, ისე ფიზიოლოგიური სტრესებისადმი. სანათურის ხაზის სასუქები ინდუცირებს ზემგრძნობელობის რეაქციას ბევრ მცენარეში.

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
მაღალხარისხოვანი მიმწებებელი
სანათური ფაუერი – მულტიფუნქციონალური ნატურალური ადიუვანტი, შექმნილია იმისათვის, რომ დაიცვას და გაახანგრძლივოს სასუქების,ფუნგიციდებისა და პესტიციდების მოქმედბის ვადა და აამაღლოს ეფექტურობა. პრეპარატის მახასიათებლები: 1. აუმჯობესებს სამუშაო ხსნარის მიკრობას უნიკალური ადჰეზიური და რეოლოგიური თვისებების წყალობით. მცენარეთა ცვილისებრი ნადებს, მავნებლებისა და მიკროორგანიზმების საფარს აქვს წყალგანმზიდი თვისებები, რაც აძლიერებს არასასურველ ჩამოწვეთებას და აქვეითებს სამუშაო ხსნარის მოქმედების ეფექტიანობას, ხელს უწყობს ფურცლებზე სამუშაო ხსნარის უკეთეს დამაგრებას. 2. თანაბრად ანაწილებს სამუშაო ხსნარს ფოთლის ზედაპირზე. პესტიციდის დატანების დროს ძირითადი „სატრანსპორტო“ საშუალება არის წყალი, რომელიც დადებით ტემპერატურაზე და ქარიან ამინდში აქტიურად ორთქლდება და მცენარეზე ტოვებს პესტიციდების მშრალ ნაკვალევს. ეს ნარჩენები ცუდად შთაინთქმება მცენარეთა, მავნებელთა და დაავადებების გამომწვევთა მიერ. პრეპარატის გამოყენება საშუალებას იძლევა, გახანგრძლივდეს პესტიციდებისა და კვების ელემენტების ეფექტიანი ზემოქმედების პერიოდი, გაუმჯობესდეს მცენარეში მათი გავრცელების თანაბრობა. 3. ამცირებს ქარის მიერ წვეთების გადაფერთხვისა და ნალექებით სამუშაო ხსნარის ჩამორეცხვის ალბათობას, აუმჯობესებს მცენარეთა დაცვის საშუალებებისა და კვების ელემენტების შეტანის პირობებს, რაც იძლევა სამუშაო ხსნარში წყლის რაოდენობის შემცირების საშუალებას პრეპარატთა მოქმედების ეფექტის დაკარგვის გარეშე. მცენარეებზე თხელი მატარებელი აპკის ჩამოყალიბება თავიდან აგვაცილებს ფოთლებიდან წვიმის მიერ სამუშაო ხსნარის ჩამორეცხვას. ეს საშუალებას იძლევა, მცენარეთა დაცვის საშუალებებისა და კვების ელემენტების შეტანის სამუშაოები ჩატარდეს პროგნოზირებული ნალექების წინაც კი. 4. აქვს ბიოლოგიური წებოს თვისებები. რაფსისა და პარკოსანი კულტურების პარკების დასკდომის თავიდან ასაცილებლად მცენარეებს მოსავლის აღებამდე ორი-სამი კვირით ადრე შეასხურებენ დოზით 1,0-1,5 ლ/ჰა 50-150 ლ წყალზე, რითაც პარკის ირგვლივ ქმნიან აპკს, რომელიც ხელს უშლის მარცვლების გადმოყრას. 5. ამცირებს აორთქლებას და ხელს უწყობს ღამის ტენის (ცვრის) შთანთქმას. კონცენტრაციით 1,0-1,5 მლ 1 ლ წყალზე ქმნის მყარ აპკს მცენარეებზე, ამასთან ხელს არ უშლის აირცვლის პროცესს. ფოთოლზე ჰაერ- და წყალგამტარი აპკის ჩამოყალიბება მცენარეს იცავს არასასურველი ტრანსპირაციისაგან, ხოლო ღამის საათებში ხელს უწყობს დამატებითი ტენის შთანთქმასა და მცენარეზე შეკავებას. 6. იძლევა მცენარეთა დაცვის ქიმიური და ბიოლოგიური საშუალებების გამოყენების შემცირების შესაძლებლობას, იგი საშუალებას გვაძლევს, 20-30%-ით შემცირდეს პესტიციდების ხარჯვის ნორმები, ხოლო პესტიციდებით მცენარეთა დამუშავების ჯერადობა შემცირდეს ორზე მეტჯერ. 7. ზრდის სტრესების მიმართ მცენარეთა მედეგობას. მისი გამოყენების შემთხვევაში უმჯობესდება მცენარეთა გვალვაგამძლეობა, მათი მედეგობა სუსხისადმი, აგრეთვე ქიმიურ ნივთიერებათა გამოყენებით გამოწვეული სტრესებისადმი. 8. ხელს უწყობს დაცვას პათოგენური მიკროორგანიზმების შეღწევისაგან. ზრდის მდგრადობას ფესვის სიდამპლით, ბაქტერიული და სოკოვანი დაავადებებით მცენარეთა დასენიანებისაგან. 9. ზრდის დროის დიაპაზონსა და შესაძლებლობებს მცენარეთა დაცვის საშუალებების შესატანად. ამინდი ყოველთვის როდია ხელსაყრელი მცენარეთა დაცვის საშუალებებისა და კვების ელემენტების დროულად შესატანად. მისი გამოყენება აფართოვებს მათი შეტანის დროით შესაძლებლობებს, ამცირებს შესაძლო დანაკარგს ნალექებით ჩამორეცხვისა და სამუშაო ხსნარის წვეთების ქარის მიერ გადაფერთხვისაგან. 10. ეკოლოგიურად უსაფრთხოა. ესაა პრეპარატი ბიოლოგიური წარმოშობის მაღალეფექტიანი ნაერთების ბაზაზე, რომლებიც სრულად იშლება ნიადაგის სხვადასხვა ტიპების ბუნებრივი მიკრობული კომპლექსების მიერ 60-90 დღის განმავლობაში.

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
აგროტექნკა ორგანულ მეურნეობაში
Nnawyveti biologiis doqtor, nodar mindiaSvilis wignidan “organuli soflis meurneoba”       agroteqnika organul meurneobaSi     niadagis damuSaveba gamoiyeneba niadagis Tvisebebis optimizebisaTvis mosayvani kulturis mimarT. is moicavs: niadagis zedapirul gafxvierebas, zedapirul datkepnas, saxnavi fenis gafxvierebasa da daqucmacebas, saxnavi fenis mosworebas, saxnavi fenis gaRrmavebas, saxnavqveSa fenis gafxvierebasa da niadagis profilis drenirebas. zedapiruli gafxviereba aniavebs niadagis zeda Sres, xels uwyobs airTa cvlas da zrdis Jangbadis Semcvelobas rizosferoSi. amis Sedegad mcirdeba siTbos Semosvla. da piriqiT, niadagis zedapiris datkepnis Sedegad siTbos miwodeba da wylis kapilaruli aweva matulobs. niadagis damuSaveba iyoda sam ZiriTad jgufad: · ZiriTadi damuSaveba moiTxovs galewvas, Tesviswina kultivaciasa da ZiriTad moxvnas, gaRrmavebas, moTxras, Rrma gafxvierebasa da saxnavis saSemodgomo momzadebas. es operaciebi zrdis niadagis forovanebas, zrdis mikroforebis moculobas da amiT xels uwyobs niadagSi wylis SeRwevas. gafxvierebuli fena sagrZnoblad imatebs moculobaSi _ Tixovan niadagebSi 30%-ze metiT, mZime niadagebSi 50%-iT (ukidures SemTxvevebSi 70%-iT). mkvrivi fena am dros iSleba ufro wvril niadagur agregatebad. · niadagis Tesviswina damuSavebam unda uzrunvelyos drouli da srulfasovani amonayari, agreTve pirobebi misi zrdisa da mcenareTa ganviTarebisaTvis. is mdgomareobs niadagis zedapiris mosworebaSi, saTesi sawolis momzadebasa da sarevelebis aRmofxvraSi. Cveulebriv esd pirobebi iqmneba daSleifvis, gafarcxvis, gafxvierebisa da mitkepnis Catarebisas. · niadagis kultivacia vegetaciis periodSi anu misi mitkepna, agreTve naTesebis farcxva tardeba mcenareTa momatebuli sixSirisas da ganierrigian kulturebze, sadac kulturis saxeobidan gamomdinare agreTve tardeba gamargvla, gavarcxna da a.S. niadagis minimaluri damuSavebis teqnologia emyareba gamartivebul operaciebs, romlis drosac niadagi muSavdeba ufro iSviaTad da nakleb siRrmeze. am teqnologiis gamoyenebis ZiriTadi mizania niadagis damuSavebis xarjebis Semcireba, mindorze meqanizmebis gadaadgilebis SezRudva, eroziis Tavidan acileba, niadagis struqturis gaumjobeseba da mSral regionebSi niadagis tenis SenarCuneba.   6.2.3. sasuqebis Setana sasicocxlo procesebis uzrunvelsayofad mcenareebs esaWiroeba rogorc makroelementebi (C, O, H, N, P, K, Ca, Mg da S), ise mikroelementebi (Si, Cl, Al, Na, Fe, Mn, Zn, Cr, B, Mo, Co da sxv.). kvebis am elementebs mcenare iRebs ionebis saxiT. mcenareebi kvebis elementebs STanTqaven ZiriTadad niadagidan, da Semdgom isini gamoitaneba mosavalTan erTad. Camoyalibebuli biomasis sididis mixedviT SeiZleba gaangariSdes kvebis elementebis gamotana. is SeiZleba aRwevdes mniSvnelovan zomebs (1 ha-dan saSualod gamoitaneba 100 kg-mde azoti, 20 kg fosfori, 100 kg kaliumi, 50 kg kalciumi, 30-30 kg gogirdi da qlori, 15-15 kg magniumi da natriumi, 0,5-0,5 kg rkina da manganumi da 0,2-0,2 kg TuTia da bori). organul miwaTmoqmedebaSi sakveb nivTierebaTa gamotana niadagidan anazRaurdeba organuli sasuqebis SetaniT anda sxva bunebrivi produqtebiT (dafSvnili agronomiuli madnebi). azoti azotis amoniurma formebma SeiZleba xeli Seuwyos koloidebis peptizacias da amiT niadagis fizikuri Tvisebebis darRvevas. nitratuli forma gamoirCeva didi moZravobiT da Warbi raodenobiT Setanisas ver eswreba misi aTviseba mcenareebis mier da SeiZleba advilad SeaRwios gruntisa da zedapirul wylebSi. zedapirul wylebSi fosforTan erTad man SeiZleba gamoiwvios eutrofikacia (zedapiruli wylebis dabinZureba biogenuri elementebiT). biologiurad azoti SeiZleba dafiqsirdes niadagSi Calis CafarcxviT (imobilizacia). azotis deficiti anazRaurdeba nakelis, kompostis, mwvane sasuqis SetaniT, parkosani kulturebis, samyura-marcvlovani narevebis moyvaniT. azotovan balanss aumjobesebs agreTve misi SemboWavi baqteriebi, agreTve biopreparatebi azotfiqsatori baqteriebis safuZvelze. fosfori mcenareTa mier fosforis kargi aTvisebisaTvis mTavari winapirobaa niadagis reaqcia (pH 6-7). mcenareebi STanTqaven fosfors mTelui vegetaciuri periodis ganmavlobaSi. neitraluri niadagebi Cveulebriv kargad aris uzrunvelyofili fosforiT. ufro mJave niadagebi, piriqiT, rogorc wesi, fosforiT Raribia. rekomendebulia cudad xsnadi fosfatebis damateba nakelsa da kompostSi, sadac maTi xsnadoba matulobs biologiuri procesebis zegavleniT.   kaliumi mcenareebs SeuZliaT mxolod im kaliumis aTviseba, romeliv imyofeba niadagur xsnarSi. misi aTvisebisas warmoiSveba rigi antagonisturi kavSirebi _ kaliumis Warbi Semcveloba blokavs natriumis, kalciumis, magniumisa da manganumis aTvisebas. biologiurad aqtiur niadagSi, romelSic regularulad Seitaneba nakeli, kaliumi yovelTvis sakmarisia.   magniumi niadagis STamnTqmel kompleqsSi unda iyos aranakleb 15% magniumi. misi nakleboba, fiziologiur darRvevebTan erTad (qlorozi), iwvevs niadagis struqturis Camoyalibebis procesebis degradacias. magniumis maragi unda Seivsos nakelis SetaniTa da dolomituri kirqvis gamoyenebiT.   kalciumi kalciumis damateba xdeba dafxvnili kirqvis saxiT. magniumis msgavsad kalciumi, mcenareTa fiziologiuri funqciebis regulirebasTan erTad, gavlenas axdens niadagis Tvisebebzec. organul nivTierebebTan erTad is cels uwyobs niadagis koStovani, wyalgamZle struqturis formirebas. agrocenozis nayofierebisa da fesvTa sistemis mier naxSirJangis gamoyofis zrdis kvalobaze kalciumis xsnadoba izrdeba.

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
გამონასკვის სტიმულაცია
ბოლო წლებში კლიმატის ცვლილება, გარემოს დაბინძურება გვაიძულებს ახლებურად გადავჭრათ მცენარეული კულტურების მაღალი მოსავლების მიღების პრობლემა. ნორმალურ პირობებში ყვავილის მტვრის მარცვლები, რომლებიც წარმოიქმნა მტვრიანების სამტვერეებში, ხვდება ბუტკოს დინგზე, წარმოიქმნება გამზრდელი ნივთიერებები და საბოლოოდ იწყება ნაყოფწარმოქმნის პროცესი. არახელსაყრელი ამინდის გამო ირღვევა ნაყოფწარმოქმნის პროცესი. ჰაერის 10%-ზე დაბალი ფარდობითი ტენიანობისას ძალზე შრება დინგი და ყვავილის მტვერი, ჰაერის მაღალი ტენიანობისას (70%-ზე მაღალი) ყვავილის მტვერი მძიმდება, ყველა ეს ფაქტორი მნიშვნელოვნად აძნელებს განაყოფიერების პროცესს, ხოლო განაყოფიერების დროს შეიმჩნევა ნასკვების სუსტი ზრდა. დაბალი (15°С-ზე დაბალი) და მაღალი (30°С-ზე მაღალი) ტემპერატურები იწვევს ყვავილის მტვრის სტერილიზაციას. არახელსაყრელი ამინდისას კენკროვან ბუჩქებზე და ხეებზე, ასევე ტომატზე, კიტრზე, ყაბაყზე და სხვა ბოსტნეულ კულტურებზე ნასკვები შეიძლება საერთოდ არ განვითარდეს, ოპტიმალური პირობების შექმნის შემთხვევაშიც კი, რომლებიც უზრუნველყოფს კარგი მოსავლის მიღებას. ნაყოფწარმოქმნა არსასურველი პირობებისას შეიძლება დავასტიმულიროთ ბუნებრივი წარმოშობის ნივთიერებებით (გამზრდელი ნივთიერებებით). ამ ნივთიერებების საფუძველზე შემუშავებული იქნა ნაყოფწარმოქმნის სტიმულატორი „სანათური სი“. პრეპარატი შექმნილია ცალკეული კულტურების ნაყოფწარმოქმნის თავისებურებათა გათვალისწინებით და მათი მოთხოვნილებით მოქმედი ნივთიერების კონცენტრაციაზე. პრეპარატის შემადგენლობაში შედის კომპონენტები, რომლებიც კვებავს ნაყოფის ზრდად ქსოვილებს და აძლიერებს სტიმულატორების ეფექტს. ნაყოფწარმოქმნის სტიმულატორების მოქმედების შედეგად ძალიან აქტივირდება ნივთიერებათა ცვლა, მცირდება ყვავილებისა და ნორჩი ნასკვების ჩამოყრა, გაუნაყოფიერებელი ნასკვებიც კი იწყებს ინტენსიურ ზრდას, წარმოქმნის ე.წ. პართენოკარპულ (უთესლო) ნაყოფებს. ასეთი ნაყოფები თესლიანისაგან გამოირჩევა დიდი ზომით, ხორციანობით და გაუმჯობესებული ხარისხით. ტომატი, წიწაკა, კიტრი, ყაბაყი და გოგრა პრეპარატების საშუალებით, თვით არახელსაყრელ პირობებშიც კი უკეთესად ნასკვავენ ნაყოფს, რომლებიც უფრო სწრაფად იზრდება და მწიფდება, ამით უზრუნველყოფილია ადრეული და დიდი მოსავლის მიღება. პრეპარატით დამუშავების შემდეგ კომბოსტოს უჩნდება მკვრივი, მსხვილი და არაგახლეჩადი თავი. „სანათური სი“ გამოირჩევა გამოყენების დაბალი დოზებით მისი საჰექტრო დოზა 250-400 მილილიტრია ჰექტარზე.უფრო დაწვრილებითი მონაცემები იხილეთ პრეპარატის გვერდზე.

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
ფესვწარმოქმნის სტიმულაცია
   ბევრი მცენარისათვის, ვეგეტაციის პროცესში, ფესვების წარმოქმნა ძალზე გაძნელებულია, ხანდახან შეუძლებელიც კია ფესვწარმოქმნის სტიმულატორების გარეშე. ეს პრეპარატები ასტიმულირებს სანამყენე კალამზე ფესვების წარმოქმნას, ხელს უწყობს უფრო ძლიერი ფესვთა სისტემის განვითარებას და მცენარის დარგვისას აუმჯობესებს შეგუებადობას. ასევე რეკომენდებულია მათი გამოყენება იმ მცენარის რეანიმაციისათვის, რომელმაც დაკარგა ფესვთა სისტემის ნაწილი. ფესვწარმოქმნის სტიმულატორები წარმოადგენს ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებებს, რომლებიც ბუნებაში სინთეზირდება მცენარეების მიერ. მაგალითად, ინდოლილ-3-ძმარმჟავა, ნაფტილძმარმჟავა და სხვა. დაფესვიანებისათვის იყენებენ ასევე პრეპარატებს, რომლებიც წარმოადგენს სხვადასხვა მცენარეული ნედლეულის ექსტრაქტებს. ეს პრეპარატები ბუნებრივი ბიორეგულატორებია,რომლებიც ახდენენ კომპლექსურ მასტიმულირებელ ზემოქმედებას და ამაღლებენ მცენარეთა იმუნიტეტს.მცენარეებიდან გამოყოფილი ეს ნივთიერებები შედის პრეპარატ „სანათური ბიოს“ შემადგენლობაში. ბუნებრივი ნივთიერებების მაგივრად ზოგიერთ პრეპარატში გამოიყენება მათი სინთეტიკური ანალოგები, ხშირად მათ ახასიეთებთ გვერდითი მოვლენები და მათი გამოყენება ძალიან ფრთხილადაა საჭირო. „სანათური ბიო“-ს შემადგენლობაში, მცენარეული ფიტოჰორმონების გარდა, შედის ვიტამინები და სხვა დამხმარე ნივთიერებები, რომლებიც აძლიერებს მთავარი მოქმედი ნივთიერების ეფექტურობას. სანამყენე კალმის დამუშავების ერთერთი ყველაზე გავრცელებული მეთოდია „სანათური ბიოს“ წყალხსნარში ჩალბობა 6 საათის განმავლობაში დოზა 5მლ 1 ლიტრ წყალში. თუ რეკომენდებულია მცენარის მხოლოდ მშრალი მეთოდით გამრავლება, წინასწარი ჩალბობის გარეშე, მაშინ აუცილებელია ფუნჯის საშუალებით სანამყენე კალმის ქვედა ნაწილზე პრეპარატის მიფრქვევა. გარდა ამისა, შეიძლება დამოუკიდებლად დავამზადოთ გასაზრდელი პუდრი პრეპარატების წყალხსნარების საფუძველზე. ამისათვის აუცილებელია ფესვწარმომქმნელი ხსნარი შევურიოთ აქტივირებულ ნახშირს ან ტალკს, ხოლო შემდეგ გავაშროთ მიღებული ნარევი. სანამყენე კალამს ამოავლებენ დამზადებულ პუდრში უშუალოდ გრუნტში დარგვის წინ. პრეპარატ „სანათური ბიოს“ გამოყენება რეკომენდირებულია ნერგებისა და ჩითილების გადარგვის წინ და გადარგვის შემდგომ დოზით 1მლ 1 ლიტრ წყალზე.  

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
ნაყოფის ზომის, შეფერილობისა და გემოვნური თვისებების გაუმჯობესება
  მიზეზები, რის გამოც არ წითლდება ტომატი ან წიწაკა, არ მწიფდება ყურძენი ან ვაშლი, საკმარისად ბევრია და ყველა შემთხვევაში ინდივიდუალურია. პრაქტიკაში ეს შეიძლება იყოს ჯიშის ან ჰიბრიდის თავისებურებები, კლიმატური ფაქტორები, გადაჭარბებული აზოტოვანი კვება დაბალანსებული აზოტ-ფოსფორ-კალიუმიანი კვების მაგივრად. საკმაოდ ხშირად მოსავლიანობის გაზრდის მიზნით ზრდიან შედარებით იაფფასიანი აზოტოვანი სასუქების შეტანის ნორმებს (კალიუმიან და ფოსფორიან სასუქებთან შედარებით), რაც იწვევს უჯრედების ზომის და არა მათი რაოდენობის ზრდას. ამასთან იზრდება მათი დაწყლიანება, უჯრედების კედლები თხელდება, რაც იწვევს საგემოვნო თვისებების დაკარგვას, იმუნიტეტის დაქვეითებას, ნაყოფის შენახვადობისა და ტრანსპორტაბელურობის გაუარესებას. ნაყოფის ზომის გაზრდის, შეფერილობისა და გემოვნური თვისებების გაუმჯობესების ბიოსტიმულატორი „სანათური ბიო“ არ შეიცავს სინთეტიკურ კომპონენტებს. იგი ზრდის ნაყოფის ზომას უჯრედების დაყოფის სტიმულირების ხარჯზე, ხელს უწყობს უფრო ადრეული პროდუქციის მიღებას, ამაღლებს მცენარის უნარს უფრო ადრეულ ასაკში მოგვცეს ნაყოფი, ზრდის პროდუქციის საგემოვნო თვისებებს, ათანაბრებს ნაყოფთა ზომას, ნაყოფს ხდის ერთნაირად მსხვილს. ინოვაციური პრეპარატი მზადდება მცენარეული ნადლეულისაგან და შედგება: ნუკლეოტიდებისაგან და სხვა ბიოაქტიურ კარბოჰიდრატებისაგან რომლებიც ასტიმულირებს უჯრედების დაყოფას, ააქტიურებს ყველაზე მნიშვნელოვან მეტაბოლურ რეაქციებს და ამით საშუალებას აძლევს უჯრედს უფრო ადვილად გადაიტანოს სხვადასხვა სახის სტრესები; პრეპარატი „სანათურიბიო“-თი დამუშავებები საშუალებას გვაძლევს გავზარდოთ ნაყოფის ზომები ბუნებრივად ისე, რომ არ შევამციროთ საგემოვნო და ტექნოლოგიური თვისებები. პრეპარატი ასტიმულირებს უჯრედების დაყოფის სიჩქარის ზრდას, ახალი უჯრედების გაჩენას ნასკვის წარმოქმნის შემდგომ და ნაყოფის აქტიური ზრდის პერიოდში, რაც იწვევს უჯრედების რაოდენობისა და შესაბამისად ნაყოფის ზომის ზრდას. სტიმულატორი „სანათური ბიო“-ს განმასხვავებელი თავისებურებებია: შეფერილობის გაძლიერება (ნაყოფისა და ყვავილის); შენახვადობისა და ტრანსპორტაბელურობის გაზრდა; ნაყოფში შაქრის კონცენტრაციის ზრდა (Brix); ნაყოფის ქსოვილთა სტრუქტურის გამყარება; მშრალი ნივთიერებებისა და C ვიტამინის შემცველობის ზრდა; უფრო ადრეული მოსავლის მიღება. პრეპარატში შემავალი ნივთიერებები ააქტიურებს პიგმენტების, ხსნადი შაქრებისა და პექტინების ბიოსინთეზს. სტრესულ სიტუაციებში (დაბალი ტემპერატურები, გვალვა, მაღალი ტენიანობა) პრეპარატით დამუშავება ხელს უწყობს პროდუქციის ხარისხობრივი მაჩვენებლების შენარჩუნებას. გამოიყენება ნაყოფის გაზრდის დასკვნით სტადიაზე .

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
მცენარის იმუნიტეტის გაზლიერება
თანამედროვე ეტაპზე დაავადებებისაგან მცენარეთა დაცვის საშუალებები შეიძლება დაიყოს ორ არათანაბარ ჯგუფად. ძირითად ჯგუფს შეადგენენ კლასიკური ბიოციდური მოქმედების ფუნგიციდები, რომელთა გამოყენების დროსაც დაავადებათა გამომწვევები ისპობა. მეორე არის დაავადებისადმი მდგრადობის ინდუქტორები(აქტივატორები), რომელთა მოქმედება ხორციელდება დაავადებისაგან დაცვის რეაქციათა გაძლიერებისა და პათოგენის ლოკალიზების გზით (ფუნგისტატიკური მოქმედება). ავადობაგამძლეობისინდუქტორები შეიძლება დავახასიათოთ როგორც ნაერთები, რომლებიც მცენარეშიაინდუცირებს(ააქტიურებს) სასიგნალო გზებს, რაც იწვევს გენების, დაცვის რეაქციების აქტივაციას და სოკოვანი, ბაქტერიული და ვირუსული დაავადებების გამომწვევების მიმართ მდგრადობის ჩამოყალიბებას. ეს მდგრადობა ვლინდება დაავადების პროცესში პათოგენის ლოკალიზაციაში, მცენარეებში მისი შემდგომი შეჭრის, გავრცელებისა და გამრავლების ბლოკირებაში. ეს ნაერთები მცენარეებში აინდუცირებს(ააქტიურებს) სხვადასხვა ბიოქიმიურ რეაქციებს, მათ შორის ბუნებრივი ინდუცირებული მდგრადობის სასიგნალო კასკადებს, და სპეციფიკურ სასიგნალო გზებსა და დაცვის რექციებს, ამგვარი მოქმედების მქონე ნაერთებიელისიტორებად იწოდებიან. კონსტიტუციური ბარიერების გადამლახავი პათოგენებისაგან თავის დასაცავად მცენარეები იყენებენ რეაქციებს, რომლებიც მოქმედებს მხოლოდ დასენიანების საპასუხოდ. მდგრადობის ინდუცირებული ბუნება მცენარეებს საშუალებას აძლევს, შეამცირონ ენერგეტიკული ხარჯები პათოგენებისაგან დასაცავად და დაიზოგონ ენერგია ზრდა-განვითარებისა და თესლების წარმოქმნისათვის. ის წარმოიშვა ხანგრძლივი კოევოლუციის პროცესში და საფუძვლად უდევს მცენარის მიერ პათოგენის „ცნობა“, სიგნალის გენერაცია და გადაცემა მისგან დაცვის გენებისა და რეაქციების გასააქტიურებლად. მცენარე „ცნობს“ და განასხვავებს მის ზედაპირზე მდებარე მავნებლების ერთობლიობას მისთვის დამახასიათებელი მოლეკულური სტრუქტურების მიხედვით. ამ მოლეკულების (ელისიტორების) ურთიერთქმედება (რეცეფცია) მცენარეთა კომპლემენტარულ ცილოვან რეცეპტორებთან იწვევს მათში სასიგნალო სისტემებისა და დაავადებებისადმი ბუნებრივი მდგრადობის სხვადასხვა ტიპების დამცავი რეაქციების ინდუქციას. ესენი არის სახეობრივი, საბაზო, რასა-ჯიშ-სპეციფიკური, სისტემური შეძენილი და რიზობაქტერიების მიერ ინდუცირებული სისტემური მდგრადობა. ინდუცირებული მდგრადობა ეფექტიანია, რადგანაც მცენარეებს იცავს დიდი რაოდენობით პოტენციური პათოგენებისაგან. პოტენციური პათოგენებისადმი მცენარეთა მდგრადობის ფენოტიპური მარკერები არის ლიგნიფიკაციის გაძლიერება, უჯრედული კედლების გასქელება, აგრეთვე, ზოგჯერ, ლოკალური ნეკროზები, რაც ტიპიურია ზემგრძნობელობის რეაქციისათვის. არასპეციფიკური ელისიტორების -ქიტინის, ქიტოზანის,წყალმცენარეებისპოლისაქარიდების საფუძველზე შექმნილია ეფექტური პრეპარატები, რომლებიც პრაქტიკულადგამოყენება მცენარეთა დაცვაში. პრეპარატები ბუნებრივი არასპეციფიკური ელისიტორების საფუძველზე არატოქსიკურია ადამიანისათვის და უსაფრთხოა გარემოსათვის.არ გააჩნია პირდაპირი ბიოციდური მოქმედება პათოგენურ მიკროორგანიზმებზე, მაგრამ მცენარეებში ინდუცირებს სისტემურ მდგრადობას ვირუსების, ბაქტერიებისა და სოკოებისადმი სიგნალის გადაცემის გზის გააქტივების გზით, რაც ზრდის მცენარეთა მდგრადობას როგორც ბიოტროფული, ისე ნეკროტროფულიპათოგენებისადმი. ზრდის წიწაკის მცენარეთა მდგრადობას კიტრის მოზაიკის ვირუსისადმი, ტომატისა - ბაქტერიოზებისადმი, კიტრისა - ანტრაქნოზისა და ფოთლის კუთხოვანა ბაქტერიული ლაქიანობისადმი და სხვა. სისტემური შეძენილი მდგრადობის ინდუქცია თუ ინდუცირებული სისტემური მდგრადობა თუნდაც რომ ვერ გახდეს დაავადებებისაგან მცენარეთა დაცვის ერთადერთი ხერხი, მკვლევარებს მიაჩნიათ, რომ ის მოახდენს ინტეგრირებას მცენარეთა დაცვის სისტემებში. განსაკუთრებულ ინტერესს ამ კუთხით წარმოადგენს პრეპარატები, რომლებიც მცენარეებში ინდუცირებს მდგრადობას როგორც დაავადებებისადმი, ისე ფიზიოლოგიური სტრესებისადმი. სანათურის ხაზის სასუქები ი

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
ნაყოფის ადრეული ცვენის აღმოფხვრა
ყოველი მებაღისათვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ნახოს ნაყოფით დახუნძლული ხე, რომ მცენარე ახარებდეს მზერას და გვიჩენდეს სიამყის გრძნობას. გამოცდილმა მებაღეებმა იციან,რომ სანამ კარგ შედეგს მიიღებენ, მოუწევთ არც ისე მცირე ძალისხმევის გაწევა. თუმცა, შესაძლოა ხემ გამოიღოს ლამაზი ყვავილები, რომლებიც იქცევა წვნიან ნაყოფებად და უცებ მთელი ეს პროცესი დაირღვეს, დაუმწიფებელი ნაყოფი ჩამოცვივდეს მიწაზე. ეს პრობლემა ცნობილია ბევრისათვის და ხშირად შუა ზაფხულში, ივლისში, ექმნება ყველასათვის საყვარელ ვაშლსაც და მსხალს. რატომ ცვივა ნაყოფი ხიდან - ბევრი მებაღისათვის მტკივნეული საკითხია. ამ ბუნებრივ მოვლენას აქვს ბევრი საფუძველი. ადრეული ცვენის მიზეზებია: 1. კალიუმის ნაკლებობა. ამ ელემენტის მიმართ ეს ხე ძალზე მგძნობიარეა. სწორედ ამიტომ აუცილებელია მის კალიუმიანი პრეპარატებით კვება. ეს ქმედება არა მარტო დაგვეხმარება ადრეული ცვენის თავიდან აცილებაში, არამედ საშუალებას მოგვცემს უკეთესად გადავიტანოთ ზამთარი. 2. ყვავილების არასაკმარისი დამტვერვა. ეს არის მნიშვნელოვანი მომენტი, რომელმაც ძალზე ხშირად შეიძლება გამოიწვიოს დაუმწიფებელი ვაშლის ცვენა. რა უნდა ვქნათ? ბაღის გაშენებისას უნდა გვახსოვდეს, რომ ვაშლი არის ჯვარედინადდამტვერვადი კულტურა და მისი კარგი ზრდისათვის აუცილებელია მეზობლების დამტვერვა. 3. ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ ვაშლს სტუმრობდეს ისეთი სასარგებლო მწერები, როგორიცა პეპელა, კელა, ფუტკარი და სხვა. ისინი იკვებებიან ნექტარით და პარალელურად მცენარისათვის მოაქვთ სარგებლობა. ამიტომ ბაღის შესხურებისას უნდა ფრთხილად მოვეპყროთ მის პროდუქტიულ ბინადართ.ამასთან ყვავილობის ფაზაში შეგვიძლია გამოვიყენოთ გამონასკვის მასტიმულირებელი პრეპარატი „სანათური სი“. 4. ხის ასაკი. ზრდის პროცესები ნელდება და ხეს უბრალოდ აღარ შეუძლია ყველა წარმოქმნილი ნაყოფის გამოკვება. სწორედ ამიტომ ვაშლი ცვივა ხეებიდან და ვერ მწიფდება სასურველ მდგომარეობამდე. ასეთ პრობლემას რომ არ შევეჩეხოთ, აუცილებელია სწორად მოვუაროთ და გავსხლათ ტოტები. 5. წყლის ნაკლებობა ან სიჭარბე. მცირედი რწყვისას უწყლოდ პირველ რიგში რჩება ნაყოფი. ხე მიზნმიმართულად უწყვეტს მათ კვებას, რათა გამოკვებოს ფოთლები. ერთადერთი, რისი საშუალებაც რჩება ვაშლის ხეს, რათა გადარჩეს, ზედმეტი ნაყოფის ჩამოყრაა. ზედმეტი ტენის არსებობისას, ზიანდება ფესვები, ისინი განიცდიან ჟანგბადის ნაკლებობას და არ შეუძლიათ აუცილებელი ნივთიერებებით მომარაგება. 6. მსხვილი ნაყოფი. ხდება, რომ ნაყოფების დამწიფება მიმდინარეობს არათანაბრად, ანუ 50%-მა დააგროვა წონა და ცვივა, ხოლო დანარჩენები ტოტებზე რჩება ჯერ კიდევ პატარა და მოუმწიფებელი. ეს ნიშნავს, რომ ხეს არ ყოფნის ძალები გამოკვებოს ყველა წარმოქმნილი ნაყოფი. ასეთ შემთხვევაში შეგვიძლია გამოვიყენოთ ზრდის მასტიმულირებელი პრეპარატები. 7. არასწორი მოვლა. ძალზე ხშირად გამოუცდელი მებაღეები ხის მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით გაძლიერებულად ხმარობენ სასუქს, თუმცა ეს ქმედება ძალზე უარყოფითად მოქმედებს მცენარის ცხოველქმედებაზე. მაგალითად, აზოტოვანი სასუქების სიჭარბე აძლიერებს ზრდას, მაგრამ ანელებს ყვავილის კვირტების ჩამოყალიბებას. როგორც შედეგი, ხეს მოგვიანებით გამოაქვს ნაყოფი და ირღვევა ვეგეტაციის მთელი პროცესი. რატომ ცვივა ვაშლი და მსხალი ივნისა და ივლისში? ივნისში ეს მოვლენა მიუთითებს იმას, რომ ხე ემზადება ვეგეტაციის პერიოდისათვის და ყრის ზედმეტ ნაყოფს, რომელთა ნორმალურად გამოკვებაც მას

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
მდგრადი სოფლის მეურნეობა და ბიოსტიმულატორები
ბიოსტიმულატორები წარმოადგენს სოფლის მეურნეობის კაცობრიობის მიერ გამოყენებულ ერთერთ ყველაზე ადრეულ რესურსს. თუმცა წლების განმავლობაში ცოტა რამ თუ გაკეთდა მათი ხარისხისა და ეფექტურობის გასაუმჯობესებლად. უკანასკნელი ათწლეულის განმავლობაში ბიოსტიმულატორების მწარმოებლებისა და მათი პარტნიორების მიერ ჩატარდა სულ უფრო მეტი გამოკვლევა ბილოგიურად აქტიური ნაერთებისა და სასარგებლო მიკროორგანიზმების გამოსავლენად და იმის უკეთ გასაგებად, თუ როგორ შეიძლება ბიოსტიმულატორებმა აამაღლოს სასოფლო სამეურნეო კულტურების წარმადობა და ხარისხი ზრდის პირობების ფართო დიაპაზონში. იმ დროს, როდესაც ბიოსტიმულატორები ბევრი ადამიანისათვის ჯერ კიდევ დაკავშირებულია ორგანულ სოფლის მეურნეობასთან და ორგანულ მებაღეობასთან, ისინი ახლა თამაშობს მნიშვნელოვან როლს ტრადიციულ სოფლის მეურნეობაში სასოფლო სამეურნეო კულტურების კვებასთან დანამატებისა და დამცავის სახით. ბიოსტიმულატორები გვეხმარება, უახლოეს წლებში გლობალური სოფლის მეურნეობის წინაშე მდგომი, უმნიშვნელოვანესი ამოცანებიდან ზოგიერთის გადაჭრაში. დღეისათვის მსოფლიო ბაზარზე არსებული ბიოსტიმულატორების მოწინავე რიგშია საქართველოში დაფუძნებული კომპანია „სანათური“-ს მიერ წარმოებული მაღალხარისხოვანი პროდუქცია.კომპანიის მიერ წარმოებული ბიოსტიმულატორები ფარავენ მცენარის ყველა ვეგეტაციური ფაზის მოთხოვნილებას.თესლის გაღვიადობის გაძლიერებიდან და მცენარეთა ფესვწარმოქმნის სტიმულიაციიდან დაწყებული, ყვავილობის,გამონასკვის, ნაყოფის სიდიდის,ნაყოფის გემოსა და შეფერილობის, სტიმულაციით დამთავრებული.კომპანია „სანათური“-ს მიერ წარმოებული ბიოსტიმულატორების ჯგუფი ეხმიანება სოფლის მეურნეობის წინაშე მდგარ შემდგომ გამოწვევებს: § მზარდი მოსახლეობის კვება მოითხოვს სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოსავლიანობისა და ხარისხის ზრდას, რაც სტიმულირდება ბიოსტიმულატორებით. § უკიდურესი ტემპერატურები, არარეგულარული წვიმები და ზრდის სხვა სტრესული პირობები, დაკავშირებული კლიმატის ცვლილებებთან, მოითხოვს გამძლე კულტურებს. ბიოსტიმულატორები ზრდის მცენარეთა მდგრადობას აბიოტიკური სტრესების მიმართ და მათ აღდგენედობას. § მკვებავი ნივთიერებების ასიმილაციის, ტრანსლოკაციისა და გამოყენების შემსუბუქების გზით ბიოსტიმულატორები გვეხმარება დავიცვათ მკვებავი ნივთიერებები გამოტუტიანებისგან და სხვა ეკოსისტემებში გადასვლისგან.ეს ნიშნავს ინვესტიციებისაგან მეტ სარგებელს ფერმერებისათვის და ბუნებრივი რესურსების უფრო ეფექტურ გამოყენებას, რომელთაგან იწარმოება ბევრი საკვები პროდუქტი სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. § ბიოსტიმულატორებს შეუძლია პროდუქციის ხარისხის გაუმჯობესება, შაქრის შემცველობის, ფერის ჩათვლით, ხილის ნარგავების და ა.შ. გაუმჯობესებული ხარისხი შეიძლება ნიშნავდეს უფრო მაღალ შემოსავლებს ფერმერებისათვის, უკეთეს შენახვას და უფრო მაწიერ საკვებს მომხმარებლისათვის. § ბიოსტიმულატორები გვეხმარება დავიცვათ და გავაუმჯობესოთ ნიადაგის სიჯანსაღე, ხელს უწყობს რა ნიადაგის სასარგებლო მიკროორგანიზმების განვითარებას. ჯანსაღი ნიადაგი უფრო ეფექტურად ინარჩუნებს წყალს და უკეთ ეწინააღმდეგება ეროზიას.

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
კლიმატის ცვლილება და სოფლის მეურნეობა
ბოლო წლებში ჩამოყალიბებულმა კლიმატის ცვლილებამ შეიძლება სოფლის მეურნეობაზე დიდი გავლენა მოახდინოს. მაღალი ტემპერატურები არღვევს მცენარეთა მიერ ტენის მიღებისა და გამოყენების უნარს.ტემპერატურათა გარკვეული დიაპაზონის ფარგლებს გარეთ დათბობა, როგორც წესი, იწვევს მცენარის მიერ ჭარბი ტენის გამოყოფას და მოსავლიანობის შემცირებას. ტრანსპირაცია არის მცენარეში წყლის მოძრაობის და მისი აორთქლების პროცესი მცენარეთა გარეგანი ორგანოებიდან, როგორიცაა ფოთლები, ღეროები და ყვავილები. ტრანსპირაცია არის ბუნებრივი ფიზიოლოგიური პროცესი და ხდება ძირითადად ბაგეებიდან. თუმცა ბაგეებიდან ხდება აგრეთვე მცენარის სუნთქვის პროცესი. ჭარბი ტრანსპირაციისას მცენარეები ხურავენ ბაგეებს, რათა შეაჩერონ ტენის კარგვა. მაგრამ დახურული ბაგეებისას მცირდება აირთა ცვლა - როგორც შედეგი, ქვეითდება ფოტოსინთეზის ინტენსივობა და ნელდება მოსავლის ფორმირება. კლიმატური ცვლილებების დროს იზრდება სპეციალური ანტიტრანსპირანტული პრეპარატების როლი, რომელთაც შეუძლია ნეგატიურ კლიმატურ ფაქტორთა კორექტირება. ერთ-ერთი ასეთი პრეპარატი არის ანტიტრანსპირანტი „სანათური დეუ“. პრეპარატი შედგება ორი კომპონენტისაგან, ბუნებრივი პოლისაქარიდული ბიოპოლიმერისა და ბიოაქტიური სილიციუმისაგან. თითოეულ ამ ნივთიერებას აქვს მცენარის ანტიპერსპირანტული დაცვის საკუთარი უნიკალური მექანიზმი. პოლისაქარიდული ბიოპოლიმერით მცენარეთა დამუშავების შემდეგ წარმოქმნის თხელ გამჭვირვალე ფენას დამუშავებულ ზედაპირზე. ეს ფენა აფსკის მაგვარია და ამცირებს მცენარეთა მიერ ტენის კარგვას, ამის შედეგად მცენარე არ ხურავს ბაგეებს და ხელს არ უშლის მცენარეთა ნორმალურ სუნთქვას. ბიოპოლიმერის მიერ წარმოქმნილი დამცავი ფენა აგრეთვე წარმოადგენს ულტრაიისფერ „ფარს“, რომელიც მცენარეს იცავს მზის ინტენსიური გამოსხივებით გამოწვეული შესაძლო პირდაპირი დაზიანებებისაგან(დამწვრობებისაგან). სილიციუმი-არის გვალვამედეგობის გაზრდის ერთ-ერთი მძლავრი ფაქტორი მას აქვს უნარი, შეამციროს ტრანსპირაცია და შეცვალოს მცენარის ფოთლების დახრის კუთხე, რაც უზრუნველყოფს ტენის აორთქლების ნაკლებ დონეს და ზრდის მცენარის ანტიოქსიდანტური დაცვის შესაძლებლობებს. ცნობილია, რომ მცენარეში არსებული სილიციუმის 20-30% შეიძლება მონაწილეობდეს წყლის შიდა რეზერვის შენარჩუნების პროცესში, და ეს არის ერთ-ერთი მექანიზმი, რომელიც მცენარეებს აძლევს წყლის მწვავე ნაკლებობის პირობებში გადარჩენის საშუალებას. ნახ. მცენარეთა ინფრაწითელი სითბური გამოსახულებები ნორმალური განვითარების 55 დღის შემდეგ ოთახის ტემპერატურაზე (а) და მაღალ ტემპერატურაზე (b) მცენარეები მარჯვნივ (თითოეულ სურათზე) დამუშავებული იყო სილიციუმით, მაშინ როდესაც მცენარეები მარცხნივ (კონტროლი) დამუშავებული არ ყოფილა. (წყარო: Applied Physics Letters 87, 194105, 2005) სილიციუმი საგრძნობ გავლენას ახდენს მცენარეთა ფოთლების გაცივებაზე. ასე მაგალითად, კვლევებმა აჩვენა, რომ ფოთლების დამუშავება სილიციუმით ხსნის სითბურ დატვირთვას მაღალი ტემპერატურების პირობებში და ამცირებს ფოთლების ტემპერატურას - 3-4°C-ით. ექსპერიმენტის დეოს ნორმალურ პირობებში განვითარების 55 დღის შემდეგ მცენარეებს ათავსებდნენ 35-40°C-ის ტემპერატურის ბოქსებში. 20 დღის შემდეგ დაუმუშავებელი მცენარეები გაყვითლდა და გახმა, მაშინ როდესაც სილიციუმით დამუშავებული, თუმცა დაითრგუნა, ოთახის ტემპერატურის დადგომის შემდეგ განაახლა ვეგეტაცია. ამრიგად, სილიციუმის ფესვგარე გამოყენება არის მცენარეთა გვალვა- და სიცხემედეგობის გაზრდის პერსპექტიული და ეკოლოგიურად სუფთა მეთოდი. არის ასევე კვლევები, რომლებიც ამტკიცებს სილიციუმის მნიშვნელოვან როლს მცენარეთა ყინვაგამძლეობის ჩამოყალიბებაში, მათ შორის სხვადასხვა ჯიშის საშემოდგომო ხორბალზე (Yongchao Liang и др, 2008), ბრინჯზე და სხვ. სილიციუმი აგრეთვე ამცირებს ულტრაიისფერი გამოსხივების მავნე ზემოქმედებას (Ma JF, 2006) ნატურალური აფსკწარმომქმნელი ანტიტრანსპირანტი „სანათური დეუ“ ზრდის ბოსტნეულის ჩითილების, ყვავილების, ნერგების გადარჩენადობას, მოსავლის რაოდენობასა და ხარისხს, ეხმარება მშრალი ქარებისა და გვალვის გადატანაში, ნაყოფს იცავს დასკდომისა და მზით დამწვრობისაგან. საშუალებას იძლევა, შენარჩუნდეს კენკრის, ხილისა და ბოსტნეულის სასაქონლო სახე ტრანსპორტირებისა და შენახვისას, საგრძნობლად ამცირებს ტენის იმ დანაკარგებს, რომლებსაც თავად მცენარეები ვერ აკონტროლებენ, და ამგვარად მათ უნარჩუნებს ტენის ფიზიოლოგიურ დონეს, აძლიერებს მცენარეთა ზრდას და მათ იცავს ვეგეტაციის სტრესულ პერიოდში. „სანათური დეუ“-ს წარმოქმნილი ფენა არ იგრძნობა შეხებით, გემოთი და შეუძლებელია მისი მოცილება მცენარეთა ზედაპირიდან - სისქე შეადგენს რამდენიმე მოლეკულას. „სანათური დეუ“-თი დამუშავებული კენკრა, ხილი და ბოსტნეული საკვებად შეიძლება გამოვიყენოთ მეორე დღესვე, ვინაიდან ის 100%-ით შედგება ნატურალური კომპონენტებისაგან. „სანათური დეუ“ აგრეთვე არის „ულტრაიისფერი ფარი“ - ეს თვისება საშუალებას აძლევს, მცენარეები და ნაყოფი დაიცვას მზით დამწვრობისაგან. უპირატ

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა
 
თესლის გაღივებადობა, ამოსვლის ენერგია და ზრდის ძალა
თესლის გაღივებადობა, ამოსვლის ენერგია და ზრდის ძალათესლის გაღივებადობა, ამოსვლის ენერგია და ზრდის ძალა ამჯამად შექმნილია თესლის გაღივების მასტიმულირებელი მრავალი ქიმიური და ბიოლოგიური პრეპარატი. ეს არის ბუნებრივი წარმომავლობის ნივთიერებები, რომლებიც გამოყოფილია სოკოებიდან, ბაქტერიებიდან, წყალმცენარეებიდან, ტორფიდან, ნახშირიდან, საპროპელიდან, ვიტამინები და მათი სინთეტიკური ანალოგები. რა თქმა უნდა, შედეგები რამდენადმე განსხვავებულია. მაგრამ ეფექტი ყოველთვის სახეზეა. ამასთან ის მაქსიმალურია პრეპარატების ორჯერადი გამოყენებისას, როდესაც პირველი დამუშავება ხდება თესლის სტადიაზე, მეორე კი ვეგეტაციის ადრეულ ეტაპზე (ორი ნამდვილი ფოთლის წარმოქმნისას) ან ბუტონიზაციის პერიოდში. განმეორებითი გამოყენების დრო ყოველთვის მითითებულია პრეპარატის ინსტრუქციაში. გაღივებადობა არის ნორმალურად ამოსული თესლების რაოდენობა, გამოსახული პროცენტებში ანალიზისათვის აღებული სინჯისადმი. ნორმალურად ამოსულებს განეკუთვნება თესლები, რომლებსაც ფესვი აქვს არანაკლებ თესლის სიგრძისა და ღივი კი არანაკლებ თესლის ნახევრის სიგრძისა (ჭვავი, ხორბალი). გაღივებადობა არსებობს ლაბორატორიული (ნორმირდება სტანდარტით) და საველე. ლაბორატორიული გაღივებადობა განისაზღვრება თერმოსტატში თესლის ამოსვლის შემდეგ 7-8 დღეღამის განმავლობაში სპეციალურ საზარდეებში, რომლებიც ავსებულია დანოტივებული განახურები ქვიშით, ან პეტრის ფინჯნებში, რომელთა ფსკერზეც ჩააფენენ დანოტივებულ ფილტრის ქაღალდს, 20-22°C ტემპერატურაზე. საველე გაღივებადობა არის წარმოქმნილ აღმონაცენთა რაოდენობა, გამოსახული პროცენტებში დათესილ გაღივებულ თესლთა რიცხვისადმი. რადგან საველე პირობებში შეუძლებელია ისეთი ოპტიმალური პირობების შექმნა, როგორც ლაბორატორიაში, ამიტომ საველე გაღივებადობა ჩვეულებრივ უფრო ნაკლებია, ვიდრე ლაბორატორიული. საველე გაღივებადობა საშუალოდ შეადგენს მარცვლეულისათვის 60-70%-ს, ჭარხლისათვის 35-73%-ს, მრავალწლიანი ბალახებისათვის 36-60%-ს. ამოსვლის ენერგია არის გარკვეულ ვადაში (3-4 დღეღამე) გაღივებული თესლების პროცენტი. პრაქტიკულად განისაზღვრება გაღივებადობასთან ერთად. ახასიათებს თესლის უნარს საველე პირობებში მოგვცეს ერთდროული და თანაბარი აღმონაცენი, ანუ მცენარეთა კარგ სითანაბრეს და სიციცხლისუნარიანობას. ამოსვლის ენერგიასა და გაღივებადობას შორის განსხვავებას უწოდებენ თესლის მომწიფებულების მაჩვენებელს (10%-მდე განსხვავება - თესლი მომწიფებულია, 10%-ზე მეტი - ფიზიოლოგიურად მოუმწიფებელია). ზრდის ძალა არის ჯანმრთელი ამონაყარის რაოდენობა (%), რომლებიც ამოვიდა ზედაპირზე მე-10 დღეს, ან მწვანე ღივების მასა დათვლილი 100 ღივზე (გრამებში). თესლს ზრდიან საველე პირობებთან მაქსიმალურად მიახლოვებულში, აყრიან მსხვილი ქვიშის ან ნიადაგის ფენას, რაც ღივებმა უნდა დაძლიოს. „სანათური ბიო“ თესლის დასამუშავებლად შექმნილი სპეციალური სტიმულატორია.მის ეფექტურობას განაპირობებს მასში შემავალი ბიოაქტიური კომპონენტები კეთძოდ: მცენარეული ნედლეულიდან მიღებული აუქსინები რომლებიც არიან უჯრედთა გაყოფის, ზრდის, დიფერენცირების პროცესების მონაწილეები. ამასთან განსაკუთრებით აქტიურ გავლენას ახდენენ თესლის გაღივადობაზე და ფესვწარმოქმნაზე. ქიტოზანი რომელიც მცენარის იმუნიტეტის გაძლიერბასთან ერთად აძლიერებს თესლის ამოსვლის ენერგიასაც. გიბერელინი ღომელიც ააქტიურებს მრავალი სახის მცენარეების თესლების გაღვივებას. ცნობილია, რომ რიგ სახეობათა მთვლემარე კვირტები და თესლები მოსვენების მდგომარეობიდან გამოჰყავს დაბალი ტემპერატურების მოქმედებას. ტემპერატურული ფაქტორი ამ შემთხვევებში შეიძლება ჩანაცვლებული იქნას გიბერელინით დამუშავებით. სინათლემგრძნობიარე თესლის გასაღვივებლად აუცილებელია სინათლის მოქმედება. ის ასევე შეიძლება იყოს ჩანაცვლებული გიბერელინით. კერძოდ, გიბერელინს იყენებენ კარტოფილის მოსვენებული ტუბერების დასამუშავებლად, გაღვივების

სტატიის ავტორი:

2019-12-23

სრულად ნახვა